Sayıştay 5. Dairesi 51304 Kararı - Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Diğer

• Yılı: 2012

• Daire: 5

• Dosya No: 51304

• Tutanak No: 55637

• Tutanak Tarihi: 02.07.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Tahsil edilen gelirlerin kamu idaresi hesabına yatırılmaması.

... ... ... Sulama Birliğinin 2012 yılı hesabı ile ilgili olarak ... Valiliği tarafından oluşturulan denetim komisyonu tarafından yapılan denetim sonucu düzenlenen denetim raporuyla ilgili olarak ... Valiliğinin 24.01.2014 tarih ve 968 sayılı yazısı Sayıştay Başkanlığına gönderilmiştir. Bu yazı üzerine, söz konusu raporda kamu zararı oluşturabileceği düşünülen ihtilaflı konular, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre Sayıştay tarafından incelenmiştir.

309 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Birlik Başkanlığı 2012 yılı kesin mizanı, banka ekstreleri ve ertesi dönem başı banka mutabakat mektuplarının incelenmesi sonucunda, 31.12.2012 tarihi itibariyle birlik başkanlığının çalıştığı muhtelif banka şubelerinde toplam ... TL görülmesine karşılık, ilgili bankalardan alınan mutabakat yazılarında bir fark olduğu ve aradaki fark ile ilgili olarak herhangi bir ödeme evrakının bulunmayışı sonucu kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak; ... ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğu ve bu doğrultuda ... E Sayılı dosya numarası ile ... Asliye Ceza Mahkemesinde davanın görülmeye başlandığı anlaşıldığından, mahkeme kararının kesinleşmesine değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

(Asliye ceza mahkemesi kararının kesinleşme tarihi: 11.10.2017)

598 İlam sy Daire Kararının 1’inci maddesiyle, su verilen çiftçilerden yapılan tahsilatın birliğin banka hesabına yatırılmaması sonucu oluşan ... TL’lik kamu zararın tahsildar ve saymana müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine hükmedilmiştir.

09.11.2022 tarih ve 52460 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla, 598 İlam sy Daire Kararının 1’inci maddesinin Düzeltilerek Tasdikine hükmedilmiştir. Düzeltilerek Tasdik hükmü aşağıdadır:

“Kamu zararı tutarı olan toplam ... TL’nin:

... TL’lik kısmının münferiden Tahsildar ...’e,

... TL’lik kısmının ise münferiden Sayman ...’a,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine”

Karar Düzeltilmesi Dilekçesi

Hükümde Tahsildar sıfatıyla sorumlu tutulan ... tarafından yapılan karar düzeltilmesi başvurusuna esas dilekçede özetle:

2012 yılında ... Sulama Birliğinde mevsimlik işçi olarak çalışmakta olduğu,

Sorumlu olduğum alanla ilgili çiftçilerden yapmış olduğu tahsilatlar ile makbuzlarını her günün akşamında Sulama Birliğinde Muhasebe Müdürü olarak görev yapmakta olan ...’a teslim ettiği, Zaman zaman Müdür ...’ın kendisini (...’i) tahsilatları bankaya yatırmak için gönderdiği, Kendisinin de yatırmış olduğu paraların makbuzlarını da yine getirip Muhasebe Müdürü ...'a verdiği, Sulama Birliğinde mevsimlik sıradan bir işçi olarak yaptıklarının bundan ibaret olduğu,

Hakkında düzenlenen ilam ve raporlarda sanki kendisi muhasebe müdürü, birlik başkanı ya da yöneticiymiş gibi sorumlu tutulduğu, Oysa kendisinin Sulama Birliğinde mevsimlik sıradan bir işçi olduğu, Kendisinin yalnızca amirlerinin, müdürlerimin talimatını yerine getirdiği, Kendisine verilen işlerle ilgili en küçük bir kusur ya da ihmalinin söz konusu olmadığı, Kendisinin çiftçilerden yaptığı tüm tahsilatları makbuzlarıyla birlikte Muhasebe Müdürü ...'a teslim ettiği, Öte yandan Muhasebe Müdürü ...'ın bankaya yatırmak için kendisine verdiği bedelleri bankaya yatırıp makbuzlarını da teslim ettiği,

Sıradan mevsimlik bir işçi olarak çalışan birinin muhasebe kayıtlarından sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı,

Ayrıca Sulama Birliği’nde yangın çıkmamış olsaydı tahsilat makbuzları incelenebilseydi beyanlarının belgelerle doğrulanacak olduğu, Faili meçhul yangının kendisini töhmet altında bıraktığı, Kendisinin işlemediği bir suçun cezasını çekmekte olduğu,

