Sayıştay 5. Dairesi 50752 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler İhale Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 50752

• Tutanak No: 56397

• Tutanak Tarihi: 17.01.2024

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Yeni fiyat oluşturulurken baz alınan faturanın uygulama ayına ait olmaması ve geçmiş döneme ait faturanın ileriye dönük güncellemesi;

1. 210 sayılı İlamın 9. maddesinin (A) bendiyle; ... tarihinde …’ye … TL bedelle ihale edilen “… Yaptırılması İşi”’nde; YBF.001 CLP Reklam Panosu(Çift Yüzlü 58w Led Aydınlatmalı) yeni birim fiyatı oluşturulurken baz alınan faturanın uygulama ayına ait olmaması ve geçmiş döneme ait faturanın ileriye dönük güncellemesi suretiyle yeni birim fiyat oluşturulduğu gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. {Sorguda … TL kamu zararı hesap edilmesine karşın, İlamda; bu tutarın … TL’lik kısmı ile ilgili olarak 27.09.2019 tarihli ve 33946 yevmiye nolu ödeme emri belgesi ile ahiz …’den mahsuben tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına karar verilmiş; (bu tutar düşülerek) geriye kalan tutar olan … TL için ise işbu tazmin hükmü verilmiştir.}

Sorumlunun Vekili [İlam maddesinde (Hakediş Kapağı Üzerinde İmzası Bulunan) Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumluluğu bulunan Onaylayan-Genel Sekreter … adına Sorumlu Vekili sıfatıyla temyiz talep eden Av. Prof. Dr. …] (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak temyiz talep eden diğer tüm sorumluların kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki temyiz dilekçelerinde de konunun esası yönünden tamamen aynı olmak üzere), temyiz dilekçesinde özetle;

I- BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENEL SEKRETERİNİN HARCAMA YETKİLİLERİNDEN OLMAMASI SEBEBİYLE KAMU ZARARINDAN SORUMLU OLMAYACAĞINA DAİR AÇIKLAMA VE TEMYİZ SEBEPLERİ:

