Sayıştay 6. Dairesi 21 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 18.04.2013

• Karar No: 21

• İlam No: 128

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2011

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Belediye Taşınmazının İhalesiz Kiraya Verilmesi.

Denetçi sorgusunda yer alan, ….Büyükşehir Belediyesince, belediye mülkiyetinde bulunan ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihaleye çıkarak kiraya verilen taşınmaz malların kira süresi sonunda yeniden ihale düzenlenmeksizin süre uzatımı yoluyla aynı kişilere kiraya verildiği iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesi, “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesi hükümleri ile Sayıştay Genel Kurulu’nun “Genel ve Katma Bütçeli İdareler, Özel İdare ve Belediyeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar tarafından 2886 sayılı Kanuna göre kiraya verilen gayrimenkullere ait kira sözleşmelerinin yenilenmesi veya sona erdirilmesi konularında 2886 sayılı Kanun Hükümlerinin mi, yoksa 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun Hükümlerinin mi uygulanacağı hususunda çıkan tereddüt” konusunda aldığı 21.03.1993 tarih ve 4761/1 sayılı Kararı uyarınca belediyelerin sahibi oldukları gayrimenkul ve hakları kiralama işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre yürütülecek olup bunların söz konusu kanunda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde belirlenecek ihale yöntemlerinin biriyle kiralanması gerekmektedir. İhale aşamasında belirlenen sözleşme süresinin bitiminde yeni kira bedeli belirlenerek sözleşme süresinin uzatılabilmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda bu konuda yetki veren herhangi bir hüküm bulunmadığından, mümkün olmayıp, anılan Sayıştay Genel Kurulu Kararı uyarınca, süre bitiminde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde yeniden ihale düzenlenmesi gerekmektedir.

Buna göre, …. Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde bulunan ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yoluyla kiraya verilen taşınmaz malların, kira süresi sonunda yeni bir ihale düzenlenmeksizin süre uzatımı yoluyla aynı kişilere kiraya verilmesinde, 2011 yılı için yürürlükte bulunan, anılan mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmaktadır. Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin 1’inci fıkrasında;“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmekte olup bahse konu durumda …. Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde bulunan söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun uyarınca düzenlenecek bir ihale yoluyla kiralanmak yerine kira süresi sonunda süre uzatımı yoluyla aynı kişilere kiraya verilmesi sonucu kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunduğuna ilişkin olarak Denetçisince somut bir kanıt ortaya konmadığı ve kamu zararı hesabı yapılmadığından konuyla ilgili olarak dairemizce yapılacak işlem bulunmadığına,

(Üye ….’ın; “Belediyelere ait gayrimenkullerin kiraya verilmesinde 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15/h ve sondan 2’nci fıkrası, 18/e, 34/g maddeleri, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1,13, 36, 51/a,g, 64, 74 ve 75’inci maddeleri, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 117,120 ve 147’nci maddeleri, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1 ve 2’nci maddeleri ile 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 10’uncu maddesi ile 01.07.2012 tarihinde mülga hale gelen 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanunu birlikte değerlendirmek gerekir.

Belediyeler taşınmazlarını kiraya verecekleri zaman 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesi uyarınca bu Kanun hükümlerinin uygulanması gerekir. Bu Kanun gereği kiralama süresi turistik tesisler hariç 10 yılı geçemeyeceği, 3 yılı geçen ihalelerde Maliye Bakanlığından izin alınacağı (Kanunun 64.maddesi) ve belediyelerde bu iznin kendi kanununa göre yürütüleceği (5393 sayılı Kanun’un 15/h ve 18/h maddesi gereği 3 yılı aşan süreli ihalelerde Maliye Bakanlığı yerine Belediye Meclisi onayı alınacak) hükme bağlanmıştır. Kanunun 13’üncü maddesinde ise bu işlemi belediye encümeni aracılığı ile yürütecekleri ve Kanunun 35’inci maddesinde sayılan ihale usullerinden kapalı teklif usulü veya pazarlık usulünün uygulanacağı 36’ncı madde de açıkça hükme bağlanmıştır. Kanunun 51/a bendindeki “Yer, özellik (askeri birliklerin kuruluş özellikleri dahil) ve nitelikleri itibariyle her yıl Genel Bütçe Kanununda gösterilecek belli tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyen, bu Kanunun 1 inci maddesinde gösterilen işler” için (2013 mali yılı için geçerli) İllerde, kuruluş merkezlerinde, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ve nüfusu 50000’i geçen ilçelerde 55.000.TL, diğer ilçelerde 27.500.TL olarak belirlenmiştir. Kira bedeli bu miktarı aşmayan kiraya verme işlemleri belediye encümenince kanunun 51/a bendine göre pazarlık usulü ile yapılabilir. 2013 mali yılı için 1.500.000.TL’yi geçmeyen kiralama işlemleri açık teklif usulü ile yapılabileceği gibi kapalı teklif usulü ile de yapılabilir. Ancak bu miktarın aşılması durumunda kapalı teklif usulü ile ihale yapılması kanunun amir hükmüdür.