Dosya içerisine yansımış haliyle Muhasebe kayıtlarının çok özensiz ve açıklamaya muhtaç bir şekilde tutulduğunun ortada olduğu, Bu kayıtların tutulmasıyla ilgili en küçük bir yetki ve görevi olmadığı halde sanki muhasebeden kendisi sorumluymuş gibi rapor tanziminin kabul edilebilir olmadığı,

Bugüne kadar sıradan mevsimlik bir işçi olarak kendisi hakkında yargılama devam ettiği halde adı geçen dönemlerle ilgili Birlik Başkanının ve Birlik Müdürünün beyanının bile alınmamış olmasına bir türlü anlam veremediği,

Faili meçhul yangınla ilgili bildiği kadarıyla herhangi bir dava açılmadığı, Bu yangını kimin çıkardığının tespitinin yapılıp şüpheliler hakkında dava açılıp cezalandırılmadan bu haliyle davanın sonuçlandırılmasının eksik inceleme ile karar verilmesine ve kendisinin mağduriyetine sebep olacağı,

İfade edilerek Daire Kararında sorumlu olduğuna hükmedilen kamu zararından sorumluluğunun bulunmadığına hükmedilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Hükümde Tahsildar sıfatıyla sorumlu tutulan ... tarafından yapılan karar düzeltilmesi başvurusu üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

Daire Kararı ve karar düzeltilmesi dilekçesinde yer alan hususlar özetlendikten sonra,

“Dilekçede, sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların 22.02.2022 tarihli ve 309-598 sayılı Ek ilamın 1 maddesinde ve Temyiz Kurlunun 09.11.2022 tarihli ve 52460 Tutanak No'lu Kararında karşılandığı görülmüş olmakla birlikte, Savcılığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir.

... ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğu ve bu doğrultuda ... Asliye Ceza Mahkemesinde açılan ceza davası (... Esas No, ... Karar No'lu kararı, İstinaf Mahkemesinin ... Esas, ... Karar No'lu kararı ) kesinleşmiştir. Kararın gerekçesinde, "...2012 yılına ait ... sulama birliği ekstreleri, müşteki ve tanık beyanları ve bilirkişi heyet raporu ile sabit olduğundan sanıklar üzerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri sabit olduğundan cezalandırılmaları yoluna gidilmiştir "

denilmektedir.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin reddedilerek, 309-598- sayılı Ek ilam ile verilen tazmin hükmünün tasdikine şeklindeki Temyiz Kurulu Kararının onanması yönünde karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Arz olunur.” Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... ... ... Sulama Birliğinin 2012 yılı hesabı ile ilgili olarak ... Valiliği tarafından oluşturulan denetim komisyonu tarafından yapılan denetim sonucu düzenlenen denetim raporuyla ilgili olarak ... Valiliğinin 24.01.2014 tarih ve 968 sayılı yazısı Sayıştay Başkanlığına gönderilmiştir. Bu yazı üzerine, söz konusu raporda kamu zararı oluşturabileceği düşünülen ihtilaflı konular, 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanununun 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre Sayıştay tarafından incelenmiştir.

309 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Birlik Başkanlığı 2012 yılı kesin mizanı, banka ekstreleri ve ertesi dönem başı banka mutabakat mektuplarının incelenmesi sonucunda, 31.12.2012 tarihi itibariyle birlik başkanlığının çalıştığı muhtelif banka şubelerinde toplam ... TL görülmesine karşılık, ilgili bankalardan alınan mutabakat yazılarında bir fark olduğu ve aradaki fark ile ilgili olarak herhangi bir ödeme evrakının bulunmayışı sonucu kamu zararına sebep olunduğu hususu ile ilgili olarak; ... ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulduğu ve bu doğrultuda ... E Sayılı dosya numarası ile ... Asliye Ceza Mahkemesinde davanın görülmeye başlandığı anlaşıldığından, mahkeme kararının kesinleşmesine değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

(Asliye ceza mahkemesi kararının kesinleşme tarihi: 11.10.2017)

598 İlam sy Daire Kararının 1’inci maddesiyle, su verilen çiftçilerden yapılan tahsilatın birliğin banka hesabına yatırılmaması sonucu oluşan ... TL’lik kamu zararın tahsildar ve saymana müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine hükmedilmiştir.

09.11.2022 tarih ve 52460 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla, 598 İlam sy Daire Kararının 1’inci maddesinin Düzeltilerek Tasdikine hükmedilmiştir. Düzeltilerek Tasdik hükmü aşağıdadır:

“Kamu zararı tutarı olan toplam ... TL’nin:

... TL’lik kısmının münferiden Tahsildar ...’e,

... TL’lik kısmının ise münferiden Sayman ...’a,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine”

Esas yönünden inceleme

5018 sayılı Kanunun “tanımlar” kenar başlıklı 3’üncü maddesinde “Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri … ifade eder” denilmektedir.

