Sayıştay 5. Dairesi 647 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 23.05.2024

• Karar No: 647

• İlam No: 174

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2021

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

İndirimli tarife

…………….. tarih ve …………. sayılı ilamın …………. nci maddesi ile;

Belediyenin bütçe içi işletme ile işlettiği otopark hizmetlerinde herhangi bir Kanuni dayanak bulunmaksızın sadece belediye personeli, meclis üyeleri ve Belediye şirketi olan …………………personeline indirim uygulanması sonucu oluşan ……………….. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, Harcama Yetkilileri; (………..) ……….., (………) …………, Diğer Sorumlular; (…………….) ……………….., (……….) ……………, (……………) …………, (…………) …………….., (…………) …………., (……………) …………, (………….) ……………, (…………) ………….. ve Muhasebe Yetkilisi (…………) ………..’in Temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun ……….. tarih ………… tutanak sayılı kararında;

“Belediyenin hizmet binasının hemen yanında bulunan ve mülkiyeti belediyeye ait bir otoparkın/taşınmazın personel otoparkı olarak ayrılmasının mevzuata aykırı olmadığı, zira benzer uygulamaların çok sayıda kamu kurumu tarafından yapıldığı ve söz konusu uygulamanın şehrin farklı yerlerinde yer alan belediye otoparklarından indirimli faydalandırma değil, belediye taşınmazının boş duran bir katının ihtiyaca binaen tümden personel otoparkına dönüştürülmesi şeklinde olduğu ve söz konusu uygulamanın belediyede çalışan bahsi geçen personele indirimli kullandırma şeklinde olsa da, alınan otopark ücretinin idarenin lehine olduğu ve ayrıca söz konusu otoparkın daha önceki personel otoparkın yerine tümden personel otoparkı olarak ayırılması nedeniyle ücret de alınmayabileceği hususlarını bir arada değerlendirildiğinde, 4736 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen madde hükmünde ifade edildiği şekliyle bir hizmet üretimi söz konusu olmaması sebebiyle, otopark hizmetinin belediye ve bağlı şirketi çalışanları ile meclis üyelerine indirimli tarife belirlenerek uygulanması sonucu bir kamu zararı doğmasına sebebiyet verilmemiştir.” denilerek, tazmin hükmünün bozulmasına ve yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine …………… sayılı İlamın …………… nci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde;

“Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.

(…)

Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir. …”,

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97 nci maddesinde;

“Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.”

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.”

hükmü yer almaktadır.

Bu düzenlemelere göre ücret tarifesini belirlemek meclisin yetkisindedir. Söz konusu yetki devredilebilir bir yetki olmayıp, bizzat Meclis tarafından kullanılmalıdır. Meclisin …………….. tarih ve ……………… sayılı kararıyla ücretler belirlenmiştir. Ancak aynı kararın sonunda fiyat tarifesi uygulamaya konulduktan sonra ihtiyaç duyulduğunda Fon Yönetimi tarafından düzenleme yapılacağı belirtilmiştir. Fon Yönetimi ……………… tarih ve ……………….. sayılı kararıyla diğer kullanıcılar için ……….. TL olan aylık otopark ücretinin Belediye personeline sadece zemin kat için ……….. TL olarak belirlenmesi şeklinde karar almıştır. Fon Yönetiminin ……………. tarih ve …………….. sayılı kararıyla ise, ………… tarihinden geçerli olmak üzere fiyat güncellenmesi yapılarak ücret tarifesinde belirleme yapılmış ve ……………… Katlı Otoparkta Belediye personeline, meclis üyelerine ve Belediye şirketi olan ………………. personeline %50 indirim uygulanması şeklinde karar alınmıştır. Meclis yılın her ayı toplantı yapmaktadır. Dolayısıyla her ay toplanan Meclisin ücret tarifesini belirlemede bir engeli bulunmamaktadır. Belediyenin sunduğu isteğe bağlı hizmetlere ilişkin ücret tarifesinin meclis tarafından belirlenmesi gerekir. Fon Yönetiminin bu şekilde karar almasının Kanuni dayanağı bulunmamaktadır.

