Sayıştay 5. Dairesi 532 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 21.06.2022

• Karar No: 532

• İlam No: 447

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Eğitim yardımı

….. tarih ve …. sayılı ilamın … nci maddesi ile,

Belediye bütçesinden, …. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, eğitim yardımı yapılması sonucunda …. TL tutarında kamu zararına sebep olunduğu, kamu zararının Üst Yönetici Belediye Başkanı, Harcama Yetkilileri, Gerçekleştirme Görevlileri ve Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Başkan ve üyelerine, müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, karar verilmişti.

Üst Yönetici …., Harcama Yetkilileri ….., …. ile Gerçekleştirme Görevlileri ….., ….. ile ….’ un Temyiz başvuruları üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun …. tarih ve …. tutanak sayılı kararında verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.

Bu defa, Üst Yönetici sıfatıyla sorumlu tutulan …… ün karar düzeltme dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun ….. tarih ve …. tutanak sayılı kararı ile, esas yönünden verilen tazmin hükmünün mevzuata uygun olduğuna, sorumluluk yönünden ise üst yöneticilerin Sayıştay yargılamasında mali olarak sorumlu tutulabilmeleri için özel kanunlarda hüküm bulunması ya da kamu zararının oluşmasına yol açan kusurunun ortaya konulması gerektiği, ancak ilamda, Belediye Başkanı ….’ ün neden sorumlu tutulduğuna ilişkin bir tespit ve değerlendirmeye yer verilmediği, bu itibarla, …. tarih ve …. sayılı Temyiz Kurulu Kararının …. maddesinde Karar Düzeltilmesine Mahal Olduğuna sorumlulukların yeniden belirlenmesini teminen dosyanın dairesine tevdiine karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca verilen bozma kararı gereğince ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

….. Belediyesi bütçesinden, …. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak, eğitim yardımı yapılması sonucunda …. TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak;

….. Belediye Meclisi’nin ….. tarih ve …. sayılı Kararı ile yürürlüğe giren …. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’nin … inci maddesine göre; mezkûr Yönetmelik, …. Belediyesi tarafından karşılıksız olarak yapılacak eğitim yardımının usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

…. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği’nin Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, ….Belediyesi sınırları içerisinde ikamet eden ve yine …. Belediyesi sınırları içerisindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında eğitim veya İstanbul ilinde bulunan üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğretimi alan, yardıma muhtaç aile ve öğrenciler ile şehit çocuğu, yetim, öksüz ve özürlü (engelli) öğrencilere yapılacak eğitim yardımının miktarını, müracaat, değerlendirme ve ödeme ile ilgili usul ve esaslarını kapsar.” denilmek suretiyle kimlere eğitim yardımı yapılacağı belirlenmiştir.

Yönetmeliğin …. nci bölümü ise, eğitim yardımı kontenjanını, yardımın miktarını, ödeme zamanını ve bu hususların duyurulmasına ilişkin ilanı düzenlemektedir. Yönetmeliğin ilgili maddelerini kapsayan 2 nci bölümde;

“Eğitim Yardımı Kontenjanı

Madde 5- Her Kademedeki öğrencilere tahsis edilecek eğitim yardımları, bütçe imkânları ve ….. ilçesi sınırları içindeki öğrenci sayısına göre Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenir ve Belediye Başkanı’nın uygun görüşü ile kesinleşir.

Kontenjanların Duyurulması:

Madde 6- Eğitim Yardımı kontenjanları ve müracaat tarihleri; ilan, afiş, pankart, basın yayın araçları ve internet yoluyla okul, öğrenci ve ailelerine duyurulur.

Verilecek Eğitim Yardımı Miktarı:

Madde 7- Her kademedeki öğrenci bursları, ödenek imkânları doğrultusunda, Eğitim Yardımı Değerlendirme Komisyonu tarafından belirlenir ve Belediye Başkanının onayı ile kesinleşir.

Ödeme Zamanı:

Madde 8- Eğitim Yardımının başlangıcı, yardımdan yararlanacak öğrencinin okuduğu okulun öğretime başladığı tarihte başlar ve öğretim yılı sonunda kesilir.” denilmektedir.

Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Hemşehri Hukuku başlıklı 13 üncü maddesinde de; “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır.” denildikten sonra, aynı Kanunun 14 üncü maddesinde, belediyenin mahalli, müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım yapabileceği hüküm altına alınmış ve belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ifade edilmiştir.

Yukarıda belirtilen ….. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine göre, her mali yılda yapılacak eğitim yardımı için, öncelikle eğitim yardımından yararlanacak öğrenci sayısının, her kademedeki öğrenciye verilecek tutarın ve müracaat tarihlerinin belirlenmesi, belirlenen bu hususların Belediye Başkanının onayına sunulması ve onayı müteakip her çeşit ilan aracı kullanılarak duyurulması gerekmektedir. Ödeme emirleri ve eklerinde Yönetmeliğin öngördüğü şartlar yerine getirilmeden eğitim yardımında bulunulmuştur.

Yapılan bu yardımlarla ilgili olarak gerekli değerlendirmenin yapılabilmesi için;

1. Eğitim yardımı yapılacak öğrenci sayısı ile her kademedeki öğrencilere ödenecek eğitim yardımı tutarını belirleyen Başkanlık Olurunun alınması,

2. Kontenjanların duyurulması amacıyla gerekli ilanların yapılması,

3. Eğitim yardımı yapılan öğrencilerin her biri için bir dosya açılması,

Gerektiği halde bu işlemlerin yapıldığına ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı gibi, yazılan sorgu ile söz konusu belgelerin onaylı örneklerinin gönderilmesi istenmiş olmasına rağmen bu belgeler gönderilmemiştir.

