Sayıştay 5. Dairesi 49561 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 5

• Dosya No: 49561

• Tutanak No: 52020

• Tutanak Tarihi: 18.05.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Gezisi harcamalarının belediye bütçesinden karşılanması.

89 sayılı ilamın 34. Maddesi ile ... Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen ... gezisi harcamalarının belediye bütçesinden karşılanması sonucu ... TL kamu zararına sebebiyet verildiğine,

Kamu zararının tazmininden ise Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi ile ... Gezisi için taşıt kiralama hususunu onaya arz eden İşletme ve İştirakler Daire Başkan vekili ile uygun görüşle onaya arz eden Genel Sekreter Yardımcısı ve onaylayan Genel Sekreterin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Maddi Olay

... Kültür ve Yardımlaşma Vakfı tarafından ... Kaymakamlığına gönderilen yazı ile;

Vakıf bünyesinde hikâye okuma yarışması düzenleneceği, yarışması sonrasında ödül olarak ...’a gezi yapılacağı, ulaşım giderlerinin vakfın kendisi tarafından karşılanacağı belirtilmiş, sonrasında İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ulaşım konusunda belediyeden yardım talep etmesi üzerine belediye tarafından 2 adet şoförlü araç kiralama hizmeti yapılmıştır.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

... Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafınca; ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda eğitim gören öğrencilere yönelik düzenlenen etkinlikte dereceye giren öğrencilere ilişkin düzenlenecek ... gezisi için masraflara ilişkin belediyeden otobüs desteği talep edildiği, belediyenin de bu talebi olumlu karşıladığı anlaşılmaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 7’nci maddesinde;

“…

v) Sağlık merkezleri, hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak.” Hususu belediyenin görev sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Aynı Kanunun 24’ncü maddesinde;

“…

o) Spor, sosyal, kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler…” hususu belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.

5393 Sayılı Belediye Kanununun 75’nci maddesinde;

“…b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir…” denilmektedir. Yine 5393 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde düzenlenen hemşerilik hukuku bağlamında; “…Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar…” denilmekte olup ayrıca somut olaya konu işlem 14’üncü maddesinde düzenlenen mahalli ve müşterek nitelikteki hizmetler kapsamında da değerlendirilecektir. Bununla birlikte aynı kanunun 60’ıncı maddesinde düzenlenen belediyenin giderleri düzenlemeleri dikkate alındığında söz konusu hususun “n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler...” kapsamına girdiği de dikkate alındığında ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde söz konusu işlemin hukuka aykırı olmadığı, bu itibarla dilekçilerin talebinin yerinde olduğu görülmektedir.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde dilekçilerin Daire kararının esasına ilişkin ileri sürdükleri itirazların KABULÜNE,

89 sayılı ilamın 34’ncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE

(Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’ın Daire kararının haliyle tasdiki gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı)oyçokluğuyla,

Karar verildiği 18.05.2022 tarih ve 52020 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’ıkarşı oy gerekçesi;

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “Diğer hükümler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır” denilmiş,

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de; “Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir” düzenlemesi yer almıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ...lılar Kültür ve Yardımlaşma Vakfı tarafından ... Kaymakamlığına gönderilen yazıda, vakıf bünyesinde hikâye okuma yarışması düzenleneceği, yarışması sonrasında ödül olarak ...’a gezi yapılacağı, organizasyon içerisindeki kitap, ulaşım, konaklama ve ... gezi programı giderlerinin vakıf tarafından, yarışmanın ölçme ve değerlendirmesinin ve öğrencilerin ulaşımlarının tertiplerinin ise İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce karşılanacağı belirtilmiştir.

Kaymakamlığa gönderilen yazıda ulaşım giderlerinin vakfın kendisi tarafından karşılanