Sayıştay 5. Dairesi 52344 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 5

• Dosya No: 52344

• Tutanak No: 56509

• Tutanak Tarihi: 28.02.2024

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Dernekler ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınmaması.

93 sayılı İlamın 5’inci maddesi ile; ... Belediyesi ile vergi muafiyeti tanınmamış ... Vakfı (...) arasında imzalanan protokol uyarınca yapılan harcamalar için gerekli izinlerin alınmaması nedeniyle oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Daire Kararı, 38033 (22.02.2023 tarihli ve 53927 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Karar düzeltilmesi talep edilmektedir.

... Belediye Başkanlığı adına Avukat ... (dosya no:52352) ile Harcama Yetkilisi ... (Dosya no:52344) tarafından gönderilen ortak mahiyetteki karar düzeltilme talebine ilişkin dilekçelerinde özetle,

Etkinliğin düzenlendiği yer ... olup, ... Beyliği ne başkentlik yapmış, Milletler Turizm Örgütü tarafından belirlenen UNWTO 2022 En İyi Turizm Köyleri listesindeki en iyi 32 turizm köyünden biri seçilerek 12-13 Mart 2022 tarihlerinde ...'da düzenlenen törenle ödülüne kavuştuğu, ayrıca UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde adaylık sürecinin devam ettiği,

Öncelikle kamu yararına çalışan dernek statüsünde bulunmayan vakıf ile söz konusu ortak hizmet projesinin yürütülmesi için mahallin en büyük idare amirinden onay alınmamış ise de söz konusu noksanlık usule ilişkin bir eksiklik olup ilgili işlemin esas mahiyeti gereği yasal düzenlemelere aykırı olmadığı, sadece şekli barındırmasından ötürü, kamu zararına konu edilmemesi gerektiği,

Taraflar arasında yapılan protokole dayanılarak kırtasiye, uçak bileti ve konaklama giderleri karşılandığı, bu giderlerin, vakfa nakdi yardım olarak değil, ilgili firmalardan alınan hizmet karşılığı ödenmiş olup söz konusu giderler hizmet alımı işi ile ilgili olarak yapılan harcamaların 5393 sayılı Kanunlarla verilmiş bir görevin ifası kapsamında gerçekleştiği sabit olup tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği, Sayıştay kararlarının da bu yönde olduğu, (Sayıştay 6. Daire,/830, T. 9.11.2021)

Yapılan etkinliğin 5393 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi gereği "ağaçlandırma" görevi kapsamında saha çalışması ve halkı bilinçlendirme toplantısı olduğu, yapılan giderlerin toplantıya gelen öğretim üyelerinin Temsil Ağırlama Yönergesi çerçevesinde bilet ve konaklama bedeli olduğu ve vakfa yapılan da yardım niteliğinde olmadığı, bu anlamda Temsil Ağırlama Yönergesi’ nin 5. Maddesi"...Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar İle bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şümulüne göre, ağırlama, konuklama ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır." Hükmü uyarınca yapılan harcamalar için kamu zararından bahsedilmesinin mümkün olmadığı,

Adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, tüm savunmalarda; aynı maddi olaya dayanılmak suretiyle açılan başka davalarda verilen kararlardan aksi bir sonuca ulaşılarak talebin reddedildiği, bu anlamda Anayasa'nın 36’ncı maddesinde güvence altına alınan hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği, (Anayasa Mahkemesi 1. B., B. 2020/17721 T. 10.5.2023 Anayasa Mahkemesi 1. B., B. 2019/10793 T. 19.1.2023 Anayasa Mahkemesi 2. B„ B. 2019/10802 T. 7.12.2022 Anayasa Mahkemesi 2. B„ B. 2019/32518 T. 17.11.2022, Anayasa Mahkemesi 1. B„ B. 2019/35906 T. 16.6.2022)

Hukuki delillerin T.C. Anayasası, İLO, Uluslararası Sözleşmeler, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 5018, 4688, 5393, sayılı kanunlar ve ilgili tüm yasal mevzuat hükümleri olduğu,

Netice ve talep olarak gerek yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle ve gerekse Yüce Temyiz Kurulunuzun tespit edeceği sair nedenlerle; tazmin kararlarının kaldırılmasına karar verilmesinin arz ve talep edildiği,

İfade edilmektedir.

