Sayıştay 5. Dairesi 50217 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 5

• Dosya No: 50217

• Tutanak No: 54067

• Tutanak Tarihi: 01.03.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Temsil ağırlama.

136 sayılı ilamın 8’inci maddesi ile; Belediye tarafından farklı kamu kurumu personeline bir giyim mağazasından alışveriş yapılması için muhtelif tutarlar ihtiva eden hediye çeki verilerek bedelinin bütçeden karşılanması sonucu ...- TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine ödettirilmesine, (Belediye Başkanının sorumluluğa dahil edilmemesi gerektiğine) karar verilmiştir.

Bu defa, Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.01.2020 tarih 47116 tutanak sayılı kararı gereğince; Temsil ağırlama giderinin konusu, kapsamı ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine bağlı olduğu, verilecek hediyenin cins ve miktarı konusunda da bir sınırlama bulunmadığı nedenleri ile ilama konu işlem ile ilgili olarak, din görevlileri ve emniyet mensuplarına, bu kamu görevlilerinin mensup bulunduğu teşkilatlara özgü gün ve haftalara münhasıran hediye verilmesinin 5393 sayılı Kanunun 38 ve 60’ıncı madde hükümleri ve Temsil Ağırlama Yönergesinin 4 ve 10’uncu maddeleri gereğince mevzuata aykırılık taşımadığı, 136 sayılı ilamın 8’inci maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’ıncı maddesinin 7’inci fıkrası uyarınca bozulmasına ve kararda belirtilen (tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğine yönelik) hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye Gönderilmesine karar verilmiştir.

Bunun üzerine, 298 sayılı ek ilamın 1 inci maddesi ile 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (8) inci fıkrası uyarınca ilk daire kararında ısrar edilerek, Üst Yönetici Belediye Başkanı ...’ın sorumluluğunun bulunmadığına ve oluşan ... TL kamu zararının, Harcama Yetkilisi (Müdür V.) ... ve Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) ...’e müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmiştir.

Söz konusu daire kararı, 23.3.2022 tarih ve 51485 tutanak nolu Temyiz Kurulu kararı ile tasdik edilmiştir.

Harcama Yetkilisi ...’ın ve Gerçekleştirme Görevlisi ...’in (dosya no 50218) aynı mahiyetteki karar düzeltme dilekçelerinde özetle;

6085 Sayılı Sayıştay Kanunu'nun "Karar düzeltilmesi" başlıklı madde 57'e göre;

(1) Temyiz Kurulu kararlan hakkında, 52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere aşağıdaki sebeplerle karar düzeltilmesi isteminde bulunabilirler:

a) Hükmün esasına etkili iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması.

b) Bir kararda aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunması.

c) Temyiz incelemesi sırasında hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlığın ortaya çıkmış olması.

ç) Temyiz sebeplerinden en az birinin mevcut olması.

(2) Karar düzeltilmesi istem ve incelenmesi temyiz şekil ve usulleri dairesinde yürütülür.

(3) Temyiz Kurulu, karar düzeltilmesi isteminde ileri sürülen sebeplerle bağlıdır. Karar düzeltilmesi istemi, kesin hükmün yerine getirilmesine engel değildir. Verilen karar, ilgililere tebliğ edilir.

Sayıştay ilamında ortaya konulan ve Hükmün esasına etkili iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması karşısında işbu karar düzeltme başvurusunun yapıldığı, Şöyle ki;

5. Dairece 298 sayılı ek ilamın 1. maddesi İle verilen tazmin hükmüne yönelik temyiz itirazlarının reddedilmiş olduğu,

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 38.maddesi (o) bendine göre; "Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak." belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmakta olduğu,

Yine 5393 sayılı Belediye Kanunu 60.maddesi (k) bendine göre; "Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri. " belediye giderleri arasında sayıldığı,

29/06/2021 Karar tarihli ilamın gerekçesinde,"... kamu görevlilerinin hediye almaması, kamu görevlisine hediye verilmemesi esastır. Belediye tarafından hediye çeki verilen kamu görevlilerinin söz konusu çekleri kabul etmeleri mevzuata aykırı olduğu gibi, Belediye bütçesinden söz konusu yardımın yapılması da mevzuata uygun değildir. ...bu harcamanın, Belediyenin görev ve sorumluklarının düzenlendiği 5393 sayılı Kanun'un 14. Üncü maddesi kapsamında da değerlendirilmesi mümkün değildir. Başka kurum personeline belediye kaynaklan kullanılarak hediye çeki verilmesi belediyenin görev alanın ilgili olmayıp, Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi gerekçe gösterilerek yapılan harcama hukuki dayanaktan yoksundur.

