Sayıştay 5. Dairesi 646 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 23.05.2024

• Karar No: 646

• İlam No: 158

• Madde No: 4

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Personel atama

………………. tarih ve …………. sayılı ilamın …………….. üncü maddesi ile;

Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğünde görünen ………………..’in atamasının mevzuata uygun olarak yapılmaması sonucu oluşan ……………… TL kamu zararının; Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve Diğer Sorumlular; şube müdürlüğüne atamasının mevzuata uygun olup olmadığı konusunda gerekli araştırmayı yapmayarak atamasını olura arz eden ……………… ile olur veren ………………… ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, sorumluların Temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun ……………… tarih ……………….. tutanak sayılı kararında; “Dilekçilerce Daire kararının esasına ilişkin yapılan itirazların reddine, İlişikli ödeme emri belgelerinde imzaları olan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunun bulunmadığı tespiti üzerine Daire kararının sorumluluk tesisi yönünden yeniden incelenerek hüküm tesisini teminden …………..sayılı ilamın ………………… üncü maddesinin sorumluluk yönünden bozulmasına,”

şeklinde karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ………………. tarihli ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine ……………sayılı İlamın ………………. üncü maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

Sayıştay Temyiz Kurulu’nun ……………… tarih ………………… tutanak sayılı kararında;

“Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

5302 sayılı İl Özel idaresi Kanunu’nun “İl özel idaresi teşkilâtı” başlıklı 35 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “İlçelerde, özel idare işlerini yürütmek amacıyla kaymakama bağlı ilçe özel idare teşkilâtı oluşturulabilir.”, “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 36 ıncı maddesinde; “Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde norm kadro çalışmasını il özel idaresi yapar veya yaptırır. İl özel idaresi personeli, vali tarafından atanır ve ilk toplantıda il genel meclisinin bilgisine sunulur.”

10.06.2007 gün ve 26548 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğin “İlçe özel idaresi kurulması” başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 35 inci maddesi çerçevesinde ilçelerde özel idare teşkilatı kurulması durumunda, ildeki ilçe sayısını geçmeyecek sayıda ilçe özel idare müdürü kadrosu bu Yönetmeliğin Ek 4’ünde yer alan (I) sayılı Özel İdareler Memur Kadro Kütüğüne uygun olarak ihdas edilerek özel idarenin kadrolarına eklenir.” düzenlemeleri yapılmıştır.

Norm kadro yönetmeliği kadrolarda standardı getiren hangi kadroların kullanılacağını, kullanılacak kadroların en üst ve alt derecelerinin belirlendiği düzenlemedir. Norm kadro yönetmeliğinde belirtilen kadrolara yapılacak atamaların nasıl olacağı ile ilgili düzenleme bulunmamaktadır.

Kadrolara nasıl atama yapılacağı Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte belirtilmiştir. 04.07.2009 günlü Yönetmeliğin 5/1/a-1 maddesinde müdürler görevde yükselmeye tabi tutulacak kadrolar arasında sayılmıştır.

……………….. 30.07.2009 tarihinde açıktan ……………….. Belediyesine özel kalem müdürü olarak, 26.08.2009 tarihinde özel idare memurluğuna atanmış, 03.06.2013 tarihinde …………….. Üniversitesi ön lisansı, 25.05.2015 tarihinde ………….. Üniversitesi İktisat Fakültesi dört yıl süreli Kamu Yönetimi Bölümünü bitirmiş, memur olarak çalışırken 15.11.2013 tarihinde sınava girmeden ilçe özel idare müdürü olarak atanmış, 01.06.2016 tarihinde ……………….Valiliği İl Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğüne, 11.08.2016 tarihinde ………………Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Şube Müdürlüğüne ve 25.07.2018 tarihinde ………………..Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğüne atanmıştır.

Kişinin ilçe özel idare müdürlüğüne yapılan atamasının geçerli olup olmadığı ile bunun kazanılmış hak oluşturup oluşturmadığı ve böylece şube müdürlüğü şartlarını taşıyıp taşımadığı hususuna ilişkin olarak;

Atamanın dayanağı 31.08.2013 gün ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 06.05/2013 tarihli ve 2013/4957 sayılı sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle yapılan “ilçe idare şube başkanlıkları ile bunlarla aynı düzeydeki diğer görevlere” şeklindeki hükümdür.