Harcama Yetkilisi ... savunmasında ek olarak;

“5018 sayılı Kanunun 71’ nci maddesine göre kamu zararının, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda meydana geldiği, isnad edilen işlemin Belediye Başkanı tarafından imzalanan sözleşme ile gerçekleştirildiği, dolayısıyla sözleşmenin Belediye Başkanı tarafından imzalanarak sözleşmeye hukuken geçerlilik kazandırılmasının, sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemelere ait belgeleri imzalayan Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin eylemleri ile kamu zararının oluşması sonucu arasındaki illiyet bağını kesmekte olduğunu, zira ödemeye dayanak teşkil eden sözleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasında dahillerinin mevcut olmadığını, bu anlamda da Harcama Yetkilisi olarak 5018 ve 6085 sayılı Kanunlarla belirlenen sorumluluğunun bulunmadığını,

Diğer taraftan Belediye başkanı tarafından imzalanan protokolde yerindelik denetimi görevini harcama yetkilisine/gerçekleştirme görevlisine veren bir düzenleme bulunmadığının açık olduğu gibi protokolün mevzuata aykırılığının yargısal denetim ile oluşan bir yargı kararı ile belirlenecek bir durum olduğunu ve ortada buna ilişkin ilamın da olmadığı”

Hususlarını ifade edilmiştir. Başsavcılık mütalaasında özetle;

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75 inci maddesinde; "Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;

c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir."

Hükmünün yer aldığı,

... Belediyesi ile vergi muafiyeti tanınmamış ... Vakfı (...) arasında ... tarihinde "... Eğitim Projesi" adlı protokol imzalandığı, anılan protokol kapsamında harcamaların yapıldığı ancak yukarıda belirtilen yasal düzenlemeye aykırı olarak, belediye meclisi kararı ve mülki idare amiri izninin alınmadığı,

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar değerlendirildiğinde, kararın düzeltilmesine mahal bulunmadığı,

İfade edilmektedir.

Yapılan duruşmada; Belediye Başkanlığı adına duruşmaya katılan Avukat ... ile Üst Yönetici Belediye Başkanı ... tarafından Karar düzeltme dilekçesinde yer alan hususlar yeniden ifade edilerek, Daire Kararının Kaldırılması talep edilmiştir.

Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle kararın düzeltilmesine mahal bulunmadığının uygun olacağı ifade edilmiştir.

Belediye Başkanlığı adına 52352 sayılı dosyayla duruşma talebinde bulunan Avukat ..., Üst Yönetici Belediye Başkanı ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, 52344 sayılı dosya ile duruşma talebinde bulunan Harcama Yetkilisi ...’a 06.02.2024 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Belediyesi ile vergi muafiyeti tanınmamış ... Vakfı (...) arasında imzalanan protokol uyarınca yapılan harcamalar için gerekli izinlerin alınmaması sonucu ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususuna ilişkin olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde, gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamayacağı, yardımda bulunulamayacağı veya menfaat sağlanamayacağı, ancak genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla; kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.

