Sayıştay 5. Dairesi 51199 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2020

• Daire: 5

• Dosya No: 51199

• Tutanak No: 55401

• Tutanak Tarihi: 07.06.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: İşçi ücretleri.

12 sayılı İlamın 33’ncü maddesi ile; Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi 30.06.2020 tarihinde sona erecek Toplu İş Sözleşmesi hükümleri yerine … ... A.Ş. ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 01.03.2019- 30.06.2020 tarihlerini kapsayan Toplu iş Sözleşmesi hükümlerine göre ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi 30.06.2020 tarihinde sona erecek Toplu İş Sözleşmesi hükümleri yerine … ... A.Ş. ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 01.03.2019-30.06.2020 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre ödeme yapılması suretiyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

7079 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 118’nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen geçici 23’ncü maddesinde;

“11 özel idareleri ve belediyeler ile bağlı kuruluşlarında ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinde, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketlerde 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuat hükümleri uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;

…

davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek,

…

sulh sözleşmesini ibraz etmek ve aynı fıkrada öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, ek 20 nci madde kapsamındaki şirketlerinde işçi statüsünde topluca işe başlatılır.

Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden, geçiş işlemi yapılırken mevcut işyerinin girdiği işkolunda kurulu işyerinden bildirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitimine kadar bu toplu iş sözleşmesinin uygulanması suretiyle oluşan ücret ile diğer mali ve sosyal haklardan fazla olamaz.-Şirketlerde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte bu madde kapsamındaki şirketlerde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, bu madde kapsamındaki şirketlerde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir. Bu madde kapsamındaki şirketlerde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7’nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir. ”hükmü yer almaktadır.

01.01.2018 tarih ve 30288 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımı Sözleşmeleri Kapsamında Çalıştırılmakta Olan İşçilerin Sürekli İşçi Kadrolarına veya Mahalli İdare Şirketlerinde İşçi Statüsüne Geçirilmesine İlişkin 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 23 ve Geçici 24’ncü Maddelerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esasların “Geçici 24 üncü Maddenin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar" adlı üçüncü bölümün “İşçi statüsüne geçirilenlerin ücreti ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesi” başlıklı 49’ncu maddesinde ise;

“(2) İdarelerin şirketlerinde işçi statüsüne geçirilenlerden; geçişten önce toplu iş sözleşmesi bulunmadığından işçi statüsüne geçirildiği tarihte yürürlükte olan bireysel iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olduğu işçiler ile geçiş işleminden önce yapılan ve geçişten sonra yararlanmaya devam ettiği toplu iş sözleşmesi bulunmakla birlikte geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin bitiminden önce toplu iş sözleşmesi sona eren işçilerin ücreti ile diğer mali ve sosyal hakları, geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesine göre belirlenir.

(3) Geçici 24 üncü madde kapsamındaki idarenin şirketlerinde; 6356 sayılı Kanunun geçici 7’nci maddesinde belirtilen mevcut işyerleri bakımından anılan Kanuna uygun olarak yetki başvurusunda bulunulabilir, ancak geçişi yapılan işçiler için yeni tescil edilen işyerlerinde, geçişten önce alt işveren işçilerini kapsayan, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi en son sona erecek toplu iş sözleşmesinin sona erme tarihinden sonra yetki başvurusunda bulunulabilir” düzenlemesi yer almaktadır.

696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile 6098 Türk Borçlar Kanunu uyarınca geçiş tarihinde (02.04.2018) yürürlükteki mevzuata uygun imzalanmış Toplu İş Sözleşmeleri, bu sözleşme bitene kadar, sözleşme kapsamındaki işçiler bakımında geçerli olacak, bu kapsamdaki işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal hakları söz konusu toplu iş sözleşmesine göre ödenebilecektir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;

… Büyükşehir Belediyesinde geçiş tarihi olan 02.04.2018 tarihinden önce farklı ihaleler kapsamında yapılan hizmet alımları için imzalanmış toplu sözleşmelerin bulunduğu, söz konusu sözleşmelerin yürürlük sürelerinin, … ... A.Ş. ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 01.03.2019-30.06.2020 tarihlerini kapsayan toplu iş sözleşmesinin imzalanma tarihi olan 06.03.2019 tarihinden önce bittiği, mevcut uygulama ile şirkete geçen personeller için Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu sözleşme hükümlerinin uygulandığı, ancak 06.03.2019 tarihinde imzalanan ve 01.07.2019-30.06.2020 tarihlerini kapsayacak şekilde hazırlanan toplu sözleşme ile Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan toplu sözleşmede yer almayan “akdi ikramiye” adı altında ödemeler yapıldığı anlaşılmıştır.