Oluşan kamu zararının, harcama yetkilisi ... ve gerçekleştirme görevlisi ...'e müştereken ve müteselsilen ... faizi ile birlikte ödettirilmesine..." karar verildiği,

İçişleri Bakanlığının 25.4.1984 gün ve 27302 sayılı onayı ile yürürlüğe konulan, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi'nin 4.maddesinde; "Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla; Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek, Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak, Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek, Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dahil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.

Aynı Yönerge'nin 10.maddesinde; "Yukarıda maddelerde belirtilen giderler dışında kalan ve yapılması belde için de gerekli olan veya mahalli örf, adet ve sosyal yaşantı için de gerekli sayılan etkinlik ve törenler için (nişan, nikah, ölüm gibi) harcama yapılabilir. "

Görüldüğü üzere, Belediye Kanunu'nun 38/o ve 60/k ile Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi'nin 4.maddesinden de açıkça anlaşılacağı üzere yapılan işlemde hukuka aykırılık olmadığı, Belediye Başkanlığı makamı ve diğer belediye kurumlarının onay ve oluru ile yapılan ödemelerden sorumlu tutulmasının haksızlık olduğu,

Kararın gerekçesi hukuka uygun olmadığı gibi memur personellere hediye çeki verilmesi ve belediye bütçesinden karşılanmasının herhangi bir tanıtıcı husus içermediği mahalli örf ve adetler açısından bağlayıcı olmadığı iddiasının öne sürüldüğü, Oysa ki söz konusu işin adı ve kapsamından da anlaşılacağı üzere diğer bir ifade ile önemli gün ve haftaları kutlama organizasyonu hizmet alımı kapsamında gerçekleştirilmiş olan bîr işe ilişkin olup bu noktanın karar ve değerlendirme sürecinde dikkate alınmadığı,

Yukarıda da yazıldığı üzere, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin (4) üncü fıkrasında "Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek" için temsil gideri yapılabileceği hükmünün yer aldığı, Söz konusu hüküm mucibince, özel günlerde gerçek kişilere temsil gideri kapsamında hediye verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığından, hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğu,

İster kurum içi ister kurum dışı personel olsun önemli gün ve haftalar kutlama organizasyonu kapsamında hediye amaçlı bir uygulama yapılmasının önünde yasal bir engel bulunmadığı, Nitekim bu organizasyon kapsamında din görevlileri ve emniyet mensupları yani özellik arz eden kamu görevlilerine üstelikte bu kamu görevlilerinin mensup bulunduğu teşkilatlara özgü gün ve haftalara münhasıran hediye uygulaması yapıldığı, Böylesi bir uygulamanın Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama Ve Tören Giderleri Yönergesinin hem maksadına hem de hükümlerine uygun olduğu bu konuda Sayıştay tarafından verilmiş olan birçok işte içtihatta ortaya konulduğu, Dolayısıyla Önemli Gün Ve Haftaları Kutlama Organizasyon kapsamında bahsi geçen kamu görevlilerine hediye uygulaması- ister çek ya da ister başka bir şekilde olsun -yapılmasının önünde yasal bir engel bulunmadığı,

Bu noktada Sayıştay 6. Dairesinin 12.7.2001 Tarih ve 10293 sayılı kararında; Öğretmenler Gününde Öğretmenlere Dağıtılmak Üzere Çanta Alınmasının mevzuata aykırı olmadığına hükmedildiği, Kararın gerekçesinde; 24 Kasım Öğretmenler Gününde öğretmenlere dağıtılmak üzere çanta alınması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesinde Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin 3'üncü ve 9'uncu maddelerindeki hükümler uyarınca mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı hükmüne varılmak suretiyle özellik arz eden kamu görevlilerinin mensup bulunduğu teşkilatlara özgü gün ve haftalara münhasıran hediye uygulamasına onay verildiği, Bununla benzer mahiyetteki işbu dosyada ise tam tersi karar verilmesinin hukuka ve esasa aykırılık teşkil ettiği,

Belediye bütçesinden yapılacak temsil ağırlama ve tören giderleri yönergesinin hükümleri ve maksadı ve gerekse örf adet gelenek bağlamında din görevlileri ve emniyet mensuplarına bu tür bir uygulama yapılmasının hukuka uygun düşmediği,

Sayıştay ilamında dile getirildiği şekliyle söz konusu kamu personeline belirli gün ve haftalara münhasıran hediye uygulaması yapılmasının mahalli müşterek nitelikte bir harcama olmadığı iddiasının belediye harcamaları açısından her zaman kabul edilebilir bir ölçüt olmayacağı, Bu gerekçenin kabulü halinde bütün harcamaların mahalli müşterek nitelikte olup olmadığının gözetilmesi gibi bir tablonun ortaya çıkacağı bu durumda belediyelerin sosyal ve kültürel faaliyetlerine ilişkin harcama alanının daralacağı, Diğer bir ifade ile belediyelerin sadece mahalli müşterek nitelikteki sosyal ve kültürel alanlarda harcama yapabileceği, Oysaki belediyelerin hangi konularda harcama yapabileceklerinin Belediye Yasasının 14. Maddesinin yanı sıra başka madde hükümlerinde de ortaya konulduğu, Örneğin yasanın 59. maddesi, 75. maddesi gibi söz konusu madde hükümleri incelendiğinde bütün harcama türlerinin mahalli müşterek nitelikte olmasının gerekmediği gibi özellik arz eden belli durumlarda da belediyelerin harcama yapabileceklerinin anlaşıldığı,

Nitekim Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama Ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamındaki harcamaların önemli bir kısmının mahalli müşterek nitelikte olmayan harcamalar olduğu, Bu durumda şayet Sayıştay Başkanlığı kararı ve ilamındaki gerekçe kabul edilecek olursa söz konusu yönerge kapsamında hiçbir harcamanın yapılmaması gerektiği, Sayıştay Başkanlığı ilamına gerekçe olarak ortaya konulan bir başka mevzuat dayanağının da Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik olduğu, Bununla birlikte söz konusu yönetmeliğin belediyenin yapmış olduğu harcama ve uygulama konusunda dayanak teşkil etmesi ya da bir hükme gerekçe olarak gösterilmesinin mevzuat açısından sağlıklı olmadığı, Çünkü söz konusu yönetmeliğin belediye harcamasının mevzuat karşısında kamu zararı oluşturup oluşturmadığını değil etik kurallara uygun olup olmadığını ortaya koyduğu, bu durumda etik kurallara uygun olmayan bir harcama ve uygulamanın mevzuata uygun olması karşısında kamu zararı iddiasının ortaya atılmasının doğru olmayacağı,

Kabul anlamına gelmemekle birlikte, tüm bu harcamaların talimatını veren Belediye Başkanının ayrık ve sorumluluktan uzak tutan yaklaşımın da adil olmadığı,

İfade edilmiş olup, temyiz kurulu kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“İlgi yazı ve eki dilekçe incelenmiş olup temyiz talebinin, ... ... Belediyesinin 2017 yılı hesabının 5 inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 20.10.2021 tarihli ve 298-136 No'lu ek ilama yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

... ... Belediyesinin 2017 yılı hesabının 5 inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 20.10.2021 tarihli ve 298-136 No'lu ek ilamın 1 inci maddesi hakkında tesis edilen tazmin hükmünün, sorumlu tarafından temyiz edilmesi üzerine Temyiz Kurulu, 23.3.2022/51485 tutanak sayılı kararı ile söz konusu madde hakkında verilen tazmin hükmünün tasdikine karar vermiştir.

Temyiz Kurulu kararının düzeltilmesi talebine yönelik ilgi yazı ve eki dilekçe incelenmiş olup, dilekçede belirtilen hususların, Daire Kararında ve Temyiz Kurulu Kararında etraflıca değerlendirilerek karşılanmış bulunmaktadır.

Bu itibarla, karar düzeltme talebinin reddedilerek, 298-136 No'lu ek ilamın 1 inci maddesi hakkında verilen tazmin hükmünün tasdikine şeklindeki Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesine mahal olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri" başlıklı 28'nci maddesinin (o) bendinde; "Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak, " denilmiş ve yine "Belediyenin Giderleri''' başlıklı 60'ncı maddesinin (k) bendinde de 'Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri"ne yer verilmiştir.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama Ve Tören Giderleri Yönergesi’nin “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; "Bu yönerge, belediye idaresinin başı ve temsilcisi olan Belediye Başkanının bu sıfatının gereği olarak yapacağı temsil-ağırlama ve tören giderleri konusunda uyacağı kuralları kapsar. " Hükmü yer almaktadır. “Genel Kural” başlıklı 3. maddesinde; Temsil ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtilmiştir. “Temsil Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde ise, temsil giderlerinin “görev ile ilgili olma şartı ile” yapılabileceği ifade edilmiştir.

5018 sayılı yasanın “Kamu zararı” başlıklı 71. Maddesinde ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;

…………………………………

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması”, esas alınır.

Hükmü yer almaktadır.

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Hediye Alma ve Menfaat Sağlama Yasağı” başlıklı 15 inci maddesinde ise;

“…

Kamu görevlileri, yürüttükleri görevle ilgili bir iş, hizmet veya menfaat ilişkisi olan gerçek veya tüzel kişilerden kendileri, yakınları veya üçüncü kişi veya kuruluşlar için doğrudan doğruya veya aracı eliyle herhangi bir hediye alamazlar ve menfaat sağlayamazlar.

Kamu görevlileri, kamu kaynaklarını kullanarak hediye veremez, resmi gün, tören ve bayramlar dışında, hiçbir gerçek veya tüzel kişiye çelenk veya çiçek gönderemezler; görev ve hizmetle ilgisi olmayan kutlama, duyuru ve anma ilanları veremezler.…”

hükümleri yer almaktadır.

Buna göre, kamu görevlilerinin hediye almaması, kamu görevlisine hediye verilmemesi esastır. Belediye tarafından hediye çeki verilen kamu görevlilerinin söz konusu çekleri kabul etmeleri mevzuata aykırı olduğu gibi, Belediye bütçesinden söz konusu yardımın yapılması da mevzuata uygun değildir. Kamu görevlilerinin mensup bulunduğu teşkilatlara özgü gün ve haftalara münhasıran hediye verilmesi işinin hizmet alımı kapsamında gerçekleştirilmesinin bir önemi olmayıp, mevzuatın cevaz vermediği hususta hizmet alımı yapılamaz. Nitekim mahalli ve müşterek nitelikte olmayan bu harcamanın, Belediyenin görev ve sorumluluklarının düzenlendiği 5393 sayılı Kanunu’nun 14’üncü maddesi kapsamında da değerlendirilmesi mümkün değildir. Başka kurum personeline belediye kaynakları kullanılarak hediye çeki verilmesi Belediyenin görev alanı ile ilgili olmayıp, Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi gerekçe gösterilerek yapılan bu harcama hukuki dayanaktan yoksundur.

Savunmalarda her ne kadar yapılan harcamanın, mezkur Yönerge kapsamında belediye başkanına tanınan takdir hakkına dayandığı ileri sürülse de bahse konu takdir hakkının, sınırsız olmadığı ve belediye teşkilatının varlık sebebi olan mahalli müşterek ihtiyaçların karşılanması ekseninde kullanılması gerektiği aşikardır.

Öte yandan savunmalarda dile getirilen Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe aykırı hareket etmenin kamu zararına yol açmayacağına ilişkin iddialarla ilgili olarak; 5018 sayılı Yasada kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış olup “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması”, bu zararın belirlenmesinde bir ölçüt olarak belirlenmiştir. Bu nedenle yapılan ödeme, anılan Kanun, Yönetmelik ve Yönerge hükümlerine aykırı bulunduğundan, meri mevzuat hükümlerine aykırılık kamu kaynağında eksilmeye yol açarak kamu zararına neden olmuştur. Bir başka değişle, mezkur yönetmeliğe aykırı her tutumun başlı başına kamu zararına yol açmayacağı kuşkusuz olmakla birlikte; yapılan ödemenin mevzuata aykırı olması meyanında mezkur Yönetmelik hükümlerine atıf yapılmıştır.

