Sayıştay 5. Dairesi 98 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 02.12.2014

• Karar No: 98

• İlam No: 77

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Motorlu taşıtların muayenelerinin zamanında yaptırılmaması nedeniyle gecikme ek ücreti ödenmesi

............... Belediyesine ait motorlu taşıtların muayenelerinin zamanında yaptırılmaması nedeniyle gecikme ek ücreti ödenmesi ve bu tutarın sorumlu memurlardan tahsil edilmemesi sonucunda ...................... TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60 ıncı maddesinde;

“Belediyenin giderleri şunlardır:

a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.

b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.

c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.

d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.

e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler.

f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri.

g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler.

h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri.

i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.

j) Dava takip ve icra giderleri.

k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.

l) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.

m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri.

n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.

o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.

p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.

r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar.

s) İmar düzenleme giderleri.

t) Her türlü proje giderleri.”

Hükmü bulunmaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde;“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.”

Hükmü yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Kişisel Sorumluluk ve Zarar başlıklı 12 nci maddesinde ise; “Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet mallarını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadır.

Devlet memurlarının kasıt, kusur ve ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.” denilmektedir.

Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kamu kaynağının kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasından sorumlu olup kamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle gerçekleştirilmesi, ancak bütçeyle verilen ödeneklerin tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda ve yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılması gerekmektedir. Yılları bütçe kanunlarıyla kurumların bütçelerine gecikme bedeli ödemesi için ödenek konulmamakta, yani kurum bütçelerinde gecikme bedellerinin ödeneği bulunmamaktadır.

Denetçi iddiasında; yukarıda mevzuat hükümlerine göre, ilgili mevzuatında gider olarak sayılmayan gecikme cezası ve zammı gibi ek yüklerin, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmalleri nedeniyle meydana gelmesi sonucu idarenin zarara uğraması halinde, neden olunan bu zararın kamu zararı niteliğinde olduğu ve zararda kasıt, kusur veya ihmali olan görevlilerden söz konusu zararın tahsil edilmesi gerektiği belirtilmiş ve sorguya konu olayda,................... Belediyesi adına kayıtlı araçların taşıt muayenesinin zamanında yapılmaması neticesinde ceza niteliğinde olan ..................TL tutarındaki gecikme ek ücretinin Belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunmuş olmasına rağmen, sorumluların tespiti ve söz konusu kamu zararının sorumlulardan tahsiline ilişkin bir çalışma yapılmadığı ifade edilmiştir.

Ancak, söz konusu gecikme ek ücret ödemesinin, Denetçi tarafından ileri sürülen iddianın aksine, kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. Bu şekilde ödemesi yapılan gecikme cezalarının mevzuatla belirlenen amaçlara uygun olarak gerçekleştirilecek bir kamu hizmetinin yerine getirilmesi için yapılmış bir hizmet mahiyeti taşımadığı ve aynı zamanda da ödeneği olmadan yapılan ödemeler olduğu doğrudur. Ancak, kurumların bütçelerinde zaman zaman ortaya çıkan ödenek yetersizliği yada nakit sıkışıklığı durumları sebebiyle hizmetin gereği olarak zorunluluk sebebiyle gecikme cezası ödenmesi halinde, bu ödemeler dolayısıyla Belediye personeline herhangi bir sorumluluk yüklenemez. Denetçi görüşünde, bütçeden gecikme cezası ödenmesinin keyfi olarak yapılmış olduğuna dair herhangi bir tespit bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, yapılan gecikme cezası ödemesinin, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde tanımlanan anlamda, kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan ....................... TL tutarındaki ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

Üye ......................... ile Üye ........................ ’un; “Sorgu konusu olayda, yapılan gecikme ek ücreti ödemesi ile ilgili olarak, sorumlular tarafından, söz konusu ödemenin ödenek olmaması yada nakit sıkışıklığı dolayısıyla yapıldığına dair herhangi bir şey söylenmemiş olup, aksine bu konudaki sorumluluğun kabulü anlamında olmak üzere, belirtilen kamu zararının tahsil edileceği bildirilmiştir. Bu durumda, ödenen gecikme cezasının mevzuata uygun bir ödeme olmadığının ve kamu zararı niteliğinde olduğununun sorumlular tarafından kabul edildiği anlaşılmaktadır. Bu açıdan bakıldığında, yapılan gecikme cezası ödemesinin zorunluluktan kaynaklanan ödeme olarak değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Taraflarca getirilme ilkesi” başlıklı 25 inci maddesindeki; “Kanunda öngörülen istisnalar dışında, hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve onları hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz.

Kanunla belirtilen durumlar dışında, hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.” ve “Taleple bağlılık ilkesi” başlıklı 26 ncı maddesindeki; “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.

Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır.” hükümleri gereği olarak, aksi bir durumun, sorumlular tarafından yapılan savunmalarla kanıtlanması gerekir. Bu itibarla, .....................TL tutarındaki gecikme ek ücreti ödemesi ile kamu zararına yol açılmış olup, sorumlulularına tazminen ödettirilmesi yönünde karar verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı, oyçokluğuyla karar verildi.