İlamda; ““Diğer sorumlular” ibaresinin, Saycap yazılımından kaynaklandığı; …'nin, sorgu konusu yapılan işlerdeki proje değişikliği, keşif artışı ve yeni birim fiyat kararlarını, Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri ve Genel Sekreter Yardımcısı olarak imzalayan ve onaylayan kişi olduğu için, Sayıştay Genel Kurulu Kararma göre açıkça sorumlu olduğu; söz konusu onaylar olmadan ilgili harcama ve kararların uygulanamayacağı için, ilgili kişinin doğrudan harcama sürecinin içinde olup, kararı imzalayan kişi olduğu; en önemli icrası kararlara "OLUR" vererek onaylamanın, harcama sürecinin en son halkası olduğu” belirtilerek; …'nin Genel Sekreter Yardımcısı ve Genel Sekreter olarak; Diğer Sorumlu sıfatıyla değil, Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumluluğuna karar verildiğini, bilindiği üzere, 5018 Sayılı Kanun'da sorumluluk durumunun, gerçekleştirme yetkilileri ve harcama yetkilileri ile sınırlı tutulduğunu, 5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde; “Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. Ancak, teşkilât yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahallî idarelerde İçişleri veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, diğer idarelerde ise Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.” denildiğini, 5018 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde, bütçelerden harcama yapılabilmesinin, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğu belirlenmiş olup; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu olduğunun belirtildiğini, hal böyle olunca; 5018 sayılı Kanunda, kamu zararlarından sorumluların kimler olduğunun açıkça belirlendiğini ve sınırlandığını, nitekim, sorumluluğun ve sorumluların kanunla sınırlanmasının mümkün olduğunu, 5018 sayılı Kanuna göre, harcama yetkilileri dışındaki yöneticilerin sorumluluğuna dair bir hüküm bulunmadığını, 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 4 üncü mükerrer Resmi Gazete’de yayınlanan Harcama Yetkilileri Hakkında 1 Seri No’lu Genel Tebliğ’e göre; büyükşehir belediyelerinde harcama yetkilisinin daire başkanı olduğunu, 5018 sayılı Kanunun yukarıdaki hükmü ve harcama Yetkilileri Hakkında 1 Seri No’lu Genel Tebliğ hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu zararı bulunması halinde, harcama yetkilisi olarak ancak daire başkanının sorumlu olabileceğini, üst yönetici durumundaki genel sekreter ve genel sekreter yardımcısının sorumlu olmayacağını, İlamda, 5018 sayılı Kanunun sorumlulukla ilgili hükmünün kanuna aykırı olacak şekilde genişletildiğini, nitekim, aynı Dairenin 2019 yılı ile ilgili İlamında, … ile ilgili olarak Harcama Yetkilisi olmadığına dair savunmayı yerinde bularak sorumluluğu bulunmadığına karar verdiğini, kaldı ki; İlam dikkatle incelendiğinde, …'nin Harcama Yetkilisi olduğu kabul edilerek değil; harcama sürecinde olur imzası attığından bahisle, harcama sürecine katıldığından dolayı sorumlu olduğunun kabul edildiğini, yukarıdaki açıklamalardan başka, İlamda, “harcama” kavramının da hatalı değerlendirildiğini, zira, kamu zararı bulunduğu kabul edilen …'nin imzası bulunan her iki işlemin de harcama işlemi olmadığını, şöyle ki; 5018 Sayılı Kanun'un 3/1-k maddesine göre, harcama biriminin, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan birim olduğunu, harcama yetkilisinin bu birimin başında bulunan yönetici olduğunu, üst yöneticilerin, sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirdiklerini (5018 say. K. m. 11/3), bütün bu açıklamalara göre; 5018 sayılı Kanunda, bir işleme üst yöneticinin katılmış olması halinde bile, yetki ve sorumluluk harcama yetkilisine ait olup, üst yöneticinin onay veya olur imzası bir genel yönetim yetkisi olduğundan; kamu zararı bulunması halinde de, üst yöneticinin değil, harcama yetkilisinin sorumlu olduğunun kabul edildiğini, nitekim, aynı düşüncelerle, belediye başkanlarının üst yönetici olarak kabul edilip, onay veya olur imzaları bulunsa da kamu zararından sorumluluklarının bulunmadığının kabul edildiğini, şüphesiz ki, üst yönetici olarak aynı durumdaki Genel Sekreter için, 5018 Sayılı Kanunun sorumluluğu sınırlandıran hükmünü, Kanuna aykırı şekilde genişleterek, Genel Sekreterin kamu zararından sorumlu olacağının kabulünün hatalı olduğunu, nitekim; … Büyükşehir Belediyesi 2019 hesaplarıyla ilgili, Sayıştay 5. Dairesinin 105 nolu ilamında; temyize konu olan İlamdaki gibi, YBF’de imzası bulunan … ile ilgili olarak; Genel Sekreter sıfatıyla olur imzası sebebiyle sorumluluğu bulunmayacağına hükmedildiğini, gerçekten İlamda; “Sorumlulardan diğer sorumlu (Gen. Sek.) …, ... Sorumluğuna ilişkin itirazları yerinde görüldüğünden, oluşan kamu zararından dolayı kendilerine sorumluluk atfedilmesi mümkün değildir.” denilerek, kamu zararından Genel Sekreter …'nin sorumlu olmadığına karar verildiğini, şu kadar ki; 5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde, harcama yetkisinin genel sekreter veya genel sekreter yardımcısında birleştirilebileceğini, 5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesinde, harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesine ilişkin usûl ve esasların Maliye Bakanlığınca belirleneceğinin belirtildiğini, Maliye Bakanlığınca 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 4 üncü Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan Harcama Yetkilileri Hakkında 1 Seri No'lu Genel Tebliğde; teşkilat yapısında üst yönetici ile harcama birimleri arasında yönetim kademesi yer almak şartıyla, bütçeyle ödenek tahsis edilen harcama birimlerinin harcama yetkisinin harcama türleri itibarıyla kısmen veya tamamen mahalli idarelerde İçişleri Bakanlığının uygun görüşü ve üst yöneticinin onayı ile bir üst yönetim kademesinde birleştirilebileceğinin, üst yönetici ve yardımcılarına harcama yetkisinin birleştirilmesi suretiyle harcama yetkisinin verilemeyeceğinin belirtildiğini, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce yayımlanan 24.02.2006 tarihli ve B050MAH 0740001/45181 sayılı Genelgede, mahalli idarelerde harcama yetkisinin bir üst yönetim kademesinde birleştirilmesinin il özel idareleri ve büyükşehir belediyelerinde mümkün olduğu, bütçelerinde birim düzeyinde kurumsal kodlama yapmış olan İl özel idareleri ve büyükşehir belediyelerinde birimlerin harcama yetkilerinin, genel sekreter veya yardımcılarında, üst yöneticinin onayı ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine birleştirilebileceğinin belirtildiğini, hal böyle olunca; harcama yetkisi genel sekreter veya yardımcılarında, birleştirilmemişse; genel sekreter veya yardımcısının harcama yetkilisi olarak sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, … Büyükşehir Belediyesi bakımından; 2014 yılına kadar harcama yetkisinin, Genel Sekreter ve Yardımcılarında birleştirilmiş iken, 2014 yılından itibaren harcama yetkisinin Daire Başkanlarında olduğu bildirilerek birleştirmenin kaldırıldığını, öte yandan, bilindiği üzere, 5018 sayılı Kanun'da düzenlenen kamu zararından sorumluluğun, bir kusur sorumluluğu olup, ancak, kusurun varlığı halinde kamu zararından sorumluluğa hükmedilebileceğini, işte bu bakımdan da, İlamda olduğu gibi, sırf onay imzası bulunduğundan bahisle, Genel Sekreterin harcama sürecine katıldığı belirtilerek kusurunun bulunduğunun kabul edilemeyeceğini, gerçekten, sorguya verilen savunmada da açıklandığı üzere, kamu zararı bulunduğu kabul edilen her iki işlemde de, YBF için gerekli çalışmaların yapıldığını, belgelerin hazırlandığını ve Genel Sekreterin oluruna sunulduğunu, Genel Sekreterin görev ve yetkisinin, işlemin Kanuna uygun usulle yapılıp yapılmadığını kontrolden ibaret olduğunu, yoksa, işlemin dayanağı olan belge içeriklerini kontrol ve oluşturma görev ve yetkisinin bulunmadığını, bu cümleden olmak üzere, bir işlemin yapılması için proforma fatura olması gerekiyorsa, Genel Sekreterin bu faturanın bulunup bulunmadığını kontrol edebileceğini, fatura içeriğinin piyasa rayicine uygun olup olmadığını kontrol etme imkanı, görevi ve yetkisi bulunmadığını, nitekim, 5018 sayılı Kanunun yukarıda açıklanan 11/3 üncü maddesinde de bu hususun belirlendiğini, bu sebeplerle; kamu zararının bulunmadığına dair tespitler dışında, Harcama Yetkilisi olmaması ve 2014 yılından itibaren 5018 sayılı Kanuna göre birleştirme de bulunmadığından; işlemlerde Genel Sekreter Yardımcısı ve Genel Sekreter olarak, “olur" imzası bulunan …'nin kamu zararından sorumluluğuna gidilmesinin de mümkün olamayacağının anlaşılmakta olduğunu,