Sorumluluk yönünden inceleme

Belediye Başkanının sorumluluğuyla ilgili olarak; 5018 sayılı Kanunun 11’inci maddesinde, Belediye Başkanı üst yönetici olarak tanımlanarak sorumlulukları düzenlenmiş, Başkanın sorumluluk gereklerini de harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği belirtilmiştir. Buna göre, üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bu nedenle, harcama sürecinde yer almayan Belediye Başkanının diğer kurumların personellerine hediye çeki verilerek bedelinin belediye bütçesinden karşılanmasından sorumlu tutulamayacağı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, 298 sayılı ilamın 1 inci maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 23.3.2022 tarih ve 51485 tutanak nolu Temyiz Kurulu kararının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, (üye ...’in ilave görüşü, üyeler ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 01.03.2023 tarih ve 54067 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Üye ...’in ilave görüşü

Daire kararında hukuka aykırı işlem neticesinde sebep olunan kamu zararının tazmininden ilişikli ödeme emirlerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri sorumlu tutulmuştur.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama Ve Tören Giderleri Yönergesinde temsil giderinin görevle ilgili olma şartı ile yapılabileceği,

Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 15’inci maddesi gereğince Belediye tarafından hediye çeki verilen kamu görevlilerinin söz konusu çekleri kabul etmelerinin mevzuata aykırı olduğu gibi Belediye bütçesinden söz konusu yardımın yapılmasının da mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Temsil, Ağırlama Ve Tören Giderleri noktasında takdir yetkisini kullanan üst yönetici konumundaki Belediye Başkanı olduğundan kamu zararının tazmininden harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri ile birlikte Belediye Başkanı’nın da sorumluluğa dâhil edilmesi gerekir.

Üye ..., ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi

298 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesiyle; Belediye tarafından farklı kamu kurumu personeline bir giyim mağazasından alışveriş yapılması için muhtelif tutarlar ihtiva eden hediye çeki verilerek bedelinin bütçeden karşılanması sonucu oluşan kamu zararının Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisine ödettirilmesine, (Belediye Başkanının sorumluluğa dahil edilmemesi gerektiğine) karar verilmiştir.

Söz konusu Daire Kararı, 23.3.2022 tarihli ve 51485 tutanak no.lu Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik edilmiştir.

Harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin daha önce temyiz dilekçeleriyle sorumluluk itirazları olmuştur. Karar düzeltilmesi taleplerinde de sorumluluk itirazları vardır.

Somut olayda; yargılamaya esas rapor ve ilam incelendiğinde, kamu zararı sonucu doğuran ödemelerin Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi bağlamında gerçekleştirilen hizmet alımı ihalesi kapsamında yapıldığı anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, Ek ilama konu edilen hediye çekleri ... TL ihale bedelli “2017 Yılı Önemli Gün ve Haftalar Kutlama Organizasyonu Hizmet Alımı” işine dahil olup söz konusu işin, yüklenicisiyle sözleşmeye bağlanmış olması nedeniyle, harcama birimince yapılan ödemelerin sözleşme kapsamında yapılmış olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, hediye olarak verilen giyim mağazası çekleri; kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirinde olan temsil ağırlama harcamaları kapsamında İdarece yaklaşık maliyeti hesaplanarak ihaleye çıkılan ve nihayetinde sözleşmeye bağlanan hizmet alımı işinin içinde yer alan bir iş kalemidir.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatlarıyla sorumlu tutulan kamu görevlilerinin yanı sıra üst yöneticiye de sorgu gönderilip savunması alınmış ancak, hem 136 sayılı İlamda hem de 298 sayılı Ek İlamda 5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi gerekçe gösterilerek ve “Belediye Başkanı Üst yönetici olarak tanımlanarak sorumlulukları düzenlenmiş, Başkanın sorumluluk gereklerini de harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği belirtilmiştir. Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Harcama sürecinde yer almayan Belediye Başkanını diğer kurumların personellerine hediye çeki verilerek bedelinin belediye bütçesinden karşılanmasından sorumlu tutmamak gerekir.” değerlendirmesi yapılarak Üst Yönetici Belediye Başkanının sorumluluğunun bulunmadığına hükmedilirken,

