Sayıştay 5. Dairesi 50838 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2015

• Daire: 5

• Dosya No: 50838

• Tutanak No: 54738

• Tutanak Tarihi: 12.04.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan şahsa, zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi.

399 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile; Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan …’a, zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi suretiyle … TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan …’a, zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi suretiyle oluşan … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

İlama konu maktu mesai ücreti hususundaki hukuki düzenlemeler şu şekildedir;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Zabıtanın Görev ve Yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde;

“…

Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir” hükümlerine yer verilmektedir.

20.12.2013 tarih ve 6512 sayılı 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı üçüncü bölümünün B fıkrasında yer alan “Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” kısmında;

“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir….” hükmü yer almaktadır.

Gerek Belediye Kanunu gerekse Bütçe Kanununda zabıta personeline fazla mesai ücreti ödenmesi, personelin fiilen zabıta görevinde çalışması şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla, Belediyede zabıta kadrosunda çalışıyor olsa bile fiilen zabıta görevini ifa etmeyen personele bu ödemenin yapılması mümkün değildir.

İlam hükmü ve eki dosyaların incelenmesi neticesinde;

Zabıta kadrosunda bulunan … ; ... tarih … sayılı görevlendirme yazısı ile Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde Evlendirme Memuru olarak görevlendirilmiş, daha sonrada Yazı İşleri Müdürlüğünde evlendirme memuru olarak göreve devam etmiştir. Evlendirme memuru olarak kıymış olduğu nikâhlar karşılığında belediyenin sosyal denge tazminatı sözleşmesi çerçevesinde evlendirme memurlarına mahsus ek ücret almaktadır. Hal böyle iken, zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmadığı halde zabıta fazla mesai ücreti de ayrıca almaktadır.

… Belediyesinde … için resmi yazı ile belirlenmiş görev tanımı; Evlenme müracaatında bulunanların evraklarının incelenmesi ve kps kontrolü yapılarak kayıtlara alınması, akdi gerçekleşecek olan nikâhların evrak kontrolünün yapılması, kütük defterinin ve cüzdanlarının hazırlanması, nikâh akdinin gerçekleşmesi, akdi gerçekleşen nikâhların mersinlerinin hazırlanarak Nüfus Müdürlüğüne gönderilmesidir.

Yukarıda yer alan görev tanımlarına bakıldığında zabıtaya ilişkin herhangi bir görevi söz konusu değildir.

Kısaca … Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde Evlendirme Memuru olarak görevlendirilmiş olup ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir husus bulunmamaktadır.

Zabıta kadrosunda bulunan … ; … tarih ve … sayılı görevlendirme yazısı ile Özel Kalem Müdürlüğünde Başkan Danışmanı olarak görevlendirilmiş olup bu görevi yürütmektedir. Belediyenin imzalamış olduğu sosyal denge sözleşmesi çerçevesinde, Başkan Danışmanlarına müdürler gibi sosyal denge tazminatı verilir hükmü gereğince özlük haklarına ek olarak müdür düzeyinde sosyal denge tazminatı almaktadır. Hal böyle iken, zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmadığı halde zabıta fazla mesai ücreti de ayrıca almaktadır. Belediye bünyesinde Danışmanlar için resmi görev tanımı yapılmamıştır.

Kısaca … Özel Kalem Müdürlüğünde Başkan Danışmanı olarak görevlendirilmiş olup, sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmede Başkan Danışmanı için belirlenen tazminatı almakta ve fiilen zabıta görevini yerine getirmemektedir.

Zabıta kadrosunda bulunan … ; … tarih ve … sayılı görevlendirme yazısı ile Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünde büro personeli görevinde görevlendirilmiş olup bu görevi yürütmektedir. Hal böyle iken, zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmadığı halde zabıta fazla mesai ücreti de ayrıca almaktadır.

