Sayıştay 6. Dairesi 114 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 6

• Karar Tarihi: 10.07.2014

• Karar No: 114

• İlam No: 332

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Toplu Taşıma Ücretlendirme Otomasyon ve Araç Takip Sistemleri İhalesinin İptali Nedeniyle Belediye Bütçesinin zarara uğratılması.

...................Belediyesi mücavir alanında akıllı bilet teknolojisine dayalı otomatik biletleme sistemi kurulması ve işletilmesine ilişkin …. A.Ş. yüklenimindeki Toplu Taşıma Ücretlendirme Otomasyon ve Araç Takip Sistemleri işi 2011 yılında iptal edilmiştir. İhalenin iptalinden sonra, idare lehine hiçbir işlem tesis edilmemiş, yüklenici ihale kapsamındaki işleri idare payını da alarak yürütmeye devam etmiş ve ...................Belediyesi toplu taşıma sistemi dışında bırakılarak Belediye Bütçesi zarara uğratılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin (f) bendinde;

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek,"

(p) bendinde;

“Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,”

Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun’un 9’uncu maddesinde; Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulacağı belirtildikten sonra maddenin 2’nci fıkrasında;

“Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin, ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, “

12’nci maddesinde; Büyükşehir Belediye Meclisinin, büyükşehir belediyesinin karar organı olduğu belirtilmiş, Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirlenmiş olup, anılan Yasa hükmü çerçevesinde 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin (e) bendinde;

"Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine karar vermek," ve (j) bendinde; "Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek." belediye meclisinin görevleri arasında sayılmış bulunmaktadır.

Yukarıda anılan hükümlere göre, Büyükşehir belediyesi sınırlan içinde toplu taşıma araçlarının çalışmasına izin vermek, sayılarını ve güzergâhlarını belirlemek, belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, konusunda karar alma yetkisi ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılmakta, belediye adına imtiyaz verilmesi konusunda ve 3 yıldan fazla yapılacak kiralamalarda karar organı olarak büyükşehir belediye meclisi görevli bulunmaktadır.

...................Belediyesi mücavir alanı ve sınırları içerisinde toplu taşıma hizmetlerinde çalışan toplu taşıma araçlarının otomasyonu ve araç takip sisteminin 10 yıl süre ile uygulanması hakkında UKOME Genel Kurulu’nun ...................sayılı kararı uyarınca Encümen tarafından 24.09.2009 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesine göre ihalesi yapılan “Toplu Taşıma Ücretlendirme Otomasyonu ve Araç Takip Sistemlerinin Yazılım ve Montajını Yaparak İşletilmesi” işini ...................A.Ş. yürütmüştür. Yüklenici aylık gerçekleşen taşıma bedellerinin %2 + KDV’sinin idareye vermeyi, %3 + KDV’yi hizmet karşılığı olarak almayı taahhüt etmiştir.

...................1. İdare Mahkemesi’nin 02.06.2011 gün E: 2010/184, K:2011/725 sayılı kararıyla mezkûr ihalenin iptal edilmesinden sonra, idare, yüklenici ile olan ilişkisini bitirmiştir. Mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılmaktadır ki toplu taşıma imtiyaz hakkı verme yetkisi belediyenindir. Bu imtiyaz hakkının verilmesi sonucu belediyenin gelir elde etmesi doğaldır.

Oysa ...................1. İdare Mahkemesi’nin kararından sonra gelinen nokta şöyle özetlenebilir:

Yüklenici, aylık gerçekleşen taşıma bedellerinin %2 + KDV’sinin idareye vermeyi, %3 +KDV’yi hizmet bedeli olarak kendisine almayı taahhüt etmiş olmasına rağmen, ...................1. İdare Mahkemesi’nin kararından sonra yüklenici ile özel otobüs sahipleri tarafından oluşturulan fiili durumda, yüklenici yine ihale konusu işi yapmakta ve idarenin alması gereken payı da kendi kazancına dâhil ederek, %5 + KDV hizmet bedeli almaktadır.

Yüklenici, bu dönemde ……. TL gelir elde etmiştir. İdarenin göz yumduğu fiili durum neticesinde, belediye KDV dâhil …….. TL gelirden yoksun kalmıştır.

İmtiyaz verme hakkına sahip olan belediye, idarenin tutumuyla, sistemin dışına itilmiştir.

Yüklenici, otobüs sahipleriyle imzalanan sözleşme ile ...................toplu taşıma sektörünün temel aktörü konumuna yükseltilmiştir.

Her ne kadar sorumlu savunmasında, idarenin yüklenici ile herhangi fiili, hukuki, ticari ilişkisinin bulunmamasının kanunun emredici hükmü olduğu, idarenin yüklenici ile toplu taşıma esnafını anlaşması için teşvik ettiğine dair herhangi idari işleminin olmadığı, yüklenici ile toplu taşıma esnafının aralarında imzaladığı sözleşmede ki hükümlere ilişkin olarak idarenin bir tasarrufunun olmadığı, hukuken de bunun mümkün olmadığı, toplu taşıma esnafı ile yüklenicinin aralarındaki sözleşmeye idarenin müdahale yetkisinin bulunmadığı, idarenin yetkisini aşan bu müdahalenin hukuksuz olacağını ve toplu taşımanın imtiyaz olmadığı, idarenin organize etme görevi olduğu ifade etmiş ise de;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Temyiz veya itiraz istemlerinde yürütmenin durdurulması” başlıklı 52’nci maddesinde, temyiz veya itiraz isteminde bulunmanın hakim, mahkeme veya Danıştay kararlarının yürütmesini durdurmayacağının yanında; kararın bozulmasının kararın yürütülmesini kendiliğinden durduracağı hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle Danıştay Kararı ilk derece mahkemesinin kararının yürütmesini kendiliğinden durdurur. Bu kararın uygulanması da yasal zorunluluktur ve aksi durumda ise cezai yaptırım söz konusudur.

Toplu taşıma hizmetlerini yürütmek; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesi ile büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi ile de belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmaktadır. Buna göre toplu taşıma hizmeti yapılması belediyelerin hem görevi hem de imtiyazıdır.

...................1. İdare Mahkemesi’nin …… ihalesini iptal kararından sonra yüklenici ………. ……… işletmeciler ile gelirin %5+KDV’sini almak üzere sözleşme imzalamıştır. Yüklenici, 2012 yılında ……. TL gelir elde etmiştir. Bu miktarın ………. TL’si belediyenin %2 payı olup, bu tutar belediyenin değil yüklenicinin uhdesinde kalmıştır.

Bu itibarla, ...................Belediyesi mücavir alanında akıllı bilet teknolojisine dayalı otomatik biletleme sistemi kurulması ve işletilmesine ilişkin ...................A.Ş. yüklenimindeki Toplu Taşıma Ücretlendirme Otomasyon ve Araç Takip Sistemleri işine ilişkin ihalenin iptalinden sonra, idare lehine hiçbir işlem tesis edilmediği, ancak yüklenicinin ihale kapsamındaki işleri idare payını da alarak yürütmeye devam etmesi suretiyle ...................Belediyesi’nin toplu taşıma sistemi dışında bırakılarak neden olunan kamu zararı tutarı ………. TL’nin ...................Belediye Başkanı ...................’a münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.