Yine anılan Yönetmeliğin 2 nci maddesindeki düzenlemeye göre, bir öğrenciye eğitim yardımı yapılabilmesi için, ilk olarak o öğrencinin,

a-) ….. sınırları içerisinde ikamet etmesi ve …. sınırları içerisindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında eğitim görmesi yahut,

b-) …. sınırları içerisinde ikamet etmesi ve …. ilinde bulunan üniversitelerde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğretimi alması,

c-) Yukarıdaki şartları taşıyan öğrencinin aynı zamanda ihtiyaç sahibi olması,

gerekmektedir. Dolayısıyla, “…. sınırları içinde ikamet etme” kavramı eğitim yardımının yapılabilmesinde ve belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14 üncü maddesinde belediyenin mahalli, müşterek nitelikte olmak şartıyla sosyal hizmet ve yardım yapabileceği hüküm altına alınmıştır. Yine 14 üncü maddede belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı da ifade edilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde, mevzuata ve ….. Belediyesi tarafından yayımlanan Yönetmeliğe aykırı olarak; …. Belediyesi sınırları içerisinde ikamet etmediği halde bazı öğrencilerin eğitim yardımlarından yararlandırıldığı, ikamet adresi …. Belediyesi sınırları içerisinde olmakla birlikte yurtdışındaki yükseköğrenim kurumlarında eğitimine devam eden öğrencilere eğitim yardımı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, kamu zararına ilişkin listede ismi bulunan … ve …..’a ilişkin gönderilen örnek belgeler incelendiğinde, söz konusu kişilerin hem ….’de ikamet ettiği hem de …. ilinde üniversite okuduğu anlaşılmış olmakla beraber, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir. Genel bütçeli daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadî teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme kapsam ve programına alınmış, hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tâbi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler, kamu bankaları, kanunlarla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurumlar ile kurul/üst kurullar ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşları (…) (1) birinci fıkrada belirtilen yüksek öğrenim öğrencilerine burs, kredi ve nakdî yardım adı altında herhangi bir ödeme yapamazlar; ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yüksek öğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirirler.” düzenlemesi bulunmaktadır. Yukarıdaki madde metninin ikinci fıkrasının ilk halinde yer alan “ … (belediyeler hariç) …” ibaresi, Anayasa Mahkemesi’nin 20/11/2008 tarihli ve E.: 2004/24, K.: 2008/165 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesinin belirtilen Kararından sonra, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun’un “Burs ve kredilerin verilmesi” başlıklı 2 nci maddesi gerekçe gösterilmek suretiyle, belediyelerin yükseköğrenim öğrencilerine burs, kredi verebilmesi mümkün değildir. Belediyeler ancak ilgili mevzuatları gereği burs, kredi verilmesini öngördükleri yükseköğrenim öğrencilerini, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna bildirebilirler.

Dolayısıyla, …. Belediyesi bütçesinden yapılan bu harcamaların, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmalleri neticesinde, yersiz ödemede bulunulmak suretiyle kamu kaynağında eksilmeye neden olunması anlamına geldiği anlaşıldığından, mevzuat hükümlerine aykırı olarak öğrencilere eğitim yardımı adı altında kamu kaynağı transfer edilmesi suretiyle …. TL tutarında kamu zararına yol açılmıştır.

Sorumluluk yönünden yapılan incelemede;

5018 Sayılı Kanun’un üst yöneticinin sorumluluğunun yer aldığı 11’inci maddesinde üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden meclislerine karşı sorumlu oldukları belirtilmiştir. Ayrıca Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. 14/06/2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının III-Sorumlular başlıklı bölümünde de, üst yöneticinin Belediye Meclisine karşı sorumlu olduğu belirtilerek üst yöneticilerin bütçe uygulamasında doğrudan görev almaktan ziyade idarelerinin en üst amiri olarak belirleme, gözetim ve denetim sorumlukları bulunmaktadır. Bu kapsamda harcama sürecinde doğrudan yer almadığı anlaşılan Belediye Başkanları Üst Yönetici ….. ve …’ nün sorumluluğa dahil edilmemeleri gerekmektedir.

Ayrıca, söz konusu ödeme emri belgelerine ekli Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurul Kararlarının bazılarında, Diğer Gerçekleştirme Görevlileri olarak sorumlu tutulmuş olan ….’ ın (Mali Hizmetler Müdürü-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi) imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla, ekli Kararda imzası bulunmadığından, bu ödeme emri belgeleri ile ilgili kamu zararından bu kişinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Bu itibarla, …. Belediyesi Eğitim Yardımı Yönetmeliği hükümlerine aykırı şekilde eğitim yardımında bulunulması sonucu neden olunan …. TL tutarındaki kamu zararının;

…. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri …. (Belediye Personeli), …. (Başkan Yardımcısı ve Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Başkanı), …… (Memur-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi) ve Harcama Yetkilisi ….’ na (Yazı İşleri Müdürü),

…. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri …. (Belediye Personeli), …. (Başkan Yardımcısı ve Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Başkanı), …. (Memur-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi), …. (Mali Hizmetler Müdürü-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi) ve Harcama Yetkilisi …..’ na (Yazı İşleri Müdürü),

…. TL’sinin Gerçekleştirme Görevlileri …. (Memur), …. (Başkan Yardımcısı ve Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Başkanı), …. (Memur-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi) ve Harcama Yetkilisi …..’ a (Yazı İşleri Müdürü),

…. TL’sinin ise Gerçekleştirme Görevlileri …. (Memur), ….. (Başkan Yardımcısı ve Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Başkanı), …. (Memur-Sosyal Yardım Ödeneği Değerlendirme Kurulu Üyesi) ile Harcama Yetkilisi …..’ a (Yazı İşleri Müdürü)

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca işbu ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.