… Belediyesinde … için resmi yazı ile belirlenmiş görev tanımı; STK’ lar ile yapılan ortak çalışmaların takip edilmesi, cenaze ve cenaze ile ilgili yapılacak iş ve işlemlerdi içi ve il dışı ulaşım, taziye, cenaze yemeği, dini vecibeler için destek) takip ve kontrolü, yardım sandığına girecek dosyaların hazırlanması, mer’ i mevzuatın öngördüğü diğer görevler ile müdür tarafından verilen görevlerin icra edilmesidir.

Yukarıda yer alan görev tanımlarına bakıldığında zabıtaya ilişkin herhangi bir görev söz konusu değildir.

Kısaca … , Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünde büro personeli olarak görevlendirilmiş olup ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir husus bulunmamaktadır.

Zabıta kadrosunda bulunan … ; … tarih … görevlendirme yazısı ile Temizlik İşleri Müdürlüğünde Çevre Koruma Birim Sorumlusu olarak görevlendirilmiş olup ve zabıta görevini fiilen ifa etmemektedir. Zabıta hizmetlerinde fiilen çalışmadığı halde zabıta fazla mesai ücreti de ayrıca almaktadır.

Yapılan açıklamalar çerçevesinde söz konusu kişilerin fiilen zabıta görevini ifa etmemelerine rağmen, kendilerine fazla çalışma ücreti ödendiği ve kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.

Sorumlu, fiili görev yapmadıklarından bahsedilen zabıta memurlarının bizzat Zabıta Müdürünün talebi ile görevlendirildiklerini, kendilerinin kamu zararı oluştuğu bahsedilen yıllara dönük olarak Zabıta Müdürü ve Başkan Yardımcısının imzası olan nöbet tuttuklarına dair tutanakların mevcut olduğunu ve ilgili zabıta memurlarının fiilen çalıştıkları iddiasını ileri sürmekte ise de gerek temyiz dilekçesi eklerinde gerekse ilama bağlı eklerde, zabıta kadrosunda bulunan ancak bu görevi fiilen yerine getirmeyen kişilere ilişkin olarak Zabıta Müdürü ve Başkan Yardımcısının imzası olan nöbet tuttuklarına dair tutanaklara ve zabıta memurlarının zabıta olarak fiilen çalıştıklarını gösteren belgeler bulunmamaktadır. Sorumlu tarafından iddia olunan belgelerin ibrazı Sayıştay Başkanlığına yapılmamıştır.

Sorumluluğa ilişkin olarak;

Sorumlu dilekçesinde, atama ve görevlendirmeyi yapan Belediye Başkanının müstakil olarak sorumlu olması gerektiği iddiasını ileri sürmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst Yöneticiler” başlıklı 11’nci maddesinde;

“Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümlerde üst yöneticilerin sorumluğu siyasi olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla üst yöneticilerin, harcama sürecinde talimat veren, harcamaya esas sözleşmeyi imzalayan vb. süreçlerde yer almamaları halinde mali sorumluluklarına hükmedilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla fazla çalışma ücreti ödemelerinde Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin sorumluluk itirazları ile ilgili olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“…

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm doğrultusunda, Harcama Yetkililerinin ödemeler ile ilgili bütçe, ödenek, harcama talimatının düzenlenmesi ve sair usule ilişkin hususlar doğru olsa bile harcama talimatının mevzuata uygun olmasını temin etme zorunluluğu ve sorumlulukları bulunmaktadır.”

Bu doğrultuda, 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete yayınlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Kapsamı” başlıklı 10’ncu maddesinde;

“Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir.

Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir.

Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu yönetmeliğin üçüncü fıkrasında yer alan mali karar ve işlemlerin merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönünden kontrolü, harcama birimlerine verilen bir sorumluluktur ve bu sorumluluk harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin üzerindedir.

Aynı Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Niteliği” başlıklı 11’nci maddesinde; “Mali karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.” hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu hüküm 5018 sayılı Kanun ve İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte harcama yetkililerine ve gerçekleştirme görevlilerine verilen sorumluluğu pekiştiren bir düzenlemedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan … ’a, zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden sorumlu talebinin reddi ile 399 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, oybirliği ile,

Karar verildiği 12.04.2023 tarih ve 54738 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.