Sayıştay 6. Dairesi 225 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 07.04.2015

• Karar No: 225

• İlam No: 245

• Madde No: 12

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Asilde aranan şartları taşımamasına rağmen vekâleten Müdür olarak görevlendirilen personelin, müdür kadrosunun sağladığı mali haklardan yararlanması.

Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğünde Müdür Vekili olarak görev yapan zabıta memuru … isimli personelin, asilde aranan şartları taşımamasına rağmen vekâleten görevlendirilmesi ve müdür kadrosunun sağladığı mali haklardan yararlanması dolayısıyla kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun vekâlet görevi ve aylık verilmesini düzenleyen 86’ncı maddesinde (Değişik madde: 30/05/1974 - KHK/12; Değiştirilerek kabul: 15/05/1975 - 1897/1 md.);

“Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabilir.

Bir görevin memurlar eliyle vekâleten yürütülmesi halinde aylıksız vekâlet asıldır.

Ancak, ilkokul öğretmenliği (Yaz tatili hariç), tabiplik, diş tabipliği, eczacılık, köy ve beldelerdeki ebelik ve hemşirelik, mühendis ve mimarlık, veterinerlik, (Değişik: 23/08/2011 tarihli ve 653 sayılı KHK/madde 16) vaizlik, Kur’an kursu öğreticiliği, imam-hatiplik ve müezzin-kayyımlığa ait boş kadrolara Maliye Bakanlığının izni (mahallî idarelerde izin şartı aranmaz) ile açıktan vekil atanabilir.

Aynı kurumdan (...) ayrılmalar dolayısıyla atanan vekil memurlara vekâlet görevinin 3 aydan fazla devam eden süresi için, kurum dışından veya açıktan atananlarla kurum içinden ilkokul öğretmenliğine atanan öğretmenler ile veznedarlık görevine atananlara göreve başladıkları tarihten itibaren vekâlet aylığı ödenir. (Anayasa Mahkemesinin 5/7/2012 tarihli ve E. 2012/11, K.2012/104 sayılı kararıyla bu fıkrada yer alan (...birinci fıkrada sayılan...) ibaresi iptal edilmiştir.)

Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan veteriner hekim veya hayvan sağlık memurları, veteriner hekim veya hayvan sağlık memuru bulunmayan belediyelerin veterinerlik veya hayvan sağlık memurluğu hizmetlerini ifa etmek üzere bu hizmetlerle ilgili kadrolara vekâlet aylığı verilmek suretiyle atanabilirler.

Yukarıda sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebilir.’’ hükmü,

Aynı Kanunun “Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile diğer ödemeler” başlıklı 175’nci maddesinin 2’nci fıkrasında (Ek: 4/7/2001 - KHK- 631/5 md.);

“Ancak, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet edenlere vekâlet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

17.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Vekâlet” başlıklı 9’ncu maddesinde;

(1) 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesi uyarınca;

a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekâlet ettirilenlere;

aa) Vekâletin, 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması,

bb) Vekâletin, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadro veya görevler için ilgili Bakan, diğer kadro veya görevler için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi,

cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dâhil) bir arada taşımaları, kaydıyla; vekâlet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekâlet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekâlet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.

2. aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara,

bb) Mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekâlet, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmet içi eğitim, kurs veya seminer nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekâlet edenlere,

cc) Vekâletleri esnasında yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, vekâlet görevine ilişkin olmayan geçici görev, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmet içi eğitim, kurs, seminer ve benzeri nedenlerle vekâlet görevine ara verenlere (ara verdikleri günler için),

çç) Diğer personel kanunlarına tabi olanlardan bu Kararname uyarınca zam ve tazminat ödenmesi öngörülen kadro veya görevlere vekâlet edenlere,

dd) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerinde kadrosu bulunmayan okul müdürlüğü, okul müdür başyardımcılığı ve okul müdür yardımcılığı görevlerini yürütenlere,

ee) Bu Kararname uyarınca zam ve tazminat ödenmesi öngörülen kadro veya görevlere vekalet eden her statüdeki sözleşmeli personele (6/2/1997 tarihli ve 97/9021 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamındaki kadro karşılığı sözleşmeli personel hariç),

Vekâlet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Dair Yönetmeliğin 5’inci maddesine göre Yönetim Hizmetleri grubunda bulunan ve görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında bulunan Müdürlük sınavına girebilmek için anılan yönetmeliğin “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7/(a) bendinde;