Yönetmelikte yer alan düzenlemelere göre kişinin müdürlüğe atanabilmesi için dört yıllık okul mezunu olması, belirli görevlerde belirli sürede bulunması ve yazılı sınavda başarılı olması gerekir. İdare/kamu hukukunda atama/görevlendirme belli şart ve niteliklere bağlanmıştır. Belirtilen kadrolara atanma veya görevlendirme ancak şartların sağlanmasıyla mümkündür. Atamanın yapıldığı tarihte atanacak kadro için öngörülen duyuruya çıkılma, başvurular alınma ve eğitime katılma ile sınav şartı yerine getirilmemiştir.

İlçe özel idare müdürü kadrolarına atanabilmek için Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikteki görevde yükselme ve unvan değişikliği için gerekli hizmet süreleri, eğitim düzeyi, sınav ve sınav sonrası eğitim gibi hususlarda yapılan düzenlemelerde gereken şartların yerine getirilmesi gerekmektedir. 02.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmelikte ilçe özel idare müdürü yer alırken 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte yer almamasının ilçe özel idare müdürlüğüne yapılacak atamanın görevde yükselme sınavına tabi olmadığı anlamına gelmediği açıktır. 04.07.2009 günlü Yönetmelikte “ilçe özel idare” müdürü yer almasa da “müdür” yer aldığı için ve ilçe özel idare müdürü de “müdür” olduğundan sınava tabidir.

Diğer taraftan 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 8 inci maddesinde; “İlçe idare kurulu, kaymakamın başkanlığı altında tahrirat kâtibi, malmüdürü, Hükümet hekimi, milli eğitim memuruyla tarım memuru ve veterinerden teşekkül eder.” denilmekte olup, ilçe özel idare müdürü “ilçe idare şube başkanlıkları ile bunlarla aynı düzeydeki diğer görevlere” kapsamında değildir.

Sınava girmeden ilçe özel idare müdürlüğüne atanıp buradan naklen şube müdürlüğüne geçilmesi mümkün değildir. 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesine göre yapılan atama sonucu bu müdürlüğün kazanılmış hak kabul edilerek naklen şube müdürlüğüne atanabileceğini kabul etmek de mümkün değildir. İlçe özel idare müdürlüğüne atanmış olma herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmeyeceği gibi şube müdürlüğüne atanmanın basamağı da değildir.

Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin Büyükşehir Belediyesindeki şube müdürü kadrosuna atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken şartı taşımadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Söz konusu koşulların atama süresince de taşınması zorunlu olduğundan bu koşulun taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan şube müdürlüğüne atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır. İdari yargı, istikrarlı olarak koşullarını taşımadığı halde yapılan atamanın açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.

Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarında belirtildiği üzere kazanılmış hak, hakkın elde edildiği tarihteki düzenlemelere (mevzuata) uygun edilmesi halinde geçerlidir. Hakkın elde edildiği tarihteki düzenlemelere (mevzuata) uygun elde edilmeyen hak, kazanılmış hak olarak değerlendirilemez.

İlçe özel idare müdürlüğüne atandıktan sonra bu atamanın esas alınması hatalı olup, şube müdürlüğüne yapılan atamasının atama tarihindeki yönetmeliğe uygun olmaması nedeniyle bu kişinin ilçe özel idare müdürü öncesi kadrosuna atanması gerekir. Şartları tutmayan veya atama tarihindeki mevzuata uygun yapılmayan atamaların ödüllendirilmesi anlamına gelen işlem tesis edilmesi yukarıda belirtilen yargı kararlarına ve mevzuata aykırılık oluşturur. Bu kişinin atama tarihindeki Yönetmeliğe uygun atamasının olmadığı anlaşılmıştır. Çünkü bu kişi sınavla müdür olması gerektiği halde herhangi bir sınava girmemiştir.

