Sayıştay 5. Dairesi 51578 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 5

• Dosya No: 51578

• Tutanak No: 55525

• Tutanak Tarihi: 07.06.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Maktu fazla çalışma.

46 nolu ilamın 2 nci maddesi ile; ... ... Belediyesinde kadroları tahsildar ve veri hazırlama kontrol işletmeni (VHKİ) olan personele maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sundukları belgelerden kişilerin verilen görevleri fiilen yerine getirdikleri anlaşıldığından kamu zararı oluşmayan ... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, karar verilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Başsavcılık adına Savcı ...’ün temyiz dilekçesinde;

“KONU: Mevzuata aykırı olarak zabıta müdürlüğüne yapılan atama sonucu mali hakların ödenmesi.

TEMYİZ SEBEPLERİ

5 inci Dairenin 10.05. 2022 tarihli ve 46 sayılı İlamının 2 nci maddesinde;

"...Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda, görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele belediye meclis kararı ile tespit edilen miktarın, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödeneceği belirtilmiştir. Kaldı ki fazla çalışma ücreti personele asli görevine bağlı olarak her durumda ödenen bir Ödeme unsuru olmayıp, hak edilmesi ve ödenmesi görevin fiilen yapılmış olmasına bağlı bir ödeme türüdür.

Bu itibarla, zabıta kadrolarında olmayan personele maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sundukları belgelerden kişilerin verilen görevleri fiilen yerine getirdikleri anlaşıldığından kamu zararı oluşmayan ... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,.." denilmek suretiyle, zabıta kadrolarında olmayan personelin verilen görevleri fiilen yerine getirdikleri gerekçesiyle maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinin mevzuata uygun olduğuna karar verilmiştir.

2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı (K) Cetvelinde, "Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. " denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 51 inci maddesinde;

"Zabıtanın görev ve yetkileri

Madde 51- Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.

"Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.

Belediye zabıta teşkilatının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir." hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm ile belediye zabıta teşkilatının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikleri, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilatında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.

Bu çerçevede hazırlanmış olan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinde, zabıtanın tanımı "Beldenin düzenini muhafaza eden, belde halkının esenlik, sağlık ve huzurunu koruyan, yetkili organların bu amaçla alacakları kararları uygulayan özel zabıta kuvveti" olarak yapılmış olup, bu bağlamda diğer maddelerinde ise belediye zabıta teşkilatının kuruluşu, personel kadro unvanları, görev alanı, çalışma düzeni, görev ve yetkileri ile sorumluluğu, zabıta memurluğuna atanma şartları ile ilk defa zabıta memurluğu kadrolarına atanacakların tabi olacağı sınavlara ilişkin hususlar ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Yönetmeliğin 11 inci maddesinde;

" (1) Belediye zabıtası; kanun, tüzük, yönetmeliklerin ve yetkili belediye organlarının yüklediği görevleri yerine getirebilmek için belediye sınırları içinde;

a) Umuma açık yerlere girer, gerekli kontrolleri yapar, sahip veya işletenlerinden kontrol konusu ile ilgili belgeler ister ve haklarında tutanak düzenler,

b) Boşaltılması ve yıktırılması hususunda yetkili mercilerin karar veya emirleri bulunan yapı, ev veya müesseselere kanuni yetkililerle birlikte girer ve yasal yaptırım uygular,

c) Mevzuatla belediye zabıtasına tanınan yetkileri kullanmaya mani olanlar hakkında adli kovuşturma yapılmak üzere tutanak düzenler,

ç) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarına vaki olacak tecavüzleri usulünce önler,

d) Umumi yerlerde belediye nizamlarına aykırı olarak seyyar satışta bulunan kimseleri ve başkalarının ticarethane önlerini de kapatacak şekilde yaya kaldırımlarını, izinsiz işgal edenleri men eder,

e) Taşıtların durmak, duraklamak ya da park etmek suretiyle yolları, herkesin gelip geçmesine mahsus yerleri ve yaya kaldırımlarını işgallerini önler,

f) Umumi yol, kaldırım ve meydanlarda izinsiz olarak gazete, dergi ve kitapların yerde teşhir edilerek satışını önler,

g) 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan eser, icra ve yapımların tespit edildiği kitap, kaset, CD, VCD ve DVD gibi taşıyıcı materyallerin, pazar veya panayır kurulan yerler, meydanlar, mezat yerleri, yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerde satışına izin vermez ve bunların satışını engeller, satışına teşebbüs edilen materyalleri toplayarak yetkili makamlara teslim eder,