II- KAMU ZARARI BULUNMADIĞINA DAİR AÇIKLAMA VE TEMYİZ SEBEPLERİ

İlamdaki temel tazmin gerekçelerinin;

• Yeni birim fiyata esas alınan faturanın ... tarihli olduğu, bunun ihale tarihi olan ... tarihine, ileriye yönelik güncellenmesinin mümkün bulunmadığı,

• Malzemenin üretim yerinin … olduğu anlaşıldığından, onay merciinin de … Ticaret Odası olması gerektiği, … Ticaret Odası onayının kabul edilemeyeceği,

• Denetçi tarafından … Ticaret Odasından geçmişe yönelik fiyat sorulduğu, bildirilen bu fiyatın yeni birim fiyata esas tutulması gerektiği,

Tespit ve değerlendirmelerine dayandığını,

1. 1- İdarenin Elinde Mevcut Ticaret Odası Onaylı Fatura Fiyatının Yeni Birim Fiyata Esas Tutulmasında Herhangi Bir Hukuki Engel Bulunmaması:

İdarece gerçekleştirilen başka bir iş kapsamında … Ticaret Odası tarafından piyasa rayicine uygunluğu onaylanmış olan ... tarihli faturada (Dilekçe Eki: 1) aynı malzemenin fiyatının … TL olarak tespit edildiğini, bu fiyatın Yİ-ÜFE değerleri kullanılarak ihale tarihine eskale edildiğini, malzemenin fiilen …’dan temin edilecek olması nedeniyle de ayrıca nakliye bedeli ilave edilmek suretiyle yeni birim fiyat oluşturulduğunu, … Ticaret Odası onaylı bu fiyatın piyasa şartlarına uygunluğu ve İdare lehine olduğu hususunun, ... tarihli proforma fatura tutarı ile karşılaştırılarak da teyit edildiğini, Daire İlamında, … Ticaret Odası onaylı ... tarihli faturanın, ileriye yönelik olarak, ihale tarihi olan ... tarihine güncellenmesinin mümkün olmadığı, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesi uyarınca rayice uygunluğun “uygulama ayı" itibarıyla yapılması gerektiğinin ifade edildiğini, bilindiği üzere, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” 22 nci maddesinde, yeni birim fiyata esas alınacak rayiçlerin tespitine ilişkin olarak;

“(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçleri.”

Hükmünün bulunduğunu, mevcut uygulamada, İdarece usulüne uygun şekilde … Ticaret Odasına onaylatılmış ... tarihli fatura fiyatının bulunduğunu, bu fiyatın, YÎ-ÜFE değerleri kullanılarak ihale tarihine kadar güncellendiğini ve yeni birim fiyata esas tutulduğunu, esas itibarıyla bu yöntemin Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından da kabul gördüğünü, Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulunun 06.12.2011 tarihli ve 34000 tutanak sayılı Kararında; “Tazmin konusu olayda yeni birim fiyatlar tespit edilirken, 2006 yılı Bayındırlık Birim Fiyatları 01.01.2006 tarihi ile ihale tarihi olan 24.05.2006 arasında TEFE oranında güncellenmiştir. Bayındırlık Birim Fiyatları 1 Ocak'tan itibaren geçerli olmakta, bununla birlikte birim fiyatların oluşumuna esas teşkil eden malzeme ve işçilik rayiçlerinde yıl içinde değişiklikler meydana gelmektedir. Yeni birim fiyat tespit edilirken Bayındırlık birim fiyatlarının esas alınması halinde, bu fiyatlar 1 Ocak’ta geçerli rayiçleri yansıttığından, yüklenicinin teklifim oluşturduğu tarih esas alınarak güncellenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” şeklinde bir sonuca varıldığını, karar, resmi birim fiyatlar için verilmişse de; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde sayılan diğer rayiç unsurları açısından da emsal teşkil ettiğin de kuşku bulunmadığını, Daire İlamında, onaylı rayicin”uygulama ayı”na ait olması gerektiği ifade edilerek, … Ticaret Odası onayını taşıyan ... tarihli rayicin yeni birim fiyata esas tutulamayacağının belirtildiğini, halbuki … Ticaret Odası onayını taşıyan ... tarihli fiyatın, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde yer alan;

“b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçleri."