Diğer taraftan dilekçilerce ilgilinin 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamında da hizmet süresini tamamladığı ifade edilmiş ise de; ……………………’in 657 sayılı sayılı Kanun’un 68/B maddesi kapsamındaki hizmet süresinin 6 yıl 7 ay 27 gün olduğu rapordan anlaşılmaktadır. Bu bağlamda 3’ncü dereceli İlçe Özel İdare Müdür kadrosuna atanmak için gerekli 10 yıl hizmet süresini de sağlanmadığı dikkate alındığında yapılan atamanın 657 sayılı sayılı Kanun’un 68/B maddesine de uygun olmadığı açıktır.

04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün yürütmesinin durdurulması Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile durdurulduğundan uygulama imkânı bulunmamaktadır. Danıştay 5 inci Dairesi 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararıyla 04.11.2011 tarihinde bu fıkranın iptaline karar verilmiştir. Dairenin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararına yapılan temyiz talebi İdari Dava Daireleri Kurulunun 2012/1672 Esas ve 2014/2742 sayılı kararıyla 19.06.2014 gününde reddedilmiştir. Bu fıkra hükmü 07.05.2014 gün ve 28993 sayılı Resmi Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu kapsamda, …………………..’in gerek ilçe özel idare müdürlüğüne atandığı 15.11.2013 gerekse de ……………. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına atandığı 31.03.2014 tarihinde şube müdürlüğüne atandığı tarihte anılan Yönetmeliğin 20/ç maddesi yürürlükte olmadığı için, özel kalem müdürlüğünü kazanılmış hak kabul edilerek diğer müdürlüklere atama yapılması da mümkün değildir.

İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinin "Devredilen veya özelleştirilen kuruluşlardan atama" başlıklı 25 inci maddesinin (b) fıkrasında; “12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile büyükşehirlerde tüzel kişilikleri sona eren İl Özel İdarelerinden Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonlarınca atanan ya da belediye ve bağlı kuruluşlara devredilen norm kadro ve ihtiyaç fazlası personelden aynı Kanun’un geçici 1 inci maddesi kapsamında Bakanlığa ilk defa atanacaklarda” bu yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Bu hüküm görevde yükselme sınavına girmeden müdür atamasının yapılabileceği anlamına gelmemektedir. Nitekim devredilen personelin bu yönetmeliğe tabi olması halinde, yönetmelikte istenen şartları sağlayarak müdür kadrolarına atanması mümkün değildir. 6360 sayılı Kanun tüzel kişiliği kaldırılan özel idare, belediye ve diğer tüzel kişiliklerin personelinin devriyle ilgili düzenlemelere yer vermiştir. 6360 sayılı Kanun’un geçici 1 inci maddesi gereği devredilen personel kadro ve müktesebiyle devredilecektir. Bu madde, tüzel kişilikleri sona eren İl Özel İdarelerinden Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonlarınca atananlar kendi kadro ve unvanı ile devredileceği için, ortaya tereddüt çıkmasını engellemek için diğer bir ifadeyle ilgililerin hangi kadroya atanacağı tereddüdünü ortadan kaldırmak için getirilmiş bir düzenlemedir. Diğer bir ifadeyle bu madde şartları taşımayan ve bu hakkı daha önce kazanmamış birinin İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamındaki müdür kadrosuna atanabileceğini göstermemektedir.

İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinin 28 inci maddesinde bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 2 nci maddesinde; bu Yönetmeliğin belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atanmalarında uygulanacağı, “Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar” başlıklı ikinci bölümünün “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde; Devlet memurlarının Müdür ve Şube Müdürlüğüne atanabilmesi için en az dört yıllık yükseköğrenim, şef kadrosuna atanabilmesi için en az iki yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği, 11 inci maddesinde; Görevde yükselme eğitiminde başarılı olanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca çıkarılacak görevde yükselme yönetmeliğine uygun olarak yapılacak sınava katılarak başarılı bulunmalarının şart olduğu, kurumların bu yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak şartıyla kendi yönetmeliklerini çıkarabilecekleri düzenlenmiştir.