ğ) Sağlığa mutlak surette zararlı olduğu usulünce yapılmış tahliller sonunda sabit olan bozulmuş, kokmuş ve çürümüş gıda maddelerini yetkililerin isteği ve raporu üzerine imha eder,

h) Sahipsiz olup, beldede başıboş dolaşan hayvanların muhafaza altına alınmasını sağlar ve bunlardan tehlike yaratması muhtemel olanların veteriner ekiplerince usulü dairesinde etkisiz hale getirilmesine yardımcı olur,

ı) Umumi yerlerde aşırı derecede gürültü yapanlara, çevreyi kirletenlere, pazar ve panayır yerlerinde geliş ve gidişi zorlaştıranlara gerekli ikaz ve tembihatta bulunur, uymayanlar hakkında gerekli yasal işlemi yapar". hükümlerine yer verilmek suretiyle zabıtanın yetkileri düzenlenmiş bulunmaktadır. Zabıta biriminin büro hizmetlerini yürütmek üzere görevlendirilen personelin bu yeki ve sorumlulukları yerine getirdiğini kabul etmek, kamu hizmetlerinin sürekli ve düzenli bir biçimde yürütülmesini sağlamak üzere oluşturulmuş olan belediye zabıta personeli kadrolarını anlamsız hale getirebileceği değerlendirilmektedir.

Ayrıca, söz konusu Yönetmeliğin;

• 16 ncı maddesinde yer alan "Herhangi bir resmi kuruluştan veya belediyenin diğer hizmet birimlerinde asil memur iken, belediye zabıta memurluğuna geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 13 üncü maddedeki yaş dışındaki diğer şartları taşımaları ve 14 üncü maddede öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine uyularak zabıta memurluğuna atanabilir." hükmüyle diğer kadro unvanlarında bulunan personelin hangi şartlarda zabıta memurluğuna atanabilecekleri,

• 41 inci maddesinde yer alan "Zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personel zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebilir." hükmüyle de, zabıta teşkilatına yapılacak görevlendirmelerin sadece büro görevleri ile sınırlı olacağı, belirtilmiş bulunmaktadır.

Bu kapsamda;

-Resmi kıyafet giyen, memurluğa alınmaları, yetiştirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları diğer personele göre özellik arz eden zabıta memurluğunun, memur ve bilgisayar işletmeni gibi farklı kadro unvanlarında bulunan personel tarafından yerine getirilmesinin mümkün olmadığı,

-Zira, zabıta memurluğunun, memur ve bilgisayar işletmeni gibi farklı kadro unvanlarında bulunan personel tarafından yerine getirilmesinin, kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, yerel hizmetlerin dengeli dağılımının temin edilmesi, belediyeler tarafından sunulan hizmetlerde kalitenin artırılması, ihtiyaç duyulan nitelik, unvan ve sayıda personel istihdamının sağlanması amacıyla getirilmiş olan norm kadro ilke ve standartlarıyla örtüşmediği,

-Diğer taraftan, belediye zabıta personeli için oluşturulmuş olan kadroların dışında başka bir kadro unvanında bulunan personelin görevlendirilmesi suretiyle zabıtanın yetki ve sorumluluklarının zabıta gibi yerine getirildiğini kabul etmek mümkün olmadığı gibi, bu şekilde görevlendirilen kişilerin yaptığı bir eylemin gerek belediyeye gerekse de kişilere verebileceği zararın hukuki sonuçlarının da gözardı edilmemesi gerektiği, düşünülmektedir.

Bu itibarla, yılı merkezi yönetim bütçe kanununda öngörülen fazla çalışma ücretinin, zabıta personeli için oluşturulmuş olan kadro unvanlarında bulunan ve fiilen zabıta hizmetlerinde görev yapan personele ödenmesi mümkün bulunmaktadır. Dolayısıyla bu kadro unvanları dışında kalan diğer kadro unvanlarında bulunan personele fazla çalışma ücreti ödenmesine imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir.