Kapsamında olup, her iki bent hükmüne dayanılarak kullanılmasında bir mahzur bulunmadığını, zira, İdarenin taraf olduğu bir sözleşmenin yürütülmesi sırasında usulünce onaylatılmış bir rayicin, (b) bendi kapsamında “b) İdarede ..... mevcut rayiçler” statüsünde olduğu gibi, (ç) bendi kapsamında ““İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçleri” statüsüne de uygun olduğunu, bu bağlamda, Daire İlamında özellikle onaylı rayicin “"uygulama ayı”na ait olması gerektiği hususuna vurgu yapılmakta olduğunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 4 üncü maddesinde; “Uygulama ayı: İdarece onaylanmış iş programına göre işlerin gerçekleştirildiği ayı, ... ifade eder.” şeklinde tanımlama yapıldığını, esasen bu tanımla yeni birim fiyata esas yerel rayiçlerin belirlenme tarihlerini uyumlaştırmanın mümkün olmadığını, zira rayicin onaylanmasından sonra, yeni birim fiyatın tekemmül sürecinin, işin fiilen ileride yapılacak olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, uygulama ayı tanımına uygun bir rayiç onayının zaten imkan dahilinde olmadığının anlaşılmakta olduğunu, kaldı ki; Yapım İşleri Genel Şartnamesinde geçen “uygulama ayına ait yerel rayiçler” ifadesinin, yeni birim fiyat yapımı açısından bir geçerlik şartına değil, yükleniciye sağlanan bir hakka işaret etmekte olduğunu, bu düzenlemeden amaçlananın, onaylı yerel rayiçler temin edilirken, geçmişe yönelik, yani sözleşme fiyatı şeklinde bir yerel rayiç tespiti teknik olarak mümkün bulunmadığından, uygulama ayına ait rayiç tespitine verilen izin olduğunu, dolayısıyla İdarinin elinde mevcut, … Ticaret Odası onayını taşıyan ... tarihli onaylı fatura rayicinin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesine uygun olduğu hususunda tereddüt bulunmadığını, Daire İlamında, ... tarihli rayicin ihale tarihine kadar, ileriye yönelik güncellenmesi mevzuata aykırı bulunmanın yanında, ... tarihli rayicin bizatihi kendisinin uygulanmasının, yani güncelleme yapılmadan yeni fiyata esas tutulmasının da kabul görmediğini, yapılan uygulamanın bütünüyle mevzuata uygun olduğu yönündeki itirazları saklı kalmak kaydıyla, bir an için güncelleme yapılamayacağı düşünülse bile, ... tarihli rayicin kendisinin kullanılmasında hiçbir mahzur olmaması gerektiğini, … Ticaret Odasınca yapılan onayın usulüne uygun olduğunu, onaylı rayicin ... tarihli piyasa şartlarını temsil etmekte olduğunu, o tarihten sonra ülkemizde fiyatlarda azalma yönünde bir değişiklik olmadığının, aksine fiyat artışları yaşandığının bilinmekte olduğunu, dolayısıyla ... tarihli rayicin sonraki işlemlere esas tutulması ekonomik ve teknik olarak mümkün olduğu gibi, aynı zamanda İdarenin yararına olduğunu, nitekim onaylı yerel rayiçlere dayalı fiyat tespitlerinde, onaylı rayice dayalı yeni birim fiyat tespiti yapıldığında artık o fiyatın, imalat yıllara sari şekilde sürse bile değiştirilmeden uygulandığını, işin sonuna kadar geçerliliğini sürdürdüğünü, diğer yandan, Daire İlamında, onaya yetkili merciin … Ticaret Odası olduğunun ifade edildiğini, aşağıda ayrı bir başlık altında açıklandığı üzere, Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesindeki açık hüküm karşısında bu değerlendirme hatalı olup, 35 inci madde kapsamında yapılacak rayiç tespitine Ticaret Odasının değil, Sanayi Odasının yetkili olduğunu, ancak İdarece yeni birim fiyata esas kabul edilen … Ticaret Odasınca onaylanan ... tarihli fiyatın Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesi uyarınca yapılan rayiç tespiti değil, Yönetmeliğin 38 inci maddesine göre yapılan fatura tasdiki olduğunu, bilindiği üzere, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde yer alan; “ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçler”in iki şekilde temin edilebildiğini, ilkinin, Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesine göre doğrudan ilgili odadan rayiç tespiti yapılmasının talep edilmesi; ikincisinin ise, piyasadan alınan bir gerçek faturanın Oda Muamelat Yönetmeliğinin 38 inci maddesine göre ilgili odaya onaylatılması olduğunu, Yönetmeliğin "Faturaların rayice uygunluğunun onayı" başlıklı 38 inci maddesinde;

“Faturaların rayice uygunluğunun onayı; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alman fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır. Bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, ilgili meslek komitesinin görüşü veya gerekli durumlarda meclis tarafından onaylanan eksper listeleri arasından yönetim kurulu kararı ile görevlendirilecek eksper heyetinin raporu üzerine işlem yapılır. Ancak, özel imalata ilişkin faturaların, görevlendirilecek eksper heyeti tarafından düzenlenecek rapora göre onaylanması zorunludur. Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır.

Rayice uygunluğu istenen fatura, özel imalatı gerektiren bir iş için düzenlenmişse yapılan işin numunesinin faturaya eklenmesi, bu mümkün olmadığı takdirde yapılan işin teknik özelliklerini gösterir açıklama, resim ve benzeri belgelerin faturaya eklenmesi zorunludur.

Proforma faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. Ayrıca, sadece montaj, işçilik veya nakliye bedeli için düzenlenen faturalar ile malzeme fiyatı, işçilik, nakliye ve montaj bedeli dahil olarak düzenlenen faturalar, fiyat tespiti usullerinin uygulanmasına imkan vermediğinden onaylanmaz.

Faturaların tasdiki, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından yapılır. Projeye müstenit özel imalatlara ilişkin fatura tasdikleri ise, bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer sanayi odasınca veya ticaret ve sanayi odasınca, bu odalarca yapılamaması ve bu hususun tevsik edilmesi durumunda ise en yakın sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasınca yapılır.”

Hükümlerinin bulunduğunu, … Ticaret Odasınca onaylanan ... tarihli fatura muhteviyatının projeye müstenit özel imalat niteliği taşımadığı için ilgili Oda tarafından onaylandığını, fatura üzerinde görüleceği üzere; “TOBB Oda Muamelat Yönetmeliğinin 38. maddesine istinaden; Faturada yazılı malzemelerin KDV, İşçilik, Nakliye, Montaj hariç fiyatları, İlimiz piyasa rayicine uygundur. Tasdik edilen fiyatlar sadece bu fatura için geçerli olup emsal olarak kullanılamaz.” şeklinde bir şerh düşüldüğünü, bütün bu gerekçelerle, … Ticaret Odasınca onaylanan ... tarihli rayicin yeni birim fiyata esas tutulması hukuken mümkün olup, sonuçlarından kamu zararı değil, kamu yararı doğduğunu,

1. 2- Daire İlamında, … Ticaret Odasından Sorulan Fiyat Esas Alınarak Kamu Zararı Tespiti Yapılması ve Tazmin Hükmü Kurulmasının Hukuken Hatalı Olması:

