Sayıştay 5. Dairesi 49711 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 5

• Dosya No: 49711

• Tutanak No: 52009

• Tutanak Tarihi: 18.05.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Mevzuata aykırı atama.

2. 89 sayılı ilamın 24. Maddesi ile; Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen ...’in atandığı tarihte 657 sayılı Kanun’un 68/B ile yürürlükte olan yönetmelikteki şartları taşımadığı halde şube müdürlüğüne atanması sonucu kendisine bu kadrodan yapılan ödemeler neticesinde ... TL kamu zararına sebebiyet verildiğine,

Söz konusu kamu zararının tazmininden ise Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile söz konusu personelin atamasını arz eden İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire Başkanı ve Genel Sekreter Yardımcısı ile olur veren Genel Sekreterin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize Konu Daire Kararının Mahiyeti

Temyize konu Daire kararında özetle;

Kişinin şube müdürlüğüne atanabilmesi için dört yıllık okul mezunu olması, belirli görevlerde belirli sürede bulunması ve yazılı sınavda başarılı olması gerektiği,

02.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve atamanın yapıldığı yılda yürürlükte olan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin 19 uncu maddesi gereğince, hizmet grupları ve alt hizmet grupları arasındaki görevde yükselme niteliğindeki geçişlerin ancak görevde yükselme eğitimi ve görevde yükselme sınavında başarılı olunması şartıyla mümkün olduğu, dolayısıyla; çözümleyici kadrosundan müdürlük kadrosuna şartlar sağlanmadan ve sınavda başarılı olmadan atama yapılmasının mümkün olmadığı,

Lise mezunu olup 25.06.1986 tarihinde açıktan memur olarak atanan ...’in, 17.03.1994 tarihinde bilgisayar işletmeni, 04.03.1996 tarihinde çözümleyici, 16.03.2007 tarihinde ise Kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak şube müdürlüğü kadrosuna atandığı, 23.02.2009 tarihinde ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu muhasebe programını (2 yıllık ön lisans) bitirdiği,

Şube müdürlüğüne atanan ... atamanın yapıldığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim gerekse de Yönetmelikte istenen en az dört yıllık yükseköğrenimi bitirmiş olmak ile sınav şartını taşımadığı, sonucuna varılarak, ilgilinin şube müdürlüğü görevini yürüttüğü anlaşılmakta ise de, bu göreve atanmasının sebebini oluşturan atama tarihinde bu kadro için gerekli nitelikleri taşımadığının anlaşılması nedeniyle şube müdürlüğüne atanma işlemi hukuken dayanaksız hale geldiği,

Tüm bu sebeplerle şube müdürlüğü kadrosundan kendisine yapılan ödemenin hukuka aykırı olduğuna hükmedilmiştir.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrasında; kurumların 1 ve 2’nci dereceli kadrolar için en az 10 yıl, 3 ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceği belirtilmiştir.

18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 2 nci maddesinde; bu Yönetmeliğin belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, müdür ve daha alt görevlere görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atanmalarında uygulanacağı, “Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar” başlıklı ikinci bölümünün “Öğrenim düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde; Devlet memurlarının Müdür ve Şube Müdürlüğüne atanabilmesi için en az dört yıllık yükseköğrenim, şef kadrosuna atanabilmesi için en az iki yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği belirtilmiştir.

02.02.2000 gün ve 23952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve atamanın yapıldığı yılda yürürlükte olan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese ve İşletmeler ile Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Hizmet grupları” başlıklı 5 inci maddesinde;

Yönetmeliğe tabi personelin 12 hizmet grubuna, hizmet grupları da kendi içlerinde alt hizmet gruplarına ayrıldığı, a) Yönetim Hizmetleri Grubu içinde İlçe özel idare müdürü, birlik müdürü, itfaiye müdürü, zabıta müdürü ile diğer unvanlı ve unvansız müdürlerin sayıldığı, …e) Bilgi İşlem Hizmetleri Grubu içinde 1) Çözümleyici, Unvanının yer aldığı, 9’uncu maddesinin ilk cümlesinde, Eğitimini tamamlayanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca yaptırılacak sınava katılarak başarılı olmalarının şart olduğu,

“Öğrenim düzeyi” başlıklı 14 üncü maddesinde, ...Diğer müdürlükler için en az dört yıllık yüksek öğrenimi bitirmiş olmak veya denkliği kabul edilen yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,” düzenlemeleri yapıldıktan sonra “Hizmete ilişkin özel şartlar” başlıklı 15 inci maddesinde ise; hizmet süresi ile ilgili belirlemeler yapılmıştır.

Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesinde; “İhtiyaç duyulan hallerde bu Yönetmelik kapsamında bulunan personelden 18/4/1999 tarihinde görevde bulunanlar için bu Yönetmelikte öngörülen öğrenim düzeyinin bir alt öğrenim düzeyi esas alınabilir.”,

“Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 19 uncu maddesinde;

“(Değişik: 10/05/2001-24398) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan kurumlarda müfettiş, kontrolör, iktisat müfettişi ve murakıp unvanı ile görev yapanların bu Yönetmelikte yer alan hizmet gruplarına atanmalarında sınav ve hizmet gruplarında çalışma şartı aranmaz.

