Sayıştay 5. Dairesi 50842 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 5

• Dosya No: 50842

• Tutanak No: 54739

• Tutanak Tarihi: 12.04.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Arazi tazminatı.

1. 399 sayılı İlamın 3’ncü maddesi ile; Belediyede Teknik Hizmetler Sınıfında görev yapmayan … ile kadrosu Teknik Hizmetler Sınıfında bulunmakla birlikte açık çalışma mahallerinde fiilen çalışmayan …’a arazi tazminatı ödenmesi suretiyle oluşan … TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Teknik Hizmetler Sınıfında görev yapmayan … ile kadrosu Teknik Hizmetler Sınıfında bulunmakla birlikte açık çalışma mahallerinde fiilen çalışmayan … ’ a arazi tazminatı ödenmesi suretiyle … TL zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun zam ve tazminatları düzenleyen 152’nci maddesinin III ortak hükümler bölümünün 1 inci fıkrasında “ Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumlan kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur. ” hükmü uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kuramlardan aylık alanlara, 2006 yılında ne miktarda zam ve tazminat verileceğine ilişkin 2006/10344 sayılı kararı yayınlanmıştır.

Anılan kararnamenin 3’ncü maddesinin B bendinde “I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri esas alınır. ”, 4 üncü maddesinin E bendinde de; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanılamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez. ” hükmü yer almaktadır.

Zam ve tazminatları belirleyen mezkur Kararname eki II sayılı cetvelin (E) teknik hizmetler bölümünün 6’ncı fıkrasında ; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuvar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil),..” hükümleri ile fiilen çalışılan her gün için belirtilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödeneceği belirtilmiştir.

Anılan hükümde arazi tazminatı hususunda “ Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır. ” denilmek suretiyle tazminat ödemeleri bakımından ilgilinin kariyeri esas alınırken bu ek tazminatın ödenmesinde kadro unvanının esas alınacağı yönünde düzenleme yapılmıştır.

Bu çerçevede teknik hizmetler sınıfında yer alan unvanlarda görev yapan devlet memurlarına ödenebilecek olan arazi tazminatının, teknik hizmetler dışında diğer sınıflarda istihdam edilen devlet memurlarına ödenmesi mümkün bulunmamaktadır. Dolayısıyla Genel İdare Hizmetleri Sınıfında Asil Müdür kadrosunda bulunan … ’na bu tazminatın ödenmesi mümkün değildir. Ayrıca yukarıda belirtildiği üzere açık çalışma mahallerinde fiilen çalışmayan personele teknik hizmetler sınıfında bulunsalar bile tazminat ödenmesi mümkün değildir

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, Genel idare Hizmetleri Sınıfında Asil Müdür kadrosunda bulunan … ile Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde “Halkla İlişkiler Şefi” olarak görev yapan …’ın görevi itibariyle fiilen arazide çalışması mümkün olmamasına rağmen arazi tazminatı ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu anlaşılmaktadır.

Sorumluluğa ilişkin olarak;

Sorumlu temyiz dilekçesinde ilgili personelin bulundukları müdürlük kadrolarına atanmaları ve görevlendirmeleri Belediye Başkanı tarafından yapıldığı için kamu zararı oluşsa dahi, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun bulunmadığı iddia edilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst Yöneticiler” başlıklı 11’nci maddesinde;

“Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümlerde üst yöneticilerin sorumluğu siyasi olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla üst yöneticilerin, harcama sürecinde talimat veren, harcamaya esas sözleşmeyi imzalayan vb. süreçlerde yer almamaları halinde mali sorumluluklarına hükmedilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla arazi tazminatı ödemelerinde Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluk itirazları ile ilgili olarak,

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin yasal sorumluluk ve yükümlülükleri 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33’ncü maddelerinde düzenlenmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, Ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’ncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmektedir.

Bu doğrultuda, 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete yayınlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Kapsamı” başlıklı 10’ncu maddesinde;

“Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir.

Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir.

Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu yönetmeliğin üçüncü fıkrasında yer alan mali karar ve işlemlerin merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönünden kontrolü, harcama birimlerine verilen bir sorumluluktur ve bu sorumluluk harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin üzerindedir.

Aynı Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Niteliği” başlıklı 11’nci maddesinde; “Mali karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu hüküm 5018 sayılı Kanun ve İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte harcama yetkililerine ve gerçekleştirme görevlilerine verilen sorumluluğu pekiştiren bir düzenlemedir.

Bu hükümler bağlamında harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri mevzuat hükümlerine aykırı olan ödeme talimatı ve ödemelerden sorumlu olacaklardır. Dolayısıyla ilam hükmüne sorumluluk yönünden denilecek bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Teknik Hizmetler Sınıfında görev yapmayan … ile kadrosu Teknik Hizmetler Sınıfında bulunmakla birlikte açık çalışma mahallerinde fiilen çalışmayan …’ a arazi tazminatı ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 399 sayılı İlamın 3’ncü maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üye … ’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oyçokluğu ile,

Karar verildiği 12.04.2023 tarih ve 54739 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye … ’ın karşı oy gerekçesi

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; ilişikli ödeme emri eklerinde ilgili personellerin de bulunduğu puantaj cetvellerine yer verildiği ve bu bilgi ve belgeler doğrultusunda ödemelerin yapıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla yasal düzenlemeler gereği kendilerine özel hizmet tazminatı ödenmesi bakımından kurucu unsurların mevcudiyeti sağlandığından kamu zararı bulunmamakta olup daire kararının kaldırılması gerekmektedir.