Sorgu sürecinde, onay işlemine yetkili merciin … Ticaret Odası olduğu, … Ticaret Odasının yetkili olmadığı, dolayısıyla yeni birim fiyatın yapıldığı tarihi yansıtan rayiç onayının … Ticaret Odasından temin edilip gönderilmesi gerektiği yönündeki talep üzerine İdarece … Ticaret Odasına … tarihli ve … sayılı yazı (Dilekçe Eki: 2) yazıldığını, yazıya ilgili Odadan verilen cevapta (Dilekçe Eki: 3) Kurumun bulunduğu il veya ilçe sınırları içindeki Ticaret ve/veya Sanayi Odasından sorulması gerektiği belirtilerek rayiç fiyat bilgisi verilmediğini, bu kez … Ticaret Odasının yazısını ilgi tutarak … Ticaret Odasına bahse konu rayiç fiyatın tespiti için … tarihli ve … sayılı yazı (Dilekçe Eki: 4) ile müracaat edildiğini, … Ticaret Odasınca gönderilen yazıda (Dilekçe Eki: 5) geriye dönük fiyat tespiti yapılamayacağının bildirildiğini, Daire İlamında, yapılacak imalatın üretim yerinin … olduğu kabulüyle Denetçi tarafından … Ticaret Odasına yazı yazıldığı, … Ticaret Odasından gelen yazıda söz konusu malzemenin ihale tarihindeki (Nisan 2018) 1 adet rayicinin …- TL + KDV olduğunun bildirildiği, dolayısıyla yeni birim fiyata bu tutarın esas alınması gerektiği ifade edilerek, bu veriler dahilinde kamu zararı hesabı yapıldığını, öncelikle belirtmek gerekir ki, … Ticaret Odasınca bildirilen rayicin yeni birim fiyata ve dolayısıyla kamu zararı hesabına dayanak tutulmasının mümkün olmadığını, şöyle ki;

a) İlamda; rayiç tespiti yapılan CLP reklam panosunun imalat gerektiren bir nitelik taşıdığı, dolayısıyla fiyat tespiti konusunda üretim yeri durumundaki … Ticaret Odasının yetkili olduğu ifade edilmişse de; Oda Muamelat Yönetmeliğinde açık biçimde bu yetkinin Sanayi Odalarına ait olduğu yazılı olduğundan; fiyat sorma işleminin … Sanayi Odası nezdinde yapılması gerektiğini, zira, İlamda da yer verilen Oda Muamelat Yönetmeliğinin “Rayiç fiyat tespiti” başlıklı 35 inci maddesinde; “Odalar ve bunların şubeleri, çalışma alanları içerisinde üretilen veya satılan mal ve hizmetlerin fiyat tespitini yapmaya yetkilidir. Ancak, imalata ilişkin fiyat tespitlerinde yetki münhasıran imalatın yapıldığı yerdeki sanayi odasına veya ticaret ve sanayi odasına aittir.” hükmünün bulunduğunu, anılan hüküm uyarınca, Yönetmeliğin 35 inci maddesine dayalı olarak, imalata ilişkin fiyat tespitlerinin imalatın yapıldığı yerdeki “Sanayi Odası”na veya “Ticaret ve Sanayi Odası”na yaptırılması gerektiğini, aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde; “Oda: Ticaret ve sanayi odasını, ticaret odasını, sanayi odasını ve deniz ticaret odasını, .. .ifade eder.” şeklinde tanımlama yapıldığını, görüleceği üzere odaların, İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük illerde Ticaret Odası, Sanayi Odası şeklinde ayrı odalar olarak faaliyet göstermekte, küçük illerde ise Ticaret ve Sanayi Odası şeklinde birleşik oda olarak görev icra etmekte olduklarını, Daire İlamında Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesine yer verilmekle birlikte, maddenin ilk fıkrasının sonunda bulunan “sanayi odasına veya ticaret ve sanayi odasına aittir.” ifadesinin “sanayi odasına veya ticaret odasına aittir.” şeklinde eksik yazıldığının görülmekte olduğunu, sonuç itibarıyla, İlamda kamu zararı hesabına dayanak gösterilen … Ticaret Odası rayiç bildiriminin hukuken geçerli kabul edilmesinin mümkün olmadığının değerlendirildiğini,

b) İdarece talep edilen rayiç tespiti konusunda … Ticaret Odasını yetkili gösteren … Ticaret Odasının, Denetçi talebi üzerine rayiç bildirmesinin açık bir çelişki arz ettiğini,

c) … Ticaret Odası geçmişe yönelik rayiç bildiriminde bulunmamışken, … Ticaret Odasının geçmişe yönelik fiyat bildirmesinin de, aynı Yönetmeliğe göre görev icra eden odalar bakımından anlaşılamaz bir durum olduğunu,

Esasen Oda Muamelat Yönetmeliğinin 37 nci maddesinde “Geçmiş yıllara ait rayiç fiyat” tespiti başlığı altında; “Herhangi bir mal veya hizmetin geçmiş bir tarihe ait rayiç fiyatının talep edilmesi halinde, bu talep bahse konu mal veya hizmetin varsa o tarihe ait fiyat tespitlerinden yoksa bu konuda iştigal eden işletmelerden tahkik edilerek karşılanır. Ancak odaların veya bunların şubelerinin, resmi makamların talepleri dışında geçmiş yıllara ait rayiç fiyatları işletmeler nezdinde tahkik etme zorunluluğu bulunmamaktadır. Geçmiş yıllara ait rayiç fiyat tespitleri, odayı veya bunların şubelerini hukuken bağlamaz.” hükmünün bulunduğunu, ancak hükümden anlaşıldığı üzere, geçmişe yönelik fiyat tespitleri resmi makamların talepleriyle sınırlı istisnai bir durum olduğu gibi, geçmiş yıllara ait fiyat tespitlerinin sağlıklı bir netice vermeyeceği kabulüyle Yönetmelikte “Geçmiş yıllara ait rayiç fiyat tespitleri, odayı veya bunların şubelerini hukuken bağlamaz.” denildiğini, sonuç itibarıyla, İdarenin elinde bulunan … Ticaret Odasınca onaylı ... tarihli fatura rayici esas alınarak yeni birim fiyat yapılmasının hukuken mümkün olduğu, Daire İlamında kamu zararı tespitine esas tutulan … Ticaret Odasının Yönetmeliğe aykırı rayiç tespitinin geçersiz olduğu hususları gözetilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını Kurulumuza arz etmiştir.