Belediyelerde 2886 sayılı Kanun’un 51/g bendindeki “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,” hükmünün uygulanması mümkün değildir.

Şöyle ki; 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesinde tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirleneceği hükmü getirilmiştir. Bu hükme istinaden Maliye Bakanlığı Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’i hazırlayarak 19.06.2007 tarihli Resmi Gazete’de yayımlamıştır. Söz konusu yönetmeliğin 2’nci maddesinde tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsayacağı ifade edilmiş, dayanak olarak da 2886, 4706 sayılı Kanunlar ile 178 sayılı KHK gösterilmiştir. Tanımlar maddesinde ise 4/ç bendinde “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer: Türk Medenî Kanunu ile diğer kanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu belirtilen yerleri,”, 4/f bendinde “Hazine: Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adını,”, 4/g bendinde) Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz: Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazları,”, 4/ğ bendinde ise “Hazine taşınmazı: Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri,”, 4/h bendinde ise “İdare: Merkezde Maliye Bakanlığını (Millî Emlak Genel Müdürlüğü); illerde defterdarlığı (millî emlak dairesi başkanlığı veya millî emlak müdürlüğü) ve ilçelerde millî emlak müdürlüğünü yoksa malmüdürlüğünü,” olarak tanımlanmıştır. Yönetmeliğin 7’nci maddesinde ise yönetmeliğe göre yapılacak işlemlerde ihale yetkilisi “(1) Yönetmelikte yazılı işleri yaptırmaya ve ihaleye ita amirleri yetkilidir. (2) Millî emlak dairesi başkanlığı kurulan illerde Yönetmelikle ita amirine verilen yetkilerden hangilerinin millî emlak dairesi başkanı tarafından kullanılacağı Bakanlıkça belirlenir.” olarak tanımlanmıştır. İhale komisyonlarının oluşumu ve çalışması başlıklı 17’nci maddesinde ihale komisyonlarına ita amirleri tarafından kimlerin nasıl görevlendirileceği açıklanmış, bunlar arasında belediyeler ve belediye personeli ile ilgili bir ifade ve hüküm bulunmamaktadır. Dolayısı ile 2886 sayılı Kanun’un 64’üncü maddesi uyarınca yapılacak ihale işlemlerine ait düzenlemelere belediyeler tabi değildir.

Belediyeler, 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesi uyarınca kiracılardan ecrimisil alınması ve tahliye işlemlerinde de bu maddeye tabi değil iken 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15 inci maddesinin sondan 2’nci fıkrasındaki, “Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır.” hüküm gereğince ecrimisil ve tahliye işlemlerinde 2005 yılından itibaren 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesi uygulanacaktır.

6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun 04.02.2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 10’uncu maddesi ile 01.07.2012 tarihinden itibaren yürürlükten kalktığından bu kanun belediye taşınmazlarının kiralanmasında mülga olduğundan dayanak gösterilemez.

Kira sözleşmelerinde bir hüküm bulunmaması durumunda kiranın ödenmemesi durumunda 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 117,120 ve 147’nci maddeleri ile 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1 ve 2’nci maddeleri göz önünde bulundurularak gecikme faizi uygulanması gerekir.

Belediye Başkanlıklarınca gayrimenkullerin kiralanmasında 2886 sayılı Kanun hükümleri ve yukarıda zikredilen mevzuat uyarınca ihale yapmaları, belediye encümeni kararı ile kira süresi dolanlar için yıllık artış yapmamaları kanun hükmü olduğundan Kanun hükmüne aykırı işlem yapanlar hakkında inceleme gerekirse soruşturma yapılması için İçişleri Bakanlığına yazılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)

oy çokluğuyla karar verildi.