Aynı ilamlarda, tazminine hükmedilen kamu zararından; ödeme emri belgesi düzenleyip imzalayarak Yönerge kapsamındaki sözleşmeye bağlı ödeme yükümlülüğünü yerine getiren harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin mevzuata aykırı olan hangi işlem, karar ya da eylemden kaynaklı kusurlarıyla sorumlu tutulduklarına ilişkin illiyet bağı değerlendirmesi yapılmamış, sadece ödemenin mevzuata aykırılığı tespiti yapılarak mezkûr sorumlular bu kamu zararından sorumlu tutulmuşlardır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesine göre; temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine tabidir. Her ne kadar yazılı bir talimat olmasa da; Yönerge kapsamındaki harcamaların belediye başkanının onayı olmaksızın yapılamayacağına ve ihale kapsamında yapılan ödemelerin belediye başkanının takdiriyle yapıldığına hükmetmek gerekmektedir. Kaldı ki, söz konusu sürecin belediye başkanının takdiri dışında yürütülmüş olduğuna dair bir bilgi mevcut değildir. Bu nedenle, somut olayda ifade edilen hediye çeklerinin harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin takdiriyle verildiğinin kabul edilmesi, hem Yönergeye aykırı düşmekte hem de belediye başkanının yetkisi, takdiri ve bilgisi dışında temsil ödeneğinin kullanıldığı anlamına gelmektedir.

5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında belirtildiği üzere; 5018 sayılı Kanun’dan önceki mevzuatımızda mali sorumluluk için yegâne şart, mevzuata aykırılık olup, buna ilaveten zarar, kusur gibi başkaca bir şart öngörülmemiştir. Sorumlulukta sadece mevzuata aykırılığın yeterli sayıldığı bu sistem, 5018 sayılı Kanunla değiştirilmiş ve bu yeni sorumluluk sisteminde objektif (kusursuz) sorumluluk anlayışından vazgeçilmiş olup 1050 sayılı Kanun’a göre kusursuz sorumluluk esas iken 5018 sayılı Kanun’da kusurlu sorumluluk esas alınmıştır. Bu nedenle de, 5018 sayılı Kanun ile 6085 sayılı Kanun bağlamında yapılan hesap yargılamalarında, kamu zararının tazminine hükmedilmesi durumunda, kamu zararı ile buna neden olan sorumlu veya sorumlular arasındaki illiyet bağının hiçbir tereddüte mahal vermeyecek şekilde kurulup izah edilmesi gerekmektedir. Diğer bir ifade ile, yargılama neticesinde kamu zararı ile sorumlu arasında kurulan tazmin yükümlülüğü bağı kusursuz sorumluluk sonucunu doğurmamalıdır. Bu nedenle, sorguda sorumluluk yönünden bir açıklama istenilmese ya da yargılama aşamalarında sorumluluk savunması yapılmasa dahi, mevzuat açısından kusurlu kabul edilen karar, işlem veya eylemle sorumlu arasındaki hukuki bağın Daire İlamında tanımlanması; 6085 sayılı Kanun’daki “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” hükmünün gereği olduğu gibi hakkaniyete ve adil yargılanma hakkına uyarlı olacaktır.

Somut olayda, hediye giyim çeki verilmesinin gerçekleşme süreci; Yönerge kapsamındaki takdir yetkisi bağlamında düzenlenen ihale onay belgesi ve imzalanan ihale sözleşmesi ile başlamıştır. Bu nedenle, bu süreçte ödeme emri belgesi düzenlenmesi ve imzalanması; belediye başkanının takdirinde olan hediye çeklerinin verilmesi için yapılan zorunlu ve bağlı işlemdir. Bu nedenle, harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin, ödeme emri belgesi düzenlenmesi bağlamındaki iş ve işlemlerinin mevzuat karşısında kusurlu olduğunun kabul edilmesi kamu zararı mevzuatına ve hakkaniyet ilkesine uyarlı olmayacaktır.

Ek İlama konu olan hediye giyim çekleri, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi uyarınca gerçekleştirilen hizmet alımı ihalesi kapsamında verilmiş olduğundan ve Yönergede “temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine tabidir.” denildiğinden, kamu zararından belediye başkanı tek başına sorumlu tutulmalıdır.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, Karar Düzeltilmesine Mahal Bulunduğuna; harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluktan çıkarılmalarını ve belediye başkanının tek başına sorumlu tutulmasını teminen Ek İlam hükmünün bozularak dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olacaktır.