Kurum içinden aynı alt hizmet grubu içinde kalmak kaydıyla sınav yapılmaksızın, ancak görevin özel belirleyici nitelikleri aranmak şartıyla, farklı görevlere atama mümkündür. Hizmet grupları ve alt hizmet grupları arasındaki görevde yükselme niteliğindeki geçişler ancak görevde yükselme eğitimi ve görevde yükselme sınavında başarılı olmakla mümkündür.

Başka bir kurumda görevde yükselme eğitimini tamamlayanların bu eğitimleri, başka kuruma nakil halinde de geçerlidir.”

denilmektedir.

18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Öğrenim Düzeyi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devlet memurlarının bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanabilmeleri için gerekli olan öğrenim düzeyleri kurumları tarafından çıkarılacak yönetmeliklerinde unvanlar itibariyle gösterilir.

Devlet memurlarının;

a) Müdür, Şube Müdürü, Başmühendis, APK Uzmanı, Araştırmacı, Eğitim Uzmanı, Uzman, Müdür Yardımcısı, Çözümleyici ve bu düzeyde bulunan görevler ile daha üstü görevlere atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim,

...”

düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre kişinin şube müdürlüğüne atanabilmesi için dört yıllık okul mezunu olması, belirli görevlerde belirli sürede bulunması ve yazılı sınavda başarılı olması gerekir. Müdür kadroları yönetim hizmetleri grubunda yer alırken, çözümleyici Bilgi İşlem Hizmetleri Grubunda yer almıştır. Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde, hizmet grupları ve alt hizmet grupları arasındaki görevde yükselme niteliğindeki geçişlerin ancak görevde yükselme eğitimi ve görevde yükselme sınavında başarılı olunması şartıyla mümkün olduğu belirtildiğine göre çözümleyici kadrosundan müdürlük kadrosuna şartlar sağlanmadan ve sınavda başarılı olmadan atama yapılması mümkün değildir.

Dosya ve eki belgelerden anlaşılacağı üzere;

Lise mezunu olup 25.06.1986 tarihinde açıktan memur olarak atanan ..., 17.03.1994 tarihinde bilgisayar işletmeni, 04.03.1996 tarihinde çözümleyici, 16.03.2007 tarihinde ise Kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak şube müdürlüğü kadrosuna atanmıştır. 23.02.2009 tarihinde ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu muhasebe programını (2 yıllık ön lisans) bitirmiştir.

Şube müdürlüğüne atanan ... atamanın yapıldığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim gerekse de Yönetmelikte istenen en az dört yıllık yükseköğrenimi bitirmiş olmak ile sınav şartını taşımamaktadır.

Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin müdürlüğe atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken öğrenim şartını taşımadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Atama şartlarını taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan müdürlüğe atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır.

İlgilinin şube müdürlüğü görevini yürüttüğü anlaşılmakta ise de, bu göreve atanmasının sebebini oluşturan atama tarihinde bu kadro için gerekli nitelikleri taşımadığının anlaşılması nedeniyle şube müdürlüğüne atanma işlemi hukuken dayanaksız hale gelmektedir. İdari yargı istikrarlı olarak koşullarını taşımadığı halde müdür kadrosuna (diğer kadrolara) yapılan atamanın açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.

Neticeten, Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen ...’in şube müdürü olarak atandığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim ve gerekse de Yönetmelikte istenen öğrenim ve sınav şartını taşımadığı halde yapılan atamasında mevzuata uyarlığın bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu sebeplerle temyize konu daire kararında hukuka aykırılık bulunmamakta olup dilekçilerce daire kararının esasına ilişkin ileri sürülen itirazlar yerinde görülmemektedir.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde 5. Dairece 89 sayılı ilamın 24. Maddesi ile verilen hükmün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı …, ... Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’un aşağıda yer verileceği üzere Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı ) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 18.05.2022 tarih ve 52009 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

…. Daire Başkanı …, ... Daire Başkanı …, Üye …, Üye … ve Üye …’un karşı oy gerekçeleri;

Daire kararına esas dayanak gösterilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, Büyükşehir Belediyesinde şube müdürü olarak görünen ...’in şube müdürü olarak atandığı tarihte gerek 657 sayılı Kanun’un 68/B maddesinde istenen yükseköğrenim ve gerekse de Yönetmelikte istenen öğrenim ve sınav şartını taşımadığı halde yapılan atamasında mevzuata uyarlığın bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesinde; “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.

Her ne kadar hukuka aykırı atama neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; hukuki uyuşmazlık konusu olan işlem 5018 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde değerlendirildiği takdirde, zarara sebebiyet veren işlemin onayında imzası bulunan sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğramış bulunmaktadır.

Dolayısıyla, zararın ilamda belirtilen sorumlulardan tahsili mümkün bulunmamakta olup, idarece fiili durumda zararın ahizden tahsili yoluna gidilebilecektir.

Netice itibariyle, hukuka aykırı atama işlemi neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; 5018 sayılı Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesi bağlamında sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğradığından, Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.