Sayıştay 6. Dairesi 233 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 30.04.2015

• Karar No: 233

• İlam No: 246

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Geçiş Hakkı Ücretlerinin Takip ve Tahsil Edilmemesi.

… Büyükşehir Belediyesi’nin 2013 mali yılı ücret tarifesinde öngörülmüş olmasına rağmen, … Büyükşehir ve ilk kademe ilçe belediyeleri mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmemesi dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca 27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik’ te elektronik haberleşme altyapısı, elektronik haberleşme şebekesi, geçiş hakkı, geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmeci, geçiş hakkı ücreti ve geçiş hakkı ücret tarifesi gibi birçok kavramı tanımlanmıştır.

… Büyükşehir Belediyesi bu Yönetmeliğin 4/k maddesinde tanımlandığı üzere, maliki olduğu taşınmazları, geçiş hakkı kapsamında kullandıracak olan bir kamu kurumudur yani taşınmaz sahibidir.

Aynı Yönetmeliğin, “Geçiş hakkı ücretleri” başlıklı 9’uncu maddesinde;

“(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.

(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.

(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.

(4) Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanır.

(5) Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHS tarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Yönetmelik’teki bu hükümlere göre, Büyükşehir Belediyesi’nin 2013 mali yılı ücret tarifesinde öngörülmüş olmasına rağmen, … Büyükşehir ve ilk kademe ilçe belediyeleri mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmemesi hukuka aykırıdır ve kamu zararına neden olunmuştur.

Savunmalarda, … Büyükşehir Belediyesi Geçiş Hakkı Yönetmeliği’nin yürürlüğe girmesinden önce kurulan haberleşme altyapı ve şebekeleri için geçiş hakkı bedeli talep edilemeyeceğini de iddia edilmişse de, kamu zararının yasal dayanağını mezkûr Yönetmelik oluşturmamaktadır.

27.12.2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik normlar hiyerarşisinde, … Büyükşehir Belediyesi Geçiş Hakkı Yönetmeliği’nin üstünde yer almakta olup, bu Yönetmelikle kurulum tarihine bakılmaksızın mevcut tüm haberleşme altyapı ve şebekeleri için yıllık olarak geçiş hakkı bedeli tahsil edileceği, hüküm altına alınmıştır.

Bununla birlikte, Yönetmeliğin yürürlük tarihi dikkate alınarak, 2013 yılı öncesi dönem için geçiş hakkı ücreti hesaplanmamıştır.

Bu itibarla, … Büyükşehir ve ilk kademe ilçe belediyeleri mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmemesi nedeniyle oluşan ve yeniden hesaplanan toplam … -TL tutarındaki kamu zararından, …-TL tahsil edildiğinden bu tutar için ilişilecek bir husus kalmadığına oy birliğiyle,

Açıklanan diğer gerekçelerle, geriye kalan ve tahsil edilmemiş olan …-TL kamu zararının diğer sorumlu …’ ya (Mali Hizmetler Daire Başkanı) münferiden, ödettirilmesine oy birliğiyle,

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; “Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Ancak, Millî Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre, Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Ayrıca üst yöneticilerin mali iş ve işlemler hakkında en temel görevleri; kurumlarındaki malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu amaçlar iç kontrol sistemlerinin kurulması, gerekli tedbirlerin alınması ve bu hususlarda genel politika ve uygulamaların oluşturulmasıdır.

5018 sayılı Kanunun diğer maddeleri ile 5393 Sayılı Belediye Kanununun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’incimaddesinin (f) fıkrası dayanak gösterilerek, geçiş hakkı ücretlerinden kaynaklı belediye gelirlerinin tahsilatının yapılmamış olmasından dolayı belediye başkanının bunları bizzat takip ve tahsil etmesi gerektiği, şeklindeki tespit ve değerlendirmeler, hukuki yönden isabetli ve hakkaniyetli bulunmamıştır.

Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, … Büyükşehir ve ilk kademe ilçe belediyeleri mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmemesi nedeniyle ortaya çıkan kamu zararı için, Üst Yönetici …’ a (Büyükşehir Belediye Başkanı) sorumluluk tevdi edilemeyeceğine,

(Üye …’ nun “… Büyükşehir ve ilk kademe ilçe belediyeleri mücavir alanı içinde kalan sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmemesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmişse de; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun "Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri" başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendinde, "belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek" hükmü yer almakta olup, bu hükme göre sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerece ilişkin geçiş hakkı ücretlerinin takip ve tahsil edilmesinin, belediye başkanının görevleri arasında addedilmesi gerekeceğinden, Üst Yönetici sıfatıyla Büyükşehir Belediye Başkanının da sorumluluğa dâhil edilmesi gereklidir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)

Oy çokluğuyla,