… ... A.Ş. ile ... Sendikası arasında 06.03.2019 tarihinde imzalanan ve 01.03.2019-30.06.2020 tarihlerini kapsayan toplu iş sözleşmesinin "İkramiye ve akdi ikramiye” başlıklı 5’nci maddesinde; Ramazan Bayramı öncesinde 11, Kurban Bayramı öncesinde 11 yevmiye olmak üzere yılda toplam 22 yevmiye tutarında akdi ikramiye ödeneceği ifade edilmiştir.

Sözleşme ile yapılan düzenlemeler Kanuna ve düzenleyici normlara aykırı olamayacağı için Kanuna ve düzenleyici normlara aykırı olarak sözleşmeye konulan hükümlerin geçerliliği bulunmamaktadır. Bu nedenle … ... A.Ş. ile Hizmet-İş Sendikası imzalanan sözleşmeye göre Belediye bütçesinden akdi ikramiye ödenmesi mevzuata aykırılık oluşturmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan ve süresi 30.06.2020 tarihinde sona erecek Toplu İş Sözleşmesi hükümleri yerine … ... A.Ş. ile ... Sendikası arasında imzalanan ve 01.03.2019- 30.06.2020 tarihlerini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi hükümlerine göre ödeme yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 12 sayılı İlamın 33’ncü maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … , Üyeler … ’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oy çokluğu ile,

6085 sayılı Kanun’un 57 inci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 07.06.2023 tarih ve 55401 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve ... Daire Başkanı … , Üyeler … ’in karşı oy gerekçesi

Karara esas yönünden iştirak edilmekle birlikte, konu sorumluluk yönünden yeninden incelenmelidir.

Somut olayda, tespit edilen kamu zararının tazmininden ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile sözleşmede imzaları olan … ... A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı ile … ... A.Ş. Yönetim Kurulu üyesinin sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Sorumluluk tesisinde, 6085 sayılı Kanunun ‘Sorumlular ve sorumluluk halleri’ başlıklı 7’nci madde hükmü esas alınacaktır. Bu hükümde, 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk hallerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır. 5018 sayılı Kanun’un genel olarak şu maddelerinde sorumluluk halleri ve sorumlular düzenlenmiştir; 31’nci maddesinde harcama yetkisinden doğan sorumluluktan, 32’nci maddesinde harcama yeklilerinin sorumluluklarından, 33’ncü maddesinde gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarından, 44’ncü maddesinde mal yönetim sorumluluğundan, 48’inci maddesinde mal yönetiminde etkililik ve sorumluluktan, 58’inci maddesinde ön mali kontrol görevinin yönetim sorumluluğundan, 76’ncı maddesinde kamu idarelerinin sorumluluğundan bahsedilmiştir. Yine 5018 sayılı Kanun’un 71’nci maddesinde kamu zararının tazmini hükmünün verilmesi için kişinin işlem, eylem ve kararları ile kamu zararı neticesi arasında uygun illiyet bağı kurulması gerektiği, yasal bir mecburiyet olarak düzenlenmiştir.

Daire kararında sorumluluğa dahil edilen … ... A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı ile … ... A.Ş. Yönetim Kurulu üyesinin sorumluluğu; gerek 6085 sayılı Kanunun gerekse 5018 sayılı Kanunun sorumluluk halleri konulu hükümleri çerçevesinde maddi ve manevi unsurları ile kurgulanarak ve ayrıca fiil ve netice arasında uygun illiyet bağı kurularak tesis edilmelidir.

Somut olayda denetim kapsamında olan idare … Büyükşehir Belediyesi olup, bu idarenin kendi personelleri marifetiyle icra ettiği işlem ve eylemler ile alınan kararlar yargılama konusu edilebilecektir. Mamafih denetim … Yönetim Kurulu Başkanı ile … Yönetim Kurulu üyesinin sorumluluğu noktasında gerek organik illiyet gerekse işlevsel illiyettin kurulması sorumluluk tesisi açısından mutlak unsurdur.

Tüm bu sebeplerle konunun … Yönetim Kurulu Başkanı ile … Yönetim Kurulu üyesinin sorumluluğu bağlamında yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri muvazenesinde yeniden incelenmesini temin için Daire kararının sorumluluk yönünden bozulmasına karar verilmesi gerekir.