(Temyiz talep eden tüm sorumluların dilekçeleri için de geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; ilam maddesinde sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların değerlendirilerek karşılandığı görülmüş olmakla birlikte, ... tarihinde …'ye … TL bedelle ihale edilen “… Yaptırılması İşi” kapsamında YBF.001 CLP Reklam Panosu (Çift Yüzlü 58w Led Aydınlatmalı) yeni birim fiyatı oluşturulurken;

• Baz alınan fatura tarihinin 13/03/2017 olduğu ve ihale tarihi olan ... tarihine ileriye dönük güncellendiği,

• Şartnameye göre faturaların uygulama ayına ait olması gerektiği,

• Yeni birim fiyat oluşturulurken geçmiş tarihli bir faturayı ileri bir tarihe güncelleme şeklinde bir usulün olmadığı,

• Yapılan imalatın üretim yeri … olduğundan şartnameye göre “yerel” rayiçler olması gerektiği için fatura rayiçlerinin … Ticaret Odasından alınması gerektiği,

• Sayıştay Genel Kurul Kararına göre keşif artışı ve yeni birim fiyat kararlarını Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcısı olarak imzalayan ve onaylayan kişinin sorumlu olduğu,

Değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmuştur.

İşbu dosyayla sorumlu … adına duruşma talebinde bulunan Av. …, Av. … ve Av. … ve aynı ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalar ile temyiz talep eden sorumlulardan … ve … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu işbu ilam maddesi bendinde tazmin hükmü, adı geçen işte yeni birim fiyat yapılan iş kalemine ilişkin olarak; uygulama ayına ait olmayan geçmiş döneme ait faturanın ileriye dönük güncellenmesi suretiyle ihale mevzuatında yer almayan bir usulle yeni birim fiyat tespitinde esas alınması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle verilmiştir.

Bu gerekçe de;

• Yeni birim fiyata esas alınan faturanın ... tarihli olduğu, bunun ihale tarihi olan ... tarihine, ileriye yönelik güncellenmesinin mümkün bulunmadığı,

• Malzemenin üretim yerinin … olduğu anlaşıldığından, onay merciinin de … Ticaret Odası olması gerektiği, … Ticaret Odası onayının kabul edilemeyeceği,

• Denetçi tarafından … Ticaret Odasından geçmişe yönelik fiyat sorulduğu, bildirilen bu fiyatın yeni birim fiyata esas tutulması gerektiği

Tespit ve değerlendirmelerine dayanmaktadır.

Anılan ihalenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa dayanılarak çıkartılan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve aynı zamanda sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde aynen:

“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

…

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

…”

Denilmekte olup, ihalesi ... tarihinde yapılan temyize konu işte keşifte yer almayan ve yapılması zaruri görülen “YBF.001 CLP Reklam Panosu (Çift Yüzlü 58w Led Aydınlatmalı)” iş kalemi için oluşturulan yeni birim fiyatta; YİGŞ’nin yukarıda belirtilen maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi kapsamındaki; “idarede … mevcut rayiçler” ve aynı fıkranın (ç) bendi kapsamındaki “İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayma ait yerel rayiçleri” statülerine uygun olduğu düşünülen bir rayiç uygulanmıştır.

Şöyle ki, oluşturulan yeni birim fiyatta; İdarece gerçekleştirilen başka bir iş kapsamında … Ticaret Odası tarafından piyasa rayicine uygunluğu onaylanmış olan ve aynı malzemenin fiyatı … TL olan ... tarihli fatura esas alınmış, bu fiyat Yİ-ÜFE değerleri kullanılarak ileriye dönük ihale tarihine eskale edilmiş (güncellenmiş) ve malzemenin fiilen …'dan temin edilecek olması nedeniyle de ayrıca nakliye bedeli ilave edilmiştir. Ortak mahiyetteki temyiz dilekçelerinde yer alan iddialara göre göre; … Ticaret Odası onaylı bu fiyatın piyasa şartlarına uygunluğu ve İdarenin lehine olduğu hususu, ... tarihli proforma fatura tutarı ile karşılaştırılarak da teyit edilmiştir.

Sorumlu(lar)ca (ve vekillerince), bu şekildeki uygulamanın gerekçesi olarak; Yapım İşleri Genel Şartnamesinde geçen “uygulama ayma ait yerel rayiçler” ifadesinin, yeni birim fiyat yapımı açısından bir geçerlik şartına değil, yükleniciye sağlanan bir hakka işaret etmesi, bu düzenlemeden amaçlananın, onaylı yerel rayiçler temin edilirken, geçmişe yönelik, yani sözleşme fiyatı şeklinde bir yerel rayiç tespiti teknik olarak mümkün bulunmadığından; uygulama ayına ait rayiç tespitine verilen izin olması gösterilmiş ve mevcut işte ihale tarihinin içinde bulunduğu ay Nisan 2018 olduğu için, oluşturulan yeni birim fiyatın piyasa koşullarıyla sözleşme yılı fiyatını temini açısından, 2017 yılı Mart ayında belirlenmiş ve bu tarihteki rayiçleri yansıtan 2017 yılı fatura fiyatının sözleşme fiyatının belirlendiği Nisan 2018 ayına çekilmesi gerektiği iddia edilmiştir.