SONUÇ VE TALEP

5393 sayılı Belediye Kanununun 51 inci maddesi ve bu madde uyarınca yürürlüğe konulmuş olan Belediye Zabıta Yönetmeliği ve 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa bağlı (K) Cetvelinde yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde;

Aylık maktu fazla çalışma ücretinin, zabıta personeli için oluşturulmuş olan daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolarda bulunan ve fiilen zabıta personeli olarak görev yapan personele ödenmesinin mümkün olduğu, bu personelin dışında diğer bir personele farklı gerekçelerle fazla çalışma ücretinin ödenmesine imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Bu nedenle, 5 inci Dairenin 10.05. 2022 tarihli ve 46 sayılı İlamının 2 nci maddesiyle verilen "zabıta kadrolarında olmayan personele maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sundukları belgelerden kişilerin verilen görevleri fiilen yerine getirdikleri anlaşıldığından kamu zararı oluşmayan ... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına" ilişkin hükmün bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz ederim.” Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 51'inci maddesinde; zabıta hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütüleceği, zabıta personelinin çalışma süresi ve saatlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenleneceği ve belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu mesai ücretinin ödeneceği,

11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 41'inci maddesinin birinci fıkrasında ise; zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin, zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği, Hüküm altına alınmıştır.

2020 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli "Ek Ders, Konferans Ve Fazla Çalışma Ücretleri İle Diğer Ücret Ödemelerinin Tutarlarına" ilişkin (K) cetvelinde;

"III. FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ

(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir." denilmektedir.

Yapılan incelemede; ... sayılı görevlendirme yazısı ile tahsildar kadrosuna atanan ...’ın zabıta personeli olarak görevlendirildiğini, ... sayılı Görevlendirme Yazısı ile tahsildar kadrosuna atanan ...’ın zabıta personeli olarak görevlendirildiğini, ... sayılı görevlendirme yazısı ile veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanan ...’in zabıta personeli olarak görevlendirildiğini,… sayılı görevlendirme yazısı ile tahsildar kadrosuna atanan ...’nin zabıta personeli olarak görevlendirildiği görülmüş olup ve fiilen sahada çalıştığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar sorumlularca yapılan savunmalarda, adı geçen personelin hizmet gerekleri nedeniyle zabıta olarak görevlendirildikleri ve zabıta memurluğu görevinin bilfiil yerine getirildiği ifade edilmişse de, adı geçen kişilerin zabıta memuru kadrolarında çalışabilmek için gerekli özel atama şartlarına sahip olmadan fiilen zabıta memuru olarak görevlendirilmeleri mevzuata uygun bulunmamaktadır. Bununla birlikte, diğer birimlerden zabıta birimine geçici olarak görevlendirilme yapılmasına izin veren mevzuat hükmü ise, kişilerin zabıta biriminde ancak destek personeli olarak çalıştırılabileceğini, bunun ötesine ise geçilemeyeceğini ifade etmektedir. Bu nedenle söz konusu personelin zabıta biriminde fiilen sahada çalışması sonucu maktu mesai ücretine hak kazanabilmesi mümkün değildir.

Somut olayda, Savunmalarda iddia edildiği şekliyle söz konusu personel zabıta olarak fiilen görevlendirilmiş olsa da görevlendirmenin yalnızca geçici olarak büro hizmetleri için yapılabileceğinden bahisle bu görevlendirme Belediye Zabıta Yönetmeliği hükümlerine aykırıdır. Bu nedenle fiilen zabıta hizmeti gördürülen personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi mevzuatına uygun bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Sayın Savcılıkça öne sürülen iddiaların kabul edilerek, yukarıda anılan esasa ilişkin hususların dikkate alınıp yeniden hüküm tesis edilmesini teminen, 46 sayılı ilamının 2 nci maddesiyle verilen ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, (Üyeler ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 07.06.2023 tarih ve 55525 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Üyeler ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

Anılan mevzuat hükümlerine göre, personele aylık maktu fazla çalışma ücreti verilebilmesi için 657 sayılı yasada belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışmak gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, bir personelin aylık maktu mesai alabilmesi için kadrosunun zabıta veya itfaiye memurluğunda olmasından ziyade fiili olarak zabıta veya itfaiye hizmetlerini ifa ediyor olması gerekmektedir.

Her ne kadar Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 41'inci maddesinde, "zorunlu hallerde, belediye memurlarından ihtiyacı karşılayacak sayıda personelin, zabıta biriminin sadece büro hizmetlerinde geçici olarak görevlendirilebileceği," ifade edilmekte ise de adı geçen kişilerin büro hizmetlerinde değil fakat Zabıta Müdürlüğünde zabıta hizmetini yapmak üzere zabıta memuru olarak görevlendirildikleri ve fiilen Belediye Zabıta Yönetmeliğinde tanımlanan zabıta hizmetini kesintisiz sürdürmüş oldukları anlaşıldığından "çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödeneceğine" ilişkin 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun (K) Cetvelinde belirtilen hüküm gereği; fiilen çalışma karşılığı yapılan bu ödemede hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle Daire kararının korunması gerekir.