Sayıştay 5. Dairesi 506 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 10.02.2022

• Karar No: 506

• İlam No: 336

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Yemek yardımı

…………. tarih ve ………. sayılı ilamın …………’inci maddesi ile;

…………. Genel Müdürlüğünce memur ve sözleşmeli personele yapılan yiyecek yardımında, yemek maliyetinin tamamının kurum bütçesinden karşılanması sonucu ………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda; Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca yemek maliyetinin yarısının kurum bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararı oluşmayan ……….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, aynı Yönetmelik uyarınca yemek maliyetinin yarısının personelden kesilmesi gerekirken bu kesintinin yapılmayarak tutarın kurum bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan ………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda; Üst Yönetici …………., Harcama Yetkilisi ……………, Gerçekleştirme Görevlisi …………… Diğer Sorumlular ………….., …………..’ın sorumluluklarının bulunduğuna ve kamu zararının ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, Üst Yönetici ………., Harcama Yetkilisi ……….., Gerçekleştirme Görevlisi ………., Diğer Sorumlular ……….., ………’in …………sayılı ilamın ……….’inci maddesinde yer alan karar ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda, Sayıştay Temyiz Kurulunun ……….. tarih ve ………..tutanak sayılı kararında ……… sayılı ilamın …………..’inci maddesi ile verilen hüküm esas ve sorumluluk yönünden yapılan inceleme neticesinde;

Esasa ilişkin hükmün sabit olduğuna, sorumluluk yönünden ise; ihale onay yetkilisi ve diğer ihale komisyon üyelerinin Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5’inci maddesinde yer alan hüküm karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediğini,

Ancak, yemek hizmetinin Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi bir durum söz konusu olacağını, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini, oluşan kamu zararında ihale onay belgesinde imzası bulunan ve ihale komisyonunca alınan kararı onaylayan ihale yetkilisinin sorumlu tutulmaması gerektiğini,

Ayrıca, diğer ihale komisyonu üyelerinin ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü olduklarını, sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerektiğini, ilgili harcama birimi tarafından hazırlanmış ve kendilerine havale edilmiş ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumlu olduklarını, yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu başkan ve üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisi bulunmadığını, somut olayda ilgili ihalenin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak ilamda mevzuata aykırı bir tespitin yer almadığını, ihalenin uygulanması bir başka deyişle sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından da ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek,

İhale yetkilisi ve İhale komisyon üyelerinin sorumluluğuna hükmedilmesi sonrasında sorumlularca yapılan itirazların kabulü ile ………sayılı ilamın ………..’inci verilen hükmün sorumluluk yönünden bozularak dairesine tevdiine karar verilmiştir.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine …………..sayılı ilamın ………..’inci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7’nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

………… Genel Müdürlüğü personeline yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanun kapsamında açık ihale usulü ile ihale edilerek para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması suretiyle ………….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununu “Yiyecek yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde;

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacaklar ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmü gereğince 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin;

“Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde,

“Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”

“Yemek Servisi Giderleri ” başlıklı 4’üncü maddesinde,

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır. ”

“Yardımın Şartları ” başlıklı 5’inci maddesinde,

“Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.

Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.

Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Bu düzenlemeler kapsamında idarece yemek yardımının en fazla yarısının kurum bütçesinden karşılanabileceği anlaşılmakla birlikte, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin tetkikinden, ………… Genel Müdürlüğünce gerçekleştirilen açık ihale sonucunda yemek yardımının yemek fişi verilmek suretiyle yapıldığı, yapılan yemek yardımının tamamının kurum bütçesinden karşılandığı, personelden herhangi bir kesintinin yapılmadığı, diğer bir deyişle sözleşme tutarının kurum bütçesinden ödenmeyen kısmının yiyecek yardımından yararlanan personel tarafından ödenmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla yemek bedelinin kurum bütçesinden karşılanan kısmının yarısı kamu zararı oluşturmaktadır.

Sorumlulukla ilgili olarak ise;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerine göre özel firmalardan yemek temini öngörülmemekle birlikte, yemek yardımının Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak olduğu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerektiği, aksi halde yemek yardımından yararlanan ve yararlanmayan personeller arasında eşitsizlik yaratacağı değerlendirildiğinden ihale onay belgesinde imzası bulunan ve ihale komisyonunca alınan kararı onaylayan ihale yetkilisinin (üst yönetici) kamu zararından sorumlu tutulmaması gerekir.

Ayrıca, ihale komisyonu başkan ve üyelerinin ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü oldukları, sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerektiği, ihale komisyonu başkan ve üyelerinin, ilgili harcama birimi tarafından hazırlanan ve kendilerine havale edilen ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumlu oldukları, yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu başkan ve üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisinin bulunmadığı, somut olayda ihalenin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak, mevzuata aykırı bir tespit yer almadığından sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumluluğa dahil edilmemesi gerekir.

Sonuç olarak oluşan kamu zararında; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri ve eki belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, …………. Genel Müdürlüğünce memur ve sözleşmeli personele yapılan yiyecek yardımında, yemek maliyetinin tamamının kurum bütçesinden karşılanması sonucu ……….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği uyarınca yemek maliyetinin yarısının kurum bütçesinden karşılanması sonucu kamu zararı oluşmayan ……….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

Aynı Yönetmelik uyarınca yemek maliyetinin yarısının personelden kesilmesi gerekirken bu kesintinin yapılmayarak tutarın ………… Genel Müdürlüğü bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan …………. TL kamu zararının,

…………… TL’nin Harcama Yetkilisi …………..ve Gerçekleştirme Görevlisi …………..’e

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye ………. ve ……..’un karşı oy gerekçesi:

“Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardımın Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmaz” amir hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm gereğince, herhangi bir sebeple 657 sayılı Kanun kapsamındaki kamu görevlilerine yapılacak yiyecek yardımının, memura yemek verilmesi dışında herhangi bir menfaat sağlanması (kupon, fiş, elektronik kart vs.) şeklinde yapılması mümkün değildir. Dolayısıyla Raporda yer alan kamu zararının tamamının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.

5018 sayılı Kanunun 32 ve 33’üncü maddesi uyarınca harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunun yanı sıra yiyecek yardımının, 4734 sayılı Kanunun cevaz verdiği yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti yerine personele para temsili araçlar sağlanarak yapılmasına olanak veren ihale sürecinde yer alan ihale komisyonu başkanı ve üyeleri ile ihaleye onay verenin de sorumluluğuna karar verilmesi gerekir.”