“(1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (b) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3. Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,

4. Teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere yapılacak atamalar dışında, diğer müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle üç yılı uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak kaydıyla en az on yıl hizmeti bulunmak.” hükmü,

Ayrıca 2 Kasım 2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 1’nci maddesinde de;

“Birinci fıkra kapsamına giren personelden; kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekâlet ettirilenlere, vekâletin 657 sayılı Kanunun 86’ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekâlet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekâlet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dâhil) taşıması kaydıyla vekâlet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki fark, vekâlet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görev fiilen yapıldığı sürece ödenir. Ancak, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekâlet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekâlet edenlere bu şekilde ödeme yapılmaz.” hükmü yer almaktadır.

Kamu kurumlarında boş bulunan Müdür kadrolarına vekâleten ataması yapılacak personelin asilde aranılan şartları taşıması yasal bir zorunluluktur. Ancak söz konusu mevzuat hükümlerine rağmen, gerekli şartları taşımayan zabıta memuru … isimli personelin, Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekâleten ataması yapılmış olup, müdürlük kadrosunun getirdiği zam ve tazminatlardan yararlanmasında hukuka uygunluk yoktur ve yapılan ödemeler dolayısıyla kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

99 seri no.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin sadece 1’inci maddesinin dikkate alınıp, (ki ilk maddede, bir görevin vekaleten yürütülmesi halinde görevin gerekleri ve nitelikleri değişmeyeceğinden bu görevi vekaleten yürütecek olanların asil memurda aranan şartlara sahip olmaları gerektiği açıkça belirtilmiştir) Tebliğin 2 ve 3’üncü maddelerinde asilde aranan şartlara sahip personel bulunmadığı takdirde hizmetin aksatılmaması için tedviren görevlendirmeyi ve bu tedviren görevlendirme için herhangi bir ödeme yapılamayacağı, hususunun göz ardı edilmesi, doğru bir hukuki yorum olmayacaktır.

Açık ve anlaşılır mevzuat hükümleri yürürlükte iken, nimet-külfet dengesinin de gözetilerek mali, nakdi ve ayni sorumluluğu olan bir müdürlüğe vekâlet edilmiş olması bağlamında, bunun karşısında sadece bu işin sorumluluğunun ilgiliye yüklenmesinin ve bu sorumluluğun karşılığı olan tazminat miktarının ilgiliye ödenmesinin, yasal ve meşru olduğu kabul edilemez.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B fıkrası asaleten atanmada sınav şartı olmayan kadrolar için tek başına yeterli bir mevzuat hükmüdür. Ancak Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca, Belediyelerde İşletme ve İştirakler Müdürlük kadrosu Yönetim Hizmetleri grubunda bulunan ve görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında olduğundan, Müdürlük sınav şartına tabidir. Dolayısıyla Belediyelerde Yönetim Hizmetleri grubunda bulunan Müdürlük kadroları için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B fıkrası tek başına yeterli olmayıp, Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Yönetmelik hükümlerinin de göz önünde bulundurulması gereklidir.

Yapılan ödemelerde, Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Yönetmeliğin, asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması şartlarından biri olan “son müracaat tarihi itibariyle üç yılı uzman, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru ve muhasebeci kadrosunda olmak” şeklindeki mevzuat hükmüne açıkça aykırılık söz konusudur.

Temizlik İşleri Müdürlüğü “Müdürlük” kadrosu, Mahalli İdareler Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar arasında sayılan ve sınav şartı olan bir kadrodur.

Zabıta memuru … isimli personelin gerekli şartları taşımaması sebebiyle görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girmeye hakkı olamayacağından, bir başka ifadeyle; asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkını elde etmemiş olmasından dolayı ilgili müdürlük kadrosunu vekâlet yoluyla işgal edip, kadronun sağladığı zam ve tazminatlardan yararlanması yasal olarak mümkün değildir.

Diğer yargı mercilerinin benzer konularda verdiği kararlar; olayın somut koşullarının, ilgili kamu görevlisinin statüsü, özlük hakları ve öğrenim durumunun, İdarelerin atama/görevlendirme gibi işlemlerin yasal dayanaklarının da farklı olabilmesi hallerinde, her durumda mutlak emsal teşkil etme niteliğini haiz olmayacaktır.

Açıklanan gerekçelerle, … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine oy birliğiyle,