Sayıştay 6. Dairesi 137 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 30.09.2014

• Karar No: 137

• İlam No: 330

• Madde No: 17

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Öğrenci Yurdu Açılması

01.03.2010 tarih ve 5270/1 karar no.lu Sayıştay Genel Kurul Kararına aykırı olarak Belediye tarafından iki öğrenci yurdu açılması konusunda İçişleri Bakanlığına yazılmasının uygun olacağı, belirtilmişse de;

16.08.1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanununun “Kurumun Görevleri” başlıklı Üçüncü Bölümünde, Kurum tarafından yüksek öğrenim öğrencilerine öğrenim kredisi verilmesi; yurt yapı ve tesisleri için arsa temin edilmesi; bu arsalar üzerinde yurtların yapım, donatım, bakım ve onarım işleri ile bunlarla ilgili tesislerin Kurum tarafından hazırlanacak bir programa göre Bayındırlık Bakanlığınca ve öncelikle yürütülmesi; inşası ve donatımı tamamlanan yurtların işletilmek üzere üniversitelere devri; her üniversiteye yurt işletmeleri için lüzumlu döner sermayenin Kurumca temin olunması gibi hususlar düzenlenmiştir.

Ancak bu Kanunda, belediyelerin yüksek öğrenim öğrencileri için yurt açmalarını yasaklayıcı herhangi bir hüküm bulunmadığı gibi, bu konudaki yetkiyi münhasıran Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna veren bir hüküm de bulunmamaktadır.

Kanun koyucu gerekli gördüğü hallerde belli bir kuruma “münhasır yetki” vermekte, ya da kamu kurumları için yasaklayıcı hükümler getirmektedir. Nitekim 03.03.2004 tarihli ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2’nci maddesinde, “Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler hariç) birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.” denilmek suretiyle belediyeler dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarının, yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdi yardım adı altında ödeme yapamayacakları açıkça belirtilmiş; Anayasa Mahkemesinin 20.11.2008 tarihli ve E.2004/24, K.2008/165 sayılı kararı ile bu maddedeki “belediyeler hariç” ibaresini iptalinden sonra kamu kurum ve kuruluşları için getirilen bu yasağın istisnası da kalmamıştır. Oysa izin, ruhsat ya da denetim gibi hususlar dışında, yüksek öğrenim öğrencileri için yurt açma konusunda, herhangi bir kuruma inhisari nitelikte yetki tanıyan, ya da belediyelerin bu konuda faaliyet göstermelerini yasaklayan açık bir kanun hükmü bulunmamaktadır.

22.11.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Özel Öğrenci Yurtları Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde ise, “Bu Yönetmelik, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerine ait ortaöğretim ve yükseköğretim yurtlarının açılması, yönetilmesi, işletilmesi, devri, nakli, denetlenmesi, kapatılması ile öğrenci disiplin işlerine ilişkin hükümleri kapsar.” denilmek suretiyle, birer kamu tüzel kişisi olan belediyeler, bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutulmuşlardır. Dolayısıyla bu Yönetmelik hükümlerinden hareketle, belediyelerin yüksek öğrenim öğrencileri için yurt açıp açamayacakları hususunda bir sonuca ulaşmak mümkün değildir.

Kuşkusuz yasaklayıcı bir hükmün bulunmaması, herhangi bir kamu kurumunun istediği alanda sınırsız biçimde faaliyet gösterebileceği anlamına gelmemektedir. Zira Anayasa’nın 6’ncı maddesi hükmü gereğince, hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasa’dan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz. Dolayısıyla, belediyelerin yükseköğrenim öğrencilerine yurt hizmeti sağlayabilmeleri için, yasaklayıcı bir hükmün bulunmamasının yanı sıra, bahse konu alanda faaliyet gösterebilmelerine imkân sağlayan bir hukuki dayanağın da bulunması gerekir.

Bu açıdan bakıldığında, 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda bu konuda belediyelere görev ve yetki veren yeterli hükümlerin mevcut olduğu görülmektedir.

5393 sayılı Kanunu’nun 14’üncü maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; gençlik ve spor hizmetleri yapmak veya yaptırmak, gerektiğinde öğrencilere gerekli desteği sağlamak, belediyelere görev olarak verilmiştir.

Aynı Kanunun 15’inci maddesinde de, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak, mahalli müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında gösterilmiştir.

Yüksek öğrenim öğrencilerine yurt hizmeti vermek, bir gençlik hizmeti ve öğrencilere verilen bir destek olup, belediye sınırları içinde verilen bu hizmetin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olduğunda da kuşku yoktur.

Yukarıda açıklanan kanun hükümleriyle belediyelere verilen bu hizmetin yürütülmesi için gerekli giderlerin yapılmasına da, 5393 sayılı Kanun’un “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde yer alan, “Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” hükmüyle imkân sağlanmıştır.

Bütün bu gerekçelerle, belediyelerin yüksek öğrenim öğrencileri için yurt açmaları ve işletmelerinde mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.

Açıklanan gerekçelerle, konu ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına ve ... Bakanlığı’na yazılmasına da gerek olmadığına,

(………..; “5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14, 15 ve 60’ncı maddelerini, yüksek öğrenim öğrencilerine yurt hizmeti sağlamayı, belediyeye kanunla verilen mahalli müşterek nitelikte bir görev ve sorumluluk kapsamında değerlendirmek mümkün değildir. Bir hizmetin mahalli müşterek ihtiyaç olarak nitelenebilmesi için; herhangi bir yerel yönetim biriminin sınırları içinde yaşayan kişi, aile, zümre ya da sınıfın özel çıkarlarını değil, aynı yörede birlikte yaşamaktan doğan eylemli durumların yarattığı, yoğunlaştırdığı ve güncelleştirdiği, özünde yerel ve kamusal hizmet karakterinin ağır bastığı ortak ihtiyaç ve beklentileri ifade etmesi gerekmekte olup; belediyelerin, belediye sınırları içerisindeki mahalli müşterek ihtiyaçları yasalarla sınırları belirlenmiş alanlarda özerk bir biçimde yerine getirebilmeleri gerekmektedir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin 24.1.2007 tarihli, E.2005/95 ve K.2007/5 sayılı kararıyla; 5393 Belediye Kanununun 14’üncü maddesinin ikinci fıkrası olan “Belediye, kanunlarla başka bir kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahalli müşterek nitelikteki diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır.” hükmü iptal edilmiştir. Dolayısıyla, belediyelerin hangi mahalli müşterek ihtiyacın giderilmesine yönelik hizmet yürütebileceği ve bu hizmetin sınırlarının kanunla belirlenmiş olması gerekmektedir. Denetçi sorgusu ve Yargı Raporu’nda da belirtildiği üzere; bu konuda Sayıştay Genel Kurulunun 01.03.2010 tarih ve 5270/1 sayılı Kararı bulunmakta olup bu karar, yükseköğrenim öğrencilerine yurt hizmeti sağlama görevinin Milli Eğitim Bakanlığında olduğu ve belediyelerce öğrenci yurtlarının açılması ve işletilmesinin mümkün olmadığı yönündedir. Sonuç olarak, konunun soruşturulmasını teminen ....Bakanlığı’na yazılması uygun olur.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) Oy çokluğuyla karar verildi.