19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar” kenar başlıklı 4’üncü maddesinde:

“e) Kamu zararı: Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıyla doğan zararı,

ğ) Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini ifade eder.” Denilmektedir.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde:

“(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

…

esas alınır.” Denilmektedir.

Somut uygulama ve ceza mahkemesi kararı

31.12.2012 tarihi itibariyle, Birlik Başkanlığının dönem sonu kesin mizanında banka mevcudu toplam ... TL görülmesine karşılık, ilgili bankalardan alınan mutabakat yazıları üzerine bankalardaki fiili toplam tutarın farklı olduğu görülmüştür. Bu farkla ilgili olarak ... ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... soruşturma numarası ile suç duyurusunda bulunulmuştur. Bu doğrultuda ... Asliye Ceza Mahkemesinde ceza davası açılarak hüküm verilmiştir. ... Esas no, ... Karar no.lu ceza mahkemesi kararı, 11.10.2017 tarihinde kesinleşmiştir (İstinaf esas no: ..., istinaf karar no: ...).

İstinaf mahkemesi kararının gerekçesinde:

“ … Sanık ...’in ... TL, sanık ...’ın ... TL tahsil ettikleri nakit paraları banka hesaplarına yatırmadıkları, … toplam ... TL’yi bankaya eksik yatırdıkları, nedeniyle birliğin zararı oluştuğu, dosya içerisinde bulunan birliğe ait yevmiye defteri, teslimatları gösteren rapor, birliğe ait 2012 dönemine ait denetim evraklarının onaylı suretleri, 2012 yılı ... Sulama Birliği personel listesi, 2012 yılına ait ... sulama birliği ekstreleri, müşteki ve tanık beyanları ve bilirkişi heyet raporu ile sabit olduğundan sanıkların üzerlerine atılı hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işledikleri sabit olduğundan cezalandırılmaları yoluna gidilmiştir. Sanıkların suçtan elde ettikleri gelirler ve atılı suçu işlemekte ki kasıtlarının yoğunluğu dikkate alınarak alt sınırdan uzaklaşmak suretiyle cezalandırılmaları yoluna gidilmiştir.” Denilmektedir.

Sayıştay Daire Kararı

598 İlam sayılı Daire Kararında sorumlu ...’in ... TL, sorumlu ...’ın ... TL nakit tahsil ettikleri halde bu tutarların birliğin banka hesaplarına yatırılmadığı, birliğin banka hesaplarında toplam ... TL eksiklik bulunduğu, bu durumun 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu zararı teşkil ettiği, adı geçen kişilerin nakit tahsil ettikleri tutarları birlik hesaplarına yatırmadıklarının sabit olduğunun ceza mahkemesi kararıyla tespit edildiği gerekçesiyle, “Kamu zararı tutarı olan ... TL’nin Tahsildar ... ile Sayman ...’a müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine” hükmedilmiştir.

Değerlendirme

Somut olayın özellikleri ve kesinleşen ceza mahkemesi kararına yukarıda yer verilmiştir.

Buna göre, somut olayın maddi özellikleri kapsamında sorumlu ... tarafından görevi kapsamında tahsil edilen ... TL nakit ödemeler ile sorumlu ... tarafından görevi kapsamında tahsil edilen ... TL nakit ödemeler Birliğin banka hesaplarına yatırılmamış, dolayısıyla Birliğe ait toplam ... TL Birliğin banka hesaplarına yatırılmamıştır. Aynı zamanda suç teşkil eden bu fillerle ilgili olarak her iki sorumlunun kasıtlarının bulunduğu da ceza mahkemesi kararında sabit görülerek kesinleşmiştir.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ilk fıkrası kapsamında sorumluların kasıtla kamu kaynağında eksilmeye neden olduğu, söz konusu fiilin aynı maddenin ikinci fıkrasının e-bendinde yer alan “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” kapsamında kamu zararına neden olduğu anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, Daire Kararının 1’inci maddesi hükmünde adları belirtilen iki sorumlunun toplam ... TL kamu zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına hükmedilmişse de, 52460 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında sorumlu ...’in ... TL kamu zararı, sorumlu ...’ın ise ... TL kamu zararından münferiden sorumlu oldukları yönünde Düzeltilerek Tasdik kararı verilmiştir.

Temyiz Kurulu Kararının gerekçesi ve hükmün hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle, Daire Kararının Düzeltilerek Tasdiki hükmünü içeren 09.11.2022 tarih ve 52460 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL BULUNMADIĞINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 12.07.2023 tarih ve 55637 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.