Sayıştay 5. Dairesi 52357 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 5

• Dosya No: 52357

• Tutanak No: 53930

• Tutanak Tarihi: 22.02.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Sosyal güvenlik primi

93 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile; … Belediyesi tarafından sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatlarından sosyal güvenlik primlerinin kesilmemesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir.

… Belediyesi Avukatı … (Üst Yönetici ve diğer sorumlular için Kamu İdaresi adına) ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

… Belediyesi tarafından sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatlarından sosyal güvenlik primlerinin kesilmemesi sonucu … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’ncu maddesinin beşinci fıkrasında; sözleşmeli personel hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’ncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümlerin uygulanacağı, bu fıkra kapsamında sözleşmeli personelin, işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olduğu ve bunlar hakkında 6/6/1978 tarihli ve 15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş olan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların uygulanacağı belirtilmektedir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4’ncü maddesinde; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar anılan maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sigortalı çalışan olarak ifade edilmiştir.

Aynı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80’nci maddesinde;

“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1. Hak edilen ücretlerin,

2. Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3. İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30 ’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) b bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyetle, istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.” hükümlerinin yer aldığı görülmektedir.

Anılan Kanun’un “Prim oranları ve Devlet katkısı” başlıklı 81’nci maddesinin (a) bendinde; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalan prim oranının, sigortalının prime esas kazancının % 20’sinden oluştuğu, bunun % 9’unun sigortalı, % 11’inin ise işveren hissesine ait olduğu; (f) bendinde ise genel sağlık sigortası priminin, kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olanlar için 82’nci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan prime esas kazancın %12,5’inden oluştuğu, bu primin % 5’inin sigortalı, % 7,5’inin ise işveren hissesine ait olduğu hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatlarından sosyal güvenlik primlerinin kesilmesi gerekmektedir. Sözleşmeli personelin sigorta mevzuatı bakımından 4-A statüsünde nitelendirildiği, hizmet akdi ile çalıştırılan sözleşmeli personele anılan madde hükmünde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağı ifade edilmektedir.

Yapılan incelemede, sözleşmeli personele yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinden sosyal güvenlik primlerinin kesilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğu görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’nci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır...”

hükmünün yanı sıra aynı Kanun’nun “Tanımlar” başlıklı 3’ncü maddesinde; “g) Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri...” denilmektedir.

Sosyal güvenlik kişi payının kesilmemesi sonucunda kamu kaynağının toplamında artışa engel olunduğu görülmektedir. Belediye bünyesinde çalışan personelin ödemelerinin belediye bütçesinden yapıldığı dikkate alındığında kesintilerin ve tahakkuklarında belediye tarafından yapılması gerekmektedir.

Sorumluluğa ilişkin olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33’ncü maddeleri gereğince ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, … Belediyesi tarafından sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatlarından sosyal güvenlik primlerinin kesilmemesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 93 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (….Daire Başkanı … , Üyeler… ’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğu ile,

Karar verildiği 22.02.2023 tarih ve 53930 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

….Daire Başkanı … , Üyeler …’ın karşı oy gerekçesi

93 sayılı İlamın 6’ncı maddesi ile; … Belediyesi tarafından sözleşmeli personele ödenen sosyal denge tazminatlarından sosyal güvenlik primlerinin kesilmemesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi ile ilgili olarak;

5018 Sayılı Kanun’un "Kamu zararı” başlıklı 71’nci maddesi uyarınca … Belediyesinin 2020 yılı hesaplarının yargılanması ile ilgili belediye bütçesinden bir fazla ödeme söz konusu olmadığı, iş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılmadığı, mal alınmadan, iş veya hizmet yapılmadan ödeme yapılmadığı, iş mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınmadığı veya yaptırılmadığı, idare gelirlerinin takip, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata aykırı bir şekilde yapılması ile ilgili bir konu olmadığı dosyanın incelenmesinden anlaşılmaktadır.

Sözleşmeli personelin SGK kesenekleri ile ilgili belediye bütçesinden çıkması gerekenden fazla bir miktar bütçeden çıkmamıştır. İlgili kurum ve şahıs kesintisi personelden kesilip SGK’ya yatırılması gerekirdi. Burada SGK ya yatırılmayan miktar SGK açısından bir kamu zararı olup belediye açısından bir kamu zararı söz konusu değildir. 5018 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlığında sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareler ayrı ayrı sayılmıştır. Kanun’un 12’nci maddesinde “Sosyal güvenlik kurumu bütçesi, sosyal güvenlik hizmeti sunmak üzere, kanunla kurulan ve bu Kanuna ekli (IV) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir. Mahallî idare bütçesi, mahallî idare kapsamındaki kamu idarelerinin bütçesidir.” olarak tanımlanmıştır. Her bütçe harcamasını kendi içinde değerlendirmek gerekmektedir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 80’nci maddesinde kurum ve şahıs keseneklerinin ne kadar olduğu açıklanmıştır. Söz konusu kesenekleri şahıs adına belediye görevlilerinin SGK’ya yatırması gerekmektedir. SGK denetimlerinde bunun yatırılmaması ancak kamu zararı olarak gündeme gelebilir. Nasıl ki SGK’nın bir usulsüz harcaması Maliye ve Hazine Bakanlığı veya … Belediyesi açısından bir kamu zararı olamayacak ise SGK’nın bir gelirinin tahsil edilmemesi de … Belediyesi açısından bir kamu zararı olamaz. Ancak Daire yargılaması sırasında konu SGK’ya yazılabilirdi.

Belediye bütçesi açısından fazla bir ödeme söz konusu olmadığı için 93 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılması gerekmektedir.