Sayıştay 6. Dairesi 130 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İş Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 16.09.2014

• Karar No: 130

• İlam No: 303

• Madde No: 30

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: İş Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Toplu iş sözleşmesinde yer almamasına rağmen, işçilere yılın ilk üç ayında kurumsal ikramiye adı altında ödeme yapılması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda:

… Belediyesi ile … – İş Sendikası arasında … tarihinde, … tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi imzalanmış olup, bu toplu iş sözleşmesinde hüküm yer almamasına rağmen, … tarihinde imzalanan ve … tarihlerinin kapsayan Toplu İş Sözleşmesine İlişkin Ek Protokol hükümlerine dayanılarak, Belediye işçilerine yılın ilk üç ayında “kurumsal ikramiye” adı altında ödeme yapılması dolayısı ile kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.

Toplu İş Sözleşmesi, işyeri veya işletme düzeyinde, işkolu esasına göre işyeri veya işletmede bu nevi sözleşmeyi yapma yetkisini haiz işçi sendikası ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan iş sözleşmesidir.

İşyeri uygulamasında ve işçi-işveren ilişkilerinde, emredici yasa hükümlerinden sonraki kaynaktır. Çalışma koşulları ve ücreti belirleyen “normatif” hükümler ile işçi sendikası ve işveren sendikası ya da sendika üyesi olmayan işveren arasındaki ilişkileri düzenleyen “düzenleyici” hükümleri, yani hukuk kuralları bulunur. Toplu iş sözleşmelerine, kanunla yasaklanmış konularda ve emredici kanun hükümlerine aykırı hüküm konulamaz.

Taraflar, süresi dolduğunda yeni bir toplu iş sözleşmesi imzalayabilirler. Yeni imzalanan toplu iş sözleşmesi, kendi uygulama alanında yer alan eski iş sözleşmelerini aynen ve yeniden düzenleyebilir, yani bu durumda, yeni yapılan toplu iş sözleşmesi bir bütün olarak eski toplu iş sözleşmesinin yerine geçmektedir ve yeni toplu iş sözleşmesi eskisine göre lehe ya da aleyhe hükümler ihtiva edebilir.

Taraflar arasında “Ek Protokol” imzalanarak ta yeni toplu iş sözleşmesi imzalanana kadar uygulanması öngörülen hükümler geçerlilik kazanır. Ancak, yeni bir toplu iş sözleşmesi imzalanmayıp, bunun yerine Ek Protokol yapılarak, başta ücret ve benzeri parasal konularda, önceki dönemler için de ve üstelik eski toplu iş sözleşmesinde bu yönde hükümler olmamasına rağmen nakdi/ayni ödeme yapılabileceğine dair hüküm konulması, hukuka uygun değildir.

Söz konusu toplu iş sözleşmesi ile ek protokolün imza edildiği tarihte yürürlükte olan (Mülga) 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nun,

“Toplu iş sözleşmelerinin süresi ve bitimi” başlıklı 7’nci maddesinde;

“…

Toplu iş sözleşmesi süresinin bitmesinden önceki yüzyirmi gün içinde, yeni sözleşme için yetki işlemlerine başlanabilir. Ancak, yapılacak toplu iş sözleşmesi, önceki sözleşme sona ermedikçe yürürlüğe giremez.” hükmü yer almaktadır. Sorumlularca gönderilen savunmalarda, yeni toplu iş sözleşmesi için görüşme yapılıp yapılmadığı, yenisinin imzalanıp imzalanmadığı belirtilmediğinden, 2010 yılında imzalanan eski toplu iş sözleşmesinin yürürlükte olduğu açıktır ve taraflar arasında “ek protokol” imzalanması da, anılan Kanun’un bu hükmüne de uymamaktadır. Bununla birlikte, “Ek Protokol”’ de toplu iş sözleşmesinde yer verilmeyen bir mali hak (ödeme) için hüküm getirilmesi, sözleşme hukukunun genel kuralları ile de bağdaşmamaktadır.

Hukuk kurallarında “geriye yürümeme” ilkesi genel olarak;

Yürürlüğe giren yeni kuralın yürürlük tarihinden önceki dönemde hukuki sonuçlar doğurmasını yasaklayan ve kuralın ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki olaylara uygulanmasını emreden hukukun genel prensibi, şeklinde tanımlanabilir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2005/20002 Karar no.lu Karar’ı da bu yönde olup söz konusu Karar’da, “Dairemizin kararlılık kazanmış olan uygulamasına göre toplu iş sözleşmesini düzenleyenler tarafından sözleşmede değişiklik yapılması mümkün ise de, kural olarak bu değişiklik geçmişe etkili olmaz.” ifadesine yer verilmiştir.

… Belediyesi ile … – İş Sendikası arasında … tarihinde imzalanan ve … tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi’nde yer almayan “kurumsal ikramiye (verimlilik zammı)” adı altındaki ödemeye ilişkin hükümlere … tarihli Ek Protokol’de yer verilmiş olup, bununla birlikte … tarihleri arasında ve 2012 yılının ilk üç ayında belediye işçilerine “kurumsal ikramiye (verimlilik zammı)” ödenmesi sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının sorumluları; …’na

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle, karar verildi.