Öncelikle, yukarıya detaylı bir şekilde alınan ve yeni birim fiyat yapılması usul ve esaslarını düzenleyen Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde; oluşturulan yeni birim fiyatların, fiyat endekslerine göre güncellemesine dair herhangi bir ibare bulunmadığı gibi böyle bir yöntemden de hiçbir şekilde bahsedilmemektedir.

Olayın bu yönüyle, İdarenin elinde mevcut, … Ticaret Odası onayını taşıyan ... tarihli onaylı fatura rayicinin yeni birim fiyat tespitinde kullanılamayacağına dair İlamdaki değerlendirmelerde hukuken bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

İdarece yapılan uygulamaya karşılık İlamda yapılacak imalatın üretim yeri … olduğundan, şartnameye göre “yerel” rayiçler olması gerektiği için fatura rayiçlerinin … Ticaret Odasından alınması gerektiği, CLP reklam panosunun ihale tarihindeki gerçek yerel rayiçlerini tespit edebilmek adına Denetçi tarafından resmi olarak … Ticaret Odası’na (…) yazı (malzemenin bilgileri ve teknik şartnamesi ekte gönderilerek) yazıldığı, …’dan gelen resmi yazıda söz konusu malzemenin Nisan 2018 tarihine ait 1 adet rayicinin … TL + KDV olduğunun görüldüğü ifade edilmiş ve kamu zararı hesabında bu fiyat esas alınmıştır.

Bilindiği üzere, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22 nci maddesinde yer alan; “ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler.” iki şekilde temin edilebilmektedir.

İlki, Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesine göre doğrudan ilgili odadan rayiç tespiti yapılmasının talep edilmesi; ikincisi ise, piyasadan alınan bir gerçek faturanın Oda Muamelat Yönetmeliğinin 38 inci maddesine göre ilgili odaya onaylatılmasıdır.

İdarece yeni birim fiyata esas kabul edilen ve yukarıda yaptığımız açıklamalar bağlamında kabul görmeyen … Ticaret Odasınca onaylanan ... tarihli fiyat Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesi uyarınca yapılan rayiç tespiti değil, Yönetmeliğin 38 inci maddesine göre yapılan fatura tasdikidir.

Yönetmeliğin “Rayiç fiyat tespiti” başlıklı 35 inci maddesinde:

“Odalar ve bunların şubeleri, çalışma alanları içerisinde üretilen veya satılan mal ve hizmetlerin fiyat tespitini yapmaya yetkilidir. Ancak, imalata ilişkin fiyat tespitlerinde yetki münhasıran imalatın yapıldığı yerdeki sanayi odasına veya ticaret ve sanayi odasına aittir.

Rayiç fiyat tespiti, yazılı talep üzerine yapılır. Talepte bulunanlar, mal veya hizmetin fiyatını etkileyecek hususları açıkça yazılarında belirtir.

Tespit edilen rayiç fiyatlar, benzer taleplerde yararlanılmak üzere sınıflandırılarak dosyalanır. Bu dosyadaki bilgiler elektronik ortama aktarılarak da kullanılabilir.”

“Rayiç fiyat tespit usulü” başlıklı 36 nci maddesinde:

“Rayiç fiyatlar, rayiç fiyat tespiti istenilen mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden mümkünse belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya birbirine en yakın değeri dikkate alınarak tespit edilir. Bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, kaç işletmeden fiyat alındığı ayrıca belirtilir. Borsaya tabi maddelerin rayiç fiyatı, istenilen tarihte borsada tescil edilen fiyatlar dikkate alınarak belirlenir.

Rayiç fiyat tespitinin istenildiği tarihte fiyat tespiti istenen mal veya hizmetin piyasada bulunmaması veya görülmemesi halinde, bu durum yazılı olarak ilgililere bildirilir.”

“Geçmiş yıllara ait rayiç fiyat” başlıklı 37 nci maddesinde:

“Herhangi bir mal veya hizmetin geçmiş bir tarihe ait rayiç fiyatının talep edilmesi halinde, bu talep bahse konu mal veya hizmetin varsa o tarihe ait fiyat tespitlerinden yoksa bu konuda iştigal eden işletmelerden tahkik edilerek karşılanır. Ancak odaların veya bunların şubelerinin, resmi makamların talepleri dışında geçmiş yıllara ait rayiç fiyatları işletmeler nezdinde tahkik etme zorunluluğu bulunmamaktadır. Geçmiş yıllara ait rayiç fiyat tespitleri, odayı veya bunların şubelerini hukuken bağlamaz.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yönetmeliğin yukarıya detaylı olarak alınan 35 inci maddesine dayalı olarak, imalata ilişkin fiyat tespitlerinin imalatın yapıldığı yerdeki “sanayi odası”na veya “ticaret ve sanayi odası”na yaptırılması gerekmektedir. Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde; “Oda: Ticaret ve sanayi odasını, ticaret odasını, sanayi odasını ve deniz ticaret odasını … ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup, görüleceği üzere odalar, İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük illerde Ticaret Odası, Sanayi Odası şeklinde ayrı odalar olarak faaliyet göstermekte, küçük illerde ise Ticaret ve Sanayi Odası şeklinde birleşik oda olarak görev icra etmektedirler.

Bu hükümler ve açıklamalar karşısında, İlamda, rayiç tespiti yapılan CLP reklam panosunun imalat gerektiren bir nitelik taşıdığı, dolayısıyla fiyat tespiti konusunda üretim yeri durumundaki … Ticaret Odasının yetkili olduğu ifade edilmişse de; Oda Muamelat Yönetmeliğinde açık biçimde bu yetkinin sanayi odalarına ait olduğu yazılı olduğundan, fiyat sorma işleminin … Sanayi Odası nezdinde yapılması gerekir.