4736 sayılı Kanun’un 1 inci maddesi gereğince belediyenin işlettiği otoparkta herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmak suretiyle sunulması ancak Bakanlar Kurulunca muafiyet tanınması ile mümkün olup, bu konuda alınmış bir Bakanlar Kurulu Kararı (Cumhurbaşkanı Kararı) bulunmamaktadır. Yine maddeye göre mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği ticarî indirimler yapılması da mümkündür. Örneğin tüm kamu çalışanlarına belediye personeli ile aynı miktar ve oranda indirim yapılması ticari indirim olarak değerlendirilebilecek iken, sadece belediye çalışanlarına, meclis üyelerine ve belediye şirket işçilerine indirim yapılması ticari amaçlı bir indirim olarak değerlendirilemez. Meri kanunlarda meclisin belediye personeline yönelik indirimli otopark tarifesi belirlemesine izin veren hiç bir düzenleme olmadığı gibi, aksine yasaklayan düzenleme bulunmaktadır.

Gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu, gerekse diğer Kanunlarda meclisin yetkileri belirlenmiş olup, meclis ancak kendine verilen yetki çerçevesinde karar alabilir. Meclis kanunla kendisine yetki verilmeyen bir konuda karar alamayacağı gibi, kanuna aykırı karar da alamaz. Kanuna aykırı karar alınması durumunda alınan karar geçersiz olacağı gibi, alınan kararın sonuçlarından karar alanlar ve bu kararı uygulayanlar sorumlu olacaklardır. Aynı şekilde Encümen veya oluşturulan Fon Yönetimi de belirtildiği şekilde Kanuna aykırı karar alamaz. Belediye Meclislerine Belediyenin işlettiği bütçe içi işletmede ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hizmetler için tarife düzenleme yetkisi verilmekle birlikte, 4736 sayılı Kanun’un 1 inci maddesi uyarınca belediyelerin üretilen mal ve hizmet bedellerinde herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulaması mümkün değildir.

Bu kapsamda herhangi bir Kanuni dayanağı olmaksızın Belediyenin bütçe içi işletme ile işlettiği otoparkta sadece belediye personeli, meclis üyeleri ve Belediye şirketi olan ………………………….personeline indirim uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Temyiz Kurulu kararında, mülkiyeti belediyeye ait bir otoparkın/taşınmazın personel otoparkı olarak ayrıldığı belirtilmiş ise de, böyle bir durum söz konusu değildir. Belediye otoparkının Meclis kararı alınarak personel kullanımına verilmesi ve herhangi bir ücret almaması mümkündür. Fon Yönetiminin ………………. tarih ve …………. sayılı kararıyla diğer kullanıcılar için ………………. TL olan aylık otopark ücretinin Belediye personeline sadece zemin kat için …………….. TL olarak belirlenmesi şeklinde karar almıştır. Fon Yönetiminin ……………. tarih ve …………… sayılı kararıyla ise, …………… tarihinden geçerli olmak üzere fiyat güncellenmesi yapılarak ücret tarifesinde belirleme yapılmış ve ……………..Katlı Otoparkta Belediye personeline, meclis üyelerine ve Belediye şirketi olan ………….. personeline %50 indirim uygulanması şeklinde aldığı kararlara bakıldığında, gerek savunmada ve gerekse de Temyiz Kurulu kararındaki gerekçeyle uyumsuzluğun bulunduğu açıktır.

Fon Yönetimi ………… tarih ve …………… sayılı kararıyla diğer kullanıcılar için …………. TL olan aylık otopark ücretinin Belediye personeline sadece zemin kat için ……….. TL olarak belirlemiş iken, …………… tarih ve …………… sayılı kararıyla, ………… tarihinden geçerli olmak üzere fiyat güncellenmesi yapılarak ücret tarifesinde belirleme yapılmış ve …………………. Belediye personeline, meclis üyelerine ve Belediye şirketi olan …………………. personeline %50 indirim uygulanması şeklinde karar alınarak tüm otoparkta indirimli tarife uygulanmıştır.

Bu kararlardan anlaşılacağı üzere personel kullanımına tahsis edilme yerine normal ücret tarifesinden indirim yapılmaktadır. Yani alınan kararlardan personele özel indirim yapıldığı açıktır. Belediye hizmet binasının yanında belli sayıda aracın park edebildiği açık otopark bulunmakta ve ücretsiz olarak araçlar park edebilmektedir. Buraya personel araçları ile kuruma iş için gelen kişiler park yeri olmasına bağlı olarak park yapabilmektedir.