5393 sayılı Kanun’un “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesi birinci fıkrasının (c) bendinde; belediyenin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda; Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, ancak diğer vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği ifade edilmiştir. Kanun’un 75’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ise 5018 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan hükmün belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca, her ne kadar 5018 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde kamu kurumları tarafından kamu yararı gözetilerek vakıflara yardım yapılabileceği belirtilmiş ise de 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesine 6360 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra sonrasında bu hükümlerin belediyeler için uygulanma olanağı kalmamıştır. Bu durumun istisnası ise 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi birinci fıkrasının (c) bendinde ifade edildiği üzere ortak hizmet projeleridir. Mevzuat hükümleri incelendiğinde, belediyelerin dernek, vakıf gibi kuruluşlarla ortak hizmet projesi gerçekleştirebileceği, ancak bu kuruluşlara ayni ya da nakdi yardım yapamayacakları görülmektedir. Buna göre, Belediyenin, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceği, diğer vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için meclis kararının yanında ayrıca mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerektiği kurala bağlanmıştır. İdarece yapılan işlemin ortak hizmet projesi kapsamında değerlendirilebilmesi için mevzuatında düzenlenmiş olan şartların birlikte gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede Belediye ile Vakıf arasında ortak hizmet projesi geliştirilmesine yönelik bir protokol yapıldığı, ancak protokol yapılmasına ilişkin Belediye Meclis Kararı alınmadığı ayrıca, ... Vakfının (...) Gelir İdaresi Başkanlığı sitesinde yayımlanan vergi muafiyeti tanınmış vakıflar listesinde yer almaması nedeniyle zorunlu olan mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınmadığı görülmüştür. Dolayısıyla ... Vakfı ile imzalanan protokol, 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesinde belirtilen “ortak hizmet projesi düzenlenmesine ilişkin şartları” tam olarak karşılamadığı için, Vakfa yapılan ödemelerin ortak hizmet projesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; ... Belediyesi ile vergi muafiyeti tanınmamış ... Vakfı (...) arasında imzalanan protokol uyarınca yapılan harcamalar için gerekli izinlerin alınmaması nedeniyle ... TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk yönünden inceleme:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesine göre, harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludurlar.

Bu itibarla, sorumluların karar düzeltilmesi talebinin reddedilerek 93 sayılı İlamın 5’inci maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 38033 (22.02.2023 tarihli ve 53927 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararının (…. Daire Başkanı ..., ..., ..., ..., ... ve ...’İN aşağıda yazılı ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 28.02.2024 tarih ve 56509 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

…. Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ..., ..., ... ve ...’İN karşı oy gerekçesi:

93 sayılı İlamın 5’nci maddesi ile; ... Belediyesi ile vergi muafiyeti tanınmamış ... Vakfı (...) arasında imzalanan protokol gereği yapılan harcamalar için gerekli izinlerin alınmaması nedeniyle oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi ile ilgili olarak;

... Belediyesi ile ... Vakfı (...) arasında her ne kadar bir protokol imzalanarak, ... ilçesi ... Beldesinde ağaç ekimi kampanyası yapılması suretiyle vatandaşı doğa ve ağaç konusunda bilinçlendirilmeye çalışılmış ise de, 5393 sayılı Kanun’un 14’ncü maddesi gereğince “sahada ağaçlandırma yapılması ve belde halkını bu konuda bilinçlendirme toplantıları yapılması” Belediyenin görevleri arasından olduğu için Belediye söz konusu Vakıf ile protokol yapmadan da etkinliği gerçekleştirebilir. ... vakfı olmadan da bu tür faaliyetlerde bulunabileceği, yapılan harcamanın ... vakfına bir yardım olmadığı evrakların incelenmesinden anlaşılmaktadır. Yapılan yardımlar doğrudan derneğe verilen yardım niteliğinde olmayıp, bir kısmı ... vakfından malzeme alımı, bir kısmı ise söz konusu toplantılara gelen öğretim üyelerinin Temsil Ağırlama Yönergesi çerçevesinde bilet ve konaklama bedeli olduğu anlaşılmaktadır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 5’nci maddesinde “..Beldenin kalkınmasında katkısı olanlar veya olacağı anlaşılanlar ile bu kişilerin eşleri ve refakatindeki görevliler için geleneklere ve davetin şümulüne göre, ağırlama, konuklama, konutlandırma ve bu işlerle ilgili olarak hazırlıkların gerektirdiği giderlerle ziyafet, kokteyl, hediye, çiçek, bahşiş ve taşıma giderleri şeklinde yapılır.” hükmü uyarınca harcamalar yapılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine aykırı bir harcama da söz konusu değildir. 5018 sayılı Kanun’un 71’nci maddesi uyarınca bir kamu zararından söz edilemez.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, 93 sayılı İlamın 5’nci maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün kaldırılması gerekmektedir.