Sayıştay 5. Dairesi 634 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 18.01.2024

• Karar No: 634

• İlam No: 439

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2015

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yiyecek yardımı

…. Belediyesinin …. yılı hesabına ilişkin Sayıştay ….inci Dairesi’nin …. sayılı ilamın … inci maddesiyle,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesi ve bu madde doğrultusunda 19.11.1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgili esasların belirlendiği,

Bu düzenlemelere göre; memurlara, yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılmasının mümkün olmadığı belirtilerek, memurlara yemek kuponu verilmek suretiyle …. TL kamu zararının tazminine; yasal dayanaktan yoksun bir ödemenin yapılmasından ötürü ilişkili ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ile mevzuatın imkân vermediği bir konuda ihaleye çıkılmasından dolayı ihale yetkilisi ve ihale komisyon başkan ve üyelerinin müteselsil ve müşterek sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Bu karar hakkında sorumlularca yapılan temyiz başvuruları …. tarihli ve …. tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla reddedilmiş, Sayıştay …. inci Dairesi tarafından …. sayılı İlamın … inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Daha sonra sorumlular tarafından yapılan Karar Düzeltme başvuruları üzerine Temyiz Kurulunca …. tarih ve ….. tutanak numaralı karar ile;

Sorumluluk yönünden;

İhale komisyonu başkan ve üyelerinin ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü oldukları, sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerektiği, ihale komisyonu başkan ve üyelerinin, ilgili harcama birimi tarafından hazırlanan ve kendilerine havale edilen ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumlu oldukları, yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu başkan ve üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisinin bulunmadığı, somut olayda “Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” ihalesinin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak İlamda mevzuata aykırı bir tespit yer almadığından sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından da ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumlu tutulmaması gerektiği,

Bu sebeple, usulüne uygun olarak yürütüldüğü ve tamamlandığı kabul edilen ihale sürecinde ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumluluklarının bulunmadığı, kamu zararından sorumlu olmamaları gerektiği; ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği,

İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;

Kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceği, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmının yemek yiyenlerden karşılanacağı, yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesinin her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlendiği, kurumların yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebileceği,

Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarların en az alınması gereken miktarı ifade ettiği, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedelin, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerektiği, devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin “Yardım şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağının açık bir şekilde ifade edildiği,

Bahsi geçen Yönetmeliğin “Yardımın şartları” başlıklı 5 inci maddesinde yer alan “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak olduğu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, memurlar arasında eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği,

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının alınması gerektiği, Kamu zararı tutarının, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen rakamlar arasındaki farkın olması gerektiği belirtilmiş olup, kararın devamında karar düzeltme talebinin kabul edilerek Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine mahal olduğuna ve yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda İlam hükmünün hem sorumluluk hem de esas yönünden bozularak dosyanın ilgili dairesine tevdiine karar verilmiştir.

Bu Karar üzerine Sayıştay …. inci Dairesi, …. tarihli ve …. sayılı Ek İlamı ile …. sayılı İlamın … inci maddesiyle verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine karar vermişti.

Bu defa, Sorumluların …. sayılı Ek İlamın …. inci maddesinde yer alan karar ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak sayılı kararı ile; Daire hükmünü daha önce belirtmiş olduğu gerekçeler doğrultusunda esas ve sorumluluk yönünden bozarak dairesine tevdiine karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 inci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Belediyede çalışan personele, elektronik karta para yüklemesi yapılmak suretiyle yemek yardımında bulunulması neticesinde …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur” hükümlerine yer verilmiştir.

Bu madde doğrultusunda 19.11.1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nde, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgili esaslar belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesi uyarınca düzenlenen, 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, yiyecek yardımının haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebileceği; 4 üncü maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı ve yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı; 5 inci maddesinde, yemek servisinin yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği düzenlenmiştir.

…. yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No:1) ile …. yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari tutarı belirlenmiş olup, kuruluşlara, hizmetlerinin özelliği, yemek maliyetleri ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli belirleme yetkisi tanınmıştır.

Yukarıda belirtilen düzenlemeler dikkate alındığında yiyecek yardımından yararlanabilmek için öncelikle yemekhane kurulmuş olması ve memura sağlanan menfaatin yemek verme şeklinde olması gerekmektedir. Yardımının yemek verme dışında kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilerek yapılması mümkün değildir. Yemek yardımının bu şartları sağlaması halinde yemek maliyetinin yarısının kurum bütçelerine konulan ödenekten karşılanabileceği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerde, …. Belediyesi tarafından belediye hizmet binasında veya herhangi bir yerde söz konusu ihale doğrultusunda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak memurlara yemek verilmesi için bir yemekhane kurulmadığı, ihale şartnamesinde “İsteklilerin Belediye sınırları dahilinde en az yedi adet lokanta ile sözleşmesinin bulunma zorunluluğu” hükmünün bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan ….. A.Ş.’nin “….” uygulaması ile çalışanlara, karta yüklenecek para karşılığında anlaşmalı restoran, cafe, market ve akaryakıt istasyonlarında alışveriş yapılmasına imkan veren bir firma olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması mümkün değil iken; …. Belediyesince gerçekleştirilen ihale kapsamında, personele yapılacak yiyecek yardımının yüklenici firma ile imzalanan sözleşme ile kupon verilmesi suretiyle karşılanarak kamu zararına neden olunduğu anlaşılmakla birlikte;

5 Temmuz 2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan; Devlet Memurları Kanunu İle Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair 7417 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş bir yargı kararına müstenit olmamak kaydıyla, bu maddenin yürürlük tarihine kadar personeline yemek yardımını nakden ödeyen ya da kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı üzerinden gerçekleştirmek amacıyla bu ödeme araçlarının teminini bütçesinden hizmet alımı yoluyla karşılamış olan ve 25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 32 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı verdiği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşlarının yetkili ve görevli personeli hakkında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlamış olanlar işlemden kaldırılır.” denilmiştir.

Bu hüküm karşısında Ek Raporun; 7417 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında bulunduğu anlaşılan …. inci maddesi hakkında, mali yargılama ve takibat yapılamayacağından, yargılama konusu dosyanın ilgili madde ile sınırlı olarak İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,

Oybirliğiyle karar verildi.