Temyiz Kurulu kararında geçen, “Belediye taşınmazının boş duran bir katının ihtiyaca binaen tümden personel otoparkına dönüştürülmesi şeklinde olduğu ve söz konusu uygulamanın belediyede çalışan bahsi geçen personele indirimli kullandırma şeklinde olsa da, alınan otopark ücretinin idarenin lehine olduğu ve ayrıca söz konusu otoparkın daha önceki personel otoparkın yerine tümden personel otoparkı olarak ayırılması nedeniyle ücret de alınmayabileceği” şeklindeki ifadeye katılmak mümkün değildir. Otopark açıldığında pandemi süreci de dikkate alındığında belli bir zaman diliminde belli yerlerin boş kalması söz konusu olmuştur. Ancak bu durum sadece belediye personeline indirim yapılarak haklı gösterilemez. Otopark civarında bulunan tüm kamu kurum çalışanlarına bu hakkın verilmeyip sadece Belediye çalışanları, …………………………….. şirket personeli ve meclis üyelerine tanınması 4736 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturmaktadır.

Kurumların personeline yönelik otopark oluşturması mümkün olup, böyle durumda ücret alınmamaktadır. Personel otoparkı olarak ayrılan yerlerden alınmayabileceği, belediyede çalışan bahsi geçen personele indirimli kullandırma şeklinde olmasının idarenin lehine olduğu ifadesi açıkça 4736 sayılı Kanun’a aykırı olan duruma ilişkin savunmadır. Sadece Belediye çalışanları, ………………………….. şirket personeli ve meclis üyelerine otoparktan indirim sağlanması, söz konusu yerin personel otoparkı şeklinde kabul edilerek 4736 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturmadığı düşüncesine katılmak mümkün değildir.

Diğer taraftan, …………………. tarih ve …………….. sayılı, ………………. tarih ve …………………. sayılı Fon Kararlarında imzası bulunmadığı anlaşılan Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ……………. tarih ve …………….. sayılı ilamın ………………. nci maddesi ile verilen tazmin kararında ısrar edilerek, Belediyenin bütçe içi işletme ile işlettiği otopark hizmetlerinde herhangi bir Kanuni dayanak bulunmaksızın sadece belediye personeli, meclis üyeleri ve Belediye şirketi olan ………………… personeline indirim uygulanması sonucu oluşan ……………… TL kamu zararının;

……………….. TL’sinin Belediye Başkan Yardımcı ve aynı zamanda ……………. tarih ve ……………. sayılı Fon Kararında imzası olan ……………….., İşletme ve İştirakler Müdürü ve aynı zamanda …………….. tarih ve ………………….. sayılı Fon Kararında imzası olan …………………., Mali Hizmetler Müdürü/Muhasebe Yetkilisi ve aynı zamanda …………. tarih ………………. sayılı Fon Kararında imzası olan ……………., Gelir Sorumlusu ……………., ……………. tarih ve ……………… sayılı Fon Kararında imzası olanlar ……………….. (…………….), ……………… (………………) ve …………….’e (Şef),

…………….. TL’sinin, Belediye Başkan Yardımcı ve aynı zamanda ……………. tarih ve ……………… sayılı Fon Kararında imzası olan ……………………., İşletme ve İştirakler Müdürü ve aynı zamanda ……. tarih ve ……………… sayılı Fon Kararında imzası olan ……………….., Mali Hizmetler Müdürü/Muhasebe Yetkilisi ve aynı zamanda ……………… tarih ve ………………….. sayılı Fon Kararında imzası olan ………………….., Gelir Sorumlusu …………………, …………….. tarih ve ………….. sayılı Fon Kararında imzası olanlar ………….. (………….), ……………. (……………..), ………………. (…………….) ve ……………..’e (……………………),

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Başkan ………………. ve Üye …………………’in karşı oy gerekçesi;

“Belediyenin hizmet binasının hemen yanında bulunan ve mülkiyeti belediyeye ait bir otoparkın/taşınmazın personel otoparkı olarak ayrılmasına ilişkin uygulama, şehrin farklı yerlerinde yer alan belediye otoparklarından indirimli faydalandırma değil, belediye taşınmazının boş duran bir katının ihtiyaca binaen tümden personel otoparkına dönüştürülmesi şeklindedir. Söz konusu uygulama bahsi geçen personele indirimli kullandırma şeklinde olsa da, alınan otopark ücretinin idarenin lehine olduğu ortadadır. Ayrıca söz konusu otoparkın daha önceki personel otoparkının yerine, tümden personel otoparkı olarak ayırılması nedeniyle ücret de alınmayabileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1 inci madde hükmünde ifade edildiği şekliyle bir hizmet üretimi söz konusu değildir. Bu kapsamda otopark hizmetinin belediye ve bağlı şirketi çalışanları ile meclis üyelerine indirimli tarife belirlenerek uygulanması sonucunda kamu zararının bulunmadığı değerlendirilmektedir.”