Daire İlamında Oda Muamelat Yönetmeliğinin 35 inci maddesine yer verilmekle birlikte, maddenin ilk fıkrasının sonunda bulunan; “sanayi odasına veya ticaret ve sanayi odasına aittir.” ifadesinin “sanayi odasına veya ticaret odasına aittir.” şeklinde eksik yazıldığı görülmektedir.

Olayın bu yönüyle ise, yeni birim fiyatta kullanılması gerektiğinden bahisle Daire Kararında kamu zararı tespitine esas tutulan … Ticaret Odasının rayiç tespiti, Oda Muamelat Yönetmeliğine aykırı olduğundan; tazmin hükmü mevzuata uygun düşmemektedir.

Son olarak, sorumluluk yönünden ise; “…’nin tazmin hükmü işlerdeki proje değişikliği, keşif artışı ve yeni birim fiyat kararlarını Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcısı olarak imzalayan ve onaylayan kişi olduğu için Sayıştay Genel Kurul Kararına göre açıkça sorumlu olduğu, söz konusu onaylar olmadan ilgili harcama ve kararlar uygulanamayacağı için, ilgili kişinin doğrudan harcama sürecinin içinde olup, kararı imzalayarak alan kişi olduğu, en önemli icracı kararlara “OLUR” vererek onaylamanın, harcama sürecinin en son halkası olduğu” şeklindeki İlamdaki değerlendirmelerle sorumluluk tespitinde kurulan illiyet bağının 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi ve 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne uygun olduğu görülmektedir.

Sonuç itibarıyla, yeni birim fiyat oluşturulmasında kullanılan malzeme rayici gerek İdare gerekse de Denetçi tarafından mevzuata uygun olarak tespit edilmediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumlunun iddia ve itirazlarının kısmen kabul edilerek 210 sayılı İlamın 9. maddesinin (A) bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yetkili oda olarak … Sanayi Odasından alınacak rayiç bedele göre yapılacak hesaplama sonucunda kamu zararı oluşması durumunda, tutarının yeniden belirlenmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf üstün tutulmak suretiyle,

Karar verildiği 17.01.2024 tarih ve 56397 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …, Üye …, Üye …, Üye Dr. …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

İhtilafa konu yeni birim fiyat oluşturulurken baz alınan fatura tarihi 13/03/2017 olup, ihale tarihi olan ... tarihine ileriye dönük güncellenmiştir. Şartnameye göre faturalar uygulama ayına ait olmalıdırlar. Geçmiş döneme ait faturaların ileriye dönük güncellemesi mevzuata aykırıdır.

Söz konusu yeni birim fiyat oluşturulurken gerekli piyasa araştırmasını İdarenin yapması gerekirken, fiyat araştırmasını yüklenici …’nin yaptığı yazılı belgelerden anlaşılmaktadır. Nitekim kullanılan faturanın yüklenici firmaya ait olduğu görülmüştür. Söz konusu iş kalemine KDV hariç … TL ödenmiştir.

Söz konusu analizde … …-…’dan …’e nakliye hesaplanmıştır. Yapılacak imalatın üretim yeri … olduğundan, şartnameye göre “yerel” rayiçler olması gerektiği için fatura rayiçlerinin … Ticaret Odasından alınması gerektiğinden; CLP reklam panosunun ihale tarihindeki gerçek yerel rayiçlerini tespit edebilmek adına Denetçi tarafından resmi olarak … Ticaret Odası’na (…) yazı (malzemenin bilgileri ve teknik şartnamesi ekte gönderilerek) yazılmıştır.

…’dan gelen resmi yazıda söz konusu malzemenin Nisan 2018 tarihine ait 1 adet rayicinin … TL + KDV olduğu görülmüştür.

Buna karşılık, her ne kadar sorumlular (ve vekillerince) rayicin … Sanayi Odasından alınması gerektiği iddia edilmekte ise de; fatura ekindeki malzemenin temin edildiği firmaların … Sanayi Odası üyesi olmadıkları … Sanayi Odası internet sitesinden açıkça görülmektedir.

Ayrıca, sorumlulardan Diğer Sorumlu (Onaylayan-Genel Sekreter) … için temyiz dilekçesinde; kendisinin harcama yetkilisi olmadığı, sadece organizasyonu sağladığı, diğer sorumlular ibaresi altında sorumlu tutulduğu, Sayıştay Genel Kurul Kararı ile Temyiz Kurulu Kararları gerekçe gösterilerek sorumlu olmadığı hususları ileri sürülmüştür.

Ancak, ilgili kişi temyize konu işlerdeki proje değişikliği, keşif artışı ve yeni birim fiyat kararlarını Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcısı olarak imzalayan ve onaylayan kişi olduğu için Sayıştay Genel Kurul Kararına göre açıkça sorumludur. Söz konusu onaylar olmadan ilgili harcama ve kararlar uygulanamayacağı için, ilgili kişi doğrudan harcama sürecinin içinde olup, kararı imzalayarak alan kişidir. En önemli icracı kararlara “OLUR” vererek onaylamak, harcama sürecinin en son halkasıdır.

Tüm bu sebeplerle, Denetçi tarafından … Ticaret Odası vasıtasıyla yapılan rayiç tespiti ve buna bağlı olarak hesaplanan kamu zararında konunun esası ve sorumluluk yönlerinden herhangi bir hukuki isabetsizlik görülmediğinden; sorumlu vekilinin iddia ve itirazlarının reddiyle tazmin hükmünün tasdiki gerekir.