Sayıştay 5. Dairesi 51304 Kararı - Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 51304

• Tutanak No: 52460

• Tutanak Tarihi: 09.11.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

KONU: Tahsil edilen gelirlerin kamu idaresi hesabına yatırılmaması

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

… Sulama Birliğinin 2012 yılı hesabı ile ilgili olarak … Valiliği tarafından oluşturulan denetim komisyonu tarafından yapılan denetim sonucu düzenlenen denetim raporuyla ilgili olarak … Valiliğinin 24.01.2014 tarih ve 968 sayılı yazısı Sayıştay Başkanlığına gönderilmiştir. Bu yazı üzerine, söz konusu raporda kamu zararı oluştuğu düşünülen ihtilaflı konular, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre Sayıştay tarafından incelenmiştir.

309 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Birlik Başkanlığı 2012 yılı kesin mizanı, banka ekstreleri ve ertesi dönem başı banka mutabakat mektuplarının incelenmesi sonucunda, 31.12.2012 tarihi itibariyle birlik başkanlığının çalıştığı muhtelif banka şubelerinde toplam … TL görülmesine karşılık, ilgili bankalardan alınan mutabakat yazılarında bir fark olduğu ve aradaki fark ile ilgili olarak herhangi bir ödeme evrakının bulunmayışı sonucu kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak; … Cumhuriyet Başsavcılığına 2013/1207 soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğu ve bu doğrultuda 2014/59 E Sayılı dosya numarası ile … Asliye Ceza Mahkemesinde davanın görülmeye başlandığı anlaşıldığından, mahkeme kararının kesinleşmesine değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

(Asliye ceza mahkemesi kararının kesinleşme tarihi: 11.10.2017)

598 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, su verilen çiftçilerden yapılan tahsilatın birliğin banka hesabına yatırılmaması sonucu oluşan … TL’lik kamu zararının tahsildar ve saymana müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Usul yönünden inceleme

598 İlam sayılı Daire Kararına konu uygulama, … Sulama Birliğinin 2012 yılı hesabına dahildir. … Valiliğinin Sayıştay incelemesi talepli 968 sayılı yazısı 24.01.2014 tarihlidir.

22.03.2011 tarih ve 27882 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6172 sayılı Kanunun “amaç ve kapsam” kenar başlıklı 1’inci maddesinde:

“(1) Bu Kanunun amacı; ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.

(2) Sulama birlikleri kamu tüzel kişiliğine sahip olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.”

Hükümleri yer almaktadır.

6172 sayılı Kanunda, 19.04.2018 tarih ve 7139 sayılı Kanunla esaslı değişikliler yapılmış olmakla birlikte, Daire Kararına konu somut uygulamanın 2012 yılında vuku bulması ve Valilik başvurusunun 2014 yılında yapılması dolayısıyla, 6172 sayılı kanunun 2012 ve 2014 yıllarında yürürlükte olan haliyle somut uygulamanın incelenmesi gerekmektedir.

6172 sayılı Kanunun 18’inci maddesinin 2012 ve 2014 yıllarında yürürlükte bulunan hali aşağıdadır:

“Denetim ve birlik mallarının durumu

MADDE 18 – (1) Birliklerin idari ve mali denetimi, her yıl valiler tarafından yapılır veya yaptırılır. Birliğin idari ve mali denetimini yapmak üzere vali tarafından, vali yardımcısının başkanlığında; defterdar, tarım il müdürü, DSİ bölge müdürü ve il mahalli idareler müdürü veya bunların görevlendirecekleri temsilcilerden oluşan bir denetim komisyonu kurulur.

(2) Denetim komisyonu raporu, valilik tarafından kamuoyunun bilgisine sunulur.

(3) Komisyon tarafından yapılan denetim sonucu tespit edilen kamu zararı tahsil edilmek üzere sorumlulara tebliğ edilir. Tebligattan itibaren otuz gün içinde ödemenin yapılmaması veya tespit edilen kamu zararına sorumlular tarafından itiraz edilmesi durumunda dosya hakkında karar verilmek üzere vali tarafından Sayıştaya gönderilir. Sayıştay kararının kesinleşmesinden sonra kamu zararı sorumlular tarafından otuz gün içinde birlik hesabına yatırılır. Tespit edilen kamu zararı, sorumlular tarafından otuz gün içinde yatırılmaması halinde 2004 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

…”

Buna göre, Valilik tarafından 24.01.2014 tarih ve 968 sayılı yazı ile yapılan başvuru ve konunun Sayıştay tarafından incelenmesi 6172 sayılı Kanunun 2012 ve 2014 yıllarında yürürlükte olan haline uygundur.

Konunun esas yönünden incelenmesine geçilmesi gerekmektedir.

Esas yönünden inceleme

5018 sayılı Kanunun “tanımlar” kenar başlıklı 3’üncü maddesinde “Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri … ifade eder” denilmektedir.

19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde:

“e) Kamu zararı: Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıyla doğan zararı,

ğ) Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini ifade eder.”

denilmektedir.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde:

“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

esas alınır.”

denilmektedir.

Somut uygulama ve ceza mahkemesi kararı

31.12.2012 tarihi itibariyle, Birlik Başkanlığının dönem sonu kesin mizanında banka mevcudu toplam … TL görülmesine karşılık, ilgili bankalardan alınan mutabakat yazıları üzerine bankalardaki fiili toplam tutarın farklı olduğu görülmüştür. Bu farkla ilgili olarak … Cumhuriyet Başsavcılığına 2013/1207 soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulmuştur. Bu doğrultuda … Asliye Ceza Mahkemesinde ceza davası açılarak hüküm verilmiştir. 2014/59 Esas no, 2017/133 Karar no.lu ceza mahkemesi kararı, 11.10.2017 tarihinde kesinleşmiştir (İstinaf esas no: 2017/2046, istinaf karar no: 2017/2098).

İstinaf mahkemesi kararının gerekçesinde:

“ … Sanık …’in … TL, sanık …’ın … TL tahsil ettikleri nakit paraları banka hesaplarına yatırmadıkları, … toplam … TL’yi bankaya eksik yatırdıkları, nedeniyle birliğin zararı oluştuğu, dosya içerisinde bulunan birliğe ait yevmiye defteri, teslimatları gösteren rapor, birliğe ait 2012 dönemine ait denetim evraklarının onaylı suretleri, 2012 yılı … Sulama Birliği personel listesi, 2012 yılına ait … sulama birliği ekstreleri, müşteki ve tanık beyanları ve bilirkişi heyet raporu ile sabit olduğundan sanıkların üzerlerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri sabit olduğundan cezalandırılmaları yoluna gidilmiştir. Sanıkların suçtan elde ettikleri gelirler ve atılı suçu işlemekte ki kasıtlarının yoğunluğu dikkate alınarak alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle cezalandırılmaları yoluna gidilmiştir.”

denilmektedir.

Sayıştay Daire Kararı

598 İlam sayılı Daire Kararında sorumlu …’in … TL, sorumlu …’ın … TL nakit tahsil ettikleri halde bu tutarların birliğin banka hesaplarına yatırılmadığı, birliğin banka hesaplarında toplam … TL eksiklik bulunduğu, bu durumun 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu zararı teşkil ettiği, adı geçen kişilerin nakit tahsil ettikleri tutarları birlik hesaplarına yatırmadıklarının sabit olduğunun ceza mahkemesi kararıyla tespit edildiği gerekçesiyle,

“Kamu zararı tutarı olan … TL’nin Tahsildar … ile Sayman …’a müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine”

hükmedilmiştir.

Değerlendirme

Somut olayın özellikleri ve kesinleşen ceza mahkemesi kararına yukarıda yer verilmiştir.

Buna göre, somut olayın maddi özellikleri kapsamında sorumlu … tarafından görevi kapsamında tahsil edilen … TL nakit ödemeler ile sorumlu … tarafından görevi kapsamında tahsil edilen … TL nakit ödemeler Birliğin banka hesaplarına yatırılmamış, dolayısıyla Birliğe ait toplam … TL Birliğin banka hesaplarına yatırılmamıştır. Aynı zamanda suç teşkil eden bu fillerle ilgili olarak her iki sorumlunun kasıtlarının bulunduğu da ceza mahkemesi kararında sabit görülerek kesinleşmiştir.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ilk fıkrası kapsamında sorumluların kasıtla kamu kaynağında eksilmeye neden olduğu, söz konusu fiilin aynı maddenin ikinci fıkrasının e-bendinde yer alan “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” kapsamında kamu zararı oluşturduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, 489 Karar-598 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesi hükmünde her ne kadar adları belirtilen iki sorumlunun toplam … TL kamu zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına hükmedilmişse de, sorumlu …’in … TL kamu zararı, sorumlu …’ın ise … TL kamu zararından sorumlu oldukları anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, her bir sorumlunun sorumlu tutulduğu kamu zararı tutarının ayrı ve sabit olduğu gerekçesiyle, Daire Kararı hükmünün:

“Kamu zararı tutarı olan toplam … TL’nin:

… TL’lik kısmının münferiden Tahsildar …’e,

… TL’lik kısmının ise münferiden Sayman …’a,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine”

Olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE (Üyeler …, …’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 09.11.2022 tarih ve 52460 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye …’nin karşı oy gerekçesi

Çoğunluk görüşünde yer aldığı üzere, esas yönünden sorumlular tarafından yapılan fiiller, bu fiiller sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluştuğu ve kamu zararının toplam tutarı sabittir.

Bunun birlikte yine çoğunluk görüşünde yer aldığı üzere sorumluluk yönünden, sorumlu …’in … TL kamu zararı, sorumlu …’ın ise … TL kamu zararından sorumlu oldukları anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, her bir sorumlunun sorumlu olduğu tutardan münferiden sorumluluğuna hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle Daire Kararının BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE hükmedilmesi gerekir.

Üye …’in karşı oy gerekçesi

Çoğunluk görüşünde yer aldığı üzere, esas yönünden sorumlular tarafından yapılan fiiller, bu fiiller sonucunda 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluştuğu ve kamu zararının toplam tutarı sabittir.

17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esaslarının ekinde yer alan Örnek No: 3/1’deki

“İLAMIN DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

1. ……

2. Yargılama sonucunda verilen kararların niteliğine göre hüküm fıkraları aşağıdaki şekilde düzenlenir.

a) Tazmin kararı verilmesi halinde;

…. sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularından müştereken ve müteselsilen,” ödettirilmesine ilişkin düzenleme bulunduğundan, sorumluluk yönünden, Daire Kararında toplam kamu zararından her iki sorumlunun müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuş olmasının hukuka uygun olduğu değerlendirilmekte olup Daire Kararının TASDİKİNE karar verilmesi gerekmektedir.)