18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin Ek 1 inci maddesinde, “Kurumlar aynı unvana veya bu unvanın bulunduğu aynı alt gruptaki diğer unvanlara veya daha alt unvanlara naklen atama yapabilir. Diğer personel kanunlarına tabi olanların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlere atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın olmaması halinde öğrenim durumu ve ihraz ettiği unvanla birlikte atanacağı unvan ve Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü dikkate alınır. İlk defa açıktan atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.” denilmektedir.

Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, “Gruplar arası görevde yükselme niteliğindeki geçişler ve alt gruptan üst gruplara geçişler görevde yükselme sınavına tabidir. Mahalli idarelerde ve diğer kamu/kurum ve kuruluşlarında, daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.” ile “Naklen atamalar” başlıklı Ek 2 nci maddesinde, “Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlardan, bu Yönetmelikte belirtilen aynı unvana, bu unvanın bulunduğu aynı alt gruptaki diğer unvanlara genel hükümlere göre naklen atama yapılabilir. Ancak; müdür, şube müdürü ve aynı düzeydeki diğer görevlere atanacaklarda ilgili unvan için belirtilen öğrenim şartı aranır.” düzenlemesi yapılmıştır.

Yukarıda sıralanan madde hükümlerinden naklen atamanın aynı veya eşdeğer kadroya yapılabileceği anlaşılmakla birlikte, ilçe özel idare müdürlüğünün kazanılmış hak kabul edilerek 6360 sayılı Kanunla ……………….. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı şube müdürlüğüne ve takip eden diğer müdürlüklere atamasının yapılacağı anlamına gelmemektedir. Tüm kamu kurumlarının Yönetmeliklerinde müdür kadrosuna atanma görevde yükselme sınavına tabidir. Gerek 18.04.1999 günlü Genel Yönetmeliğin gerekse kurumların bu Yönetmeliğe uygun çıkardıkları Yönetmeliklerde görevde yükselmeye tabi kadrolara atamada sınavına girilmesi esas olarak yer almıştır. Bunu istisna eden düzenleme bulunmamaktadır.

Netice itibariyle; ……………………’in; ilçe özel idare müdürlüğüne atandığı 5.11.2013 tarihinde 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen hizmet şartını sağlamadığı, gerek ilçe özel idare müdürlüğüne atandığı 15.11.2013 tarihinde, gerekse de ……………… Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına atandığı 31.03.2014 tarihinde, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 20/ç maddesinin iptaline 04.11.2011 tarihinde karar verildiğinden yürürlükte olmadığı, bu bağlamda özel kalem müdürlüğünün kazanılmış hak kabul edilerek diğer müdürlüklere atama yapılmayacağı,

6360 sayılı Kanun’un geçici 1 inci maddesinin dördüncü ve altıncı fıkrası istinaden tüzel kişiliği kaldırılan ……………….İl Özel İdaresinde ilçe özel idare müdürü kadrosunda olan ilgilinin 31.03.2014 tarihinde ………………… Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı şube müdürlüğüne atanmasının naklen atama olduğu, İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelikte 6360 sayılı Kanun gereği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına atananlara bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiş olmasının, şartları taşımayan veya bu hakkı daha önce kazanmamış birinin İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik kapsamındaki müdür kadrosuna atanabileceği anlamına gelmediği,

18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğe göre Görevde yükselme eğitiminde başarılı olanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca çıkarılacak görevde yükselme yönetmeliğine uygun olarak yapılacak sınava katılarak başarılı bulunmalarının şart olduğunun belirtildiği, ilçe müdürlerinin görevde yükselme sınavına girmeden atanmasının dayanağı olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Kapsam” maddesinde yapılan değişiklikler 657 sayılı Yasa'nın temel ilkeleri olarak belirlenmiş olan kariyer ve liyakat ilkesine ve Genel Yönetmeliğin amacına aykırı olduğundan, kamu yararı ve hizmet gereklerine, üst hukuk normu olan 657 sayılı Kanun'a aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı kararlarıyla aykırı bulunduğu,

04.07.2009 günlü Yönetmelikte “ilçe özel idare” kelime olarak yer almasa da “müdür” yer aldığı için ve ilçe özel idare müdürü de “müdür” olduğundan sınava tabi olduğu, Yönetmeliğe göre ister unvanlı isterse unvansız olsun her hangi bir müdür kadrosuna atamanın görevde yükselme sınavına tabi olduğu, atamalarda 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğinin esas alınması gerektiği ve burada müdür kadrosunun yer aldığı, İlçe özel idare müdürü kadrosuna atamaların yapıldığı tarihte Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde istisna edilen yani uygulanmayacak hükümler kısmına 31.08.2013 gün ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 06.05/2013 tarihli ve 2013/4957 sayılı sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle eklenen “ilçe idare şube başkanlıkları ile bunlarla aynı düzeydeki diğer görevlere” şeklinde var olan düzenlemenin ilçe özel idare müdürünü kapsamadığı, kaldı ki bu düzenlemenin Danıştay kararlarıyla yürütülmesinin durdurulduğu, atamanın ilk ayağını oluşturan ilçe özel idare müdürlüğüne yapılan atamanın mevzuata aykırı olması nedeniyle bunun kazanılmış hak kabul edilerek diğer şube veya müdür kadrosuna yapılan atamaların uygun olmadığı anlaşıldığından dilekçilerce dilekçelerinde belirtilen iddia ve itiraz yerinde görülmemiştir.”

denilerek,

……………. sayılı İlamının ……………….. üncü maddesinin esasına ilişkin yapılan itirazların reddine karar verilmiştir.

Konunun Sorumluluk Yönünden İncelenmesi;

Kamu zararına esas tutulan hukuki uyuşmazlık konusu husus 25.07.2018 tarihinde ……………………….Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğüne atanması işlemidir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Aylıklar” başlıklı 8 inci maddesinde;

“(1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.

a) İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı,

b) Naklen atamalarda, atama onayı, işe başlama yazısı ve Personel Nakil Bildirimi (Örnek:11),

c) Terfilerde, terfi onayı (Otomatik olarak yapılan kademe ilerlemelerinde terfi onayı aranmaz.),

ç) Görevden uzaklaştırmalarda, yetkili makamın onayı veya yazısı,

d) Görevden uzaklaştırılmış olanların göreve iadelerinde, yetkili makamın onayı ve göreve başlama yazısı,

e) Görevden uzaklaştırılmış olanların açıkta kaldıkları sürelere ait aylıklarının ödenmesinde, harcama talimatı,

f) Ücretli vekaletlerde, vekalet onayı ve işe başlama yazısı,

g) İkinci görev ödemelerinde, ikinci görev onayı ve işe başlama yazısı,

ğ) Aylıksız izin ve askerlik dönüşü yeniden işe başlamalarda, işe başlama yazısı.

(2) Malî yılın ilk ayına ait ödemelerde, personelin kıdem aylığına esas hizmet sürelerini gösteren insan kaynakları birimince onaylı listenin ödeme belgesine eklenmesi gerekir. Diğer aylarda ise durumunda değişiklik olanların listesi ödeme belgesine eklenir.” denilmektedir. Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere personele yapılacak ilk ödemeye ilişkin ödeme emri belgesine kişinin hukuki durumunu gösterir atama, görevlendirme vb. konulu resmi belgelerin ekleneceği, sonraki ödeme emri belgelerine bu belgelerin eklenmeyeceği anlaşılmaktadır.

Somut olaya esas hukuki işlem; ilgili personelin 25.07.2018 tarihinde belediyeye şube müdürü olarak atanması işleminin hukuka aykırılığı hususudur. Bu atama işlemine istinaden ilgili personele 2020 yılı içerisinde yapılan ödemeler konulu ödeme emri belgelerinde, yukarıda yer verilen yönetmelik hükmü mucibince, 25.07.2018 tarihli naklen atama konulu resmi yazıya yer verilmemiştir. İlişkili ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin ilişikli ödeme emri ekleri çerçevesinde 25.07.2018 tarihli atama işleminin hukuki yönünü incelemekle yükümlü tutulamayacağından, kamu zararı ile fiil arasında illiyet bağı da kurulamayacağından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, Temyiz kurulunun sorumluluk yönünden bozma kararına uyularak kurul kararı gerekçesinde belirtilen hususlar kapsamında;

Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğünde görünen ………………..’in atamasının mevzuata uygun olarak yapılmaması sonucu oluşan ………………. TL kamu zararının;

Şube müdürlüğüne yapılan atamanın mevzuata uygun olup olmadığı konusunda gerekli araştırmayı yapmayarak atamayı olura arz eden ………………… ile olur veren ………………..’a,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye ……………………..’un karşı oy gerekçesi;

“Tazmin hükmüne katınılmakla birlikte, Hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği açıktır.

Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda; Büyükşehir Belediyesi şube müdürlüğüne naklen atanan ………………………’in şube müdürlüğüne atamasının mevzuata uygun olup olmadığı konusunda gerekli araştırmayı yapmayarak atamasını olura arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı ve olur veren Genel Sekreter hatalı atamadan dolayı Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.

Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”

hükümlerine yer verilmiştir.

5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Bu sebeplerle ilk daire kararında direnilerek kamu zararının …………….. sayılı İlamının ……………… nci maddesinde belirtilen sorumlulara ödettirilmesi gerekmektedir.”

Üye ………………’in karşı oy gerekçesi;

“………………; 30.07.2009 Özel Kalem Müdürlüğüne, hemen arifesinde 26.08.2009 tarihinde ilçe özel idare memuru, 15.11.2013 tarihinde ilçe özel müdürü, 31.03.2014 tarihinde de 6360 sayılı Kanun gereği naklen şube müdürü olarak atandığı anlaşılmaktadır.

İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinin “Devredilen veya özelleştirilen kuruluşlardan atama” başlıklı 25 inci maddesinin (b) fıkrasında; “12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile büyükşehirlerde tüzel kişilikleri sona eren İl Özel İdarelerinden Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonlarınca atanan ya da belediye ve bağlı kuruluşlara devredilen norm kadro ve ihtiyaç fazlası personelden aynı Kanununun geçici 1 inci maddesi kapsamında Bakanlığa ilk defa atanacaklarda” bu yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Söz konusu personelin atamasının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, 15.3.1999 tarih ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik ve 10.06.2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İl Özel İdareleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümlerinde ilçe özel idare müdürlerine yer verilmediğine göre bu kadronun görevde yükselmeye tabi kadrolardan olmadığı anlaşılmakta olup, dolayısıyla görevde yükselme eğitimi ve sınavına tabi tutulmalarına gerek bulunmadığından genel hükümlere göre atama yapılması gerekmektedir.

Diğer yandan 2013 yılında yapılan bir atama nedeniyle 2020 yılındaki görevin gereği yapılan ödemelerle ilgili olarak, 2013 yılında görevde olan yöneticiler ile 2020 yılındaki ilgililere bu atama nedeniyle 2013 yılındaki bu atamanın mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle mali yönden bir sorumluluk yüklenmesi 5018 sayılı Kanunu’nun 71 inci maddesi gereğince mümkün gözükmemektedir.

Kamu idaresi tarafından atamanın yapıldığı dönem itibariyle ilgilinin bu görevi yürütebilmesi için gerekli teknik eğitim veya öğretim şartını taşımadığı veya mesleki veya teknik bilgi, beceri veya tecrübesi nedeniyle ilgilinin bu görevi gereği gibi yerine getirmediği veya getiremeyeceği yönünde herhangi bir tespit veya değerlendirme, düzenlenmiş bir tutanak ve hakkında başlatılmış inceleme ve soruşturmanın da mevcut olmadığı anlaşılmaktadır. Yapılan ödemeler, fiilen yapılan görevin karşılığı ödemelerdir. Bu kadro için başka bir personele bu müdürlüğe ilişkin ödeme yapıldığına ilişkin bir tespit de mevcut değildir. Görevin yetki ve sorumluluğunu taşıyan bu görev nedeniyle ilgiliye yapılmış olan ödemeleri kamu zararı olarak nitelendirmek hukuken mümkün değildir. Yukarıda yer verilen mevzuat ve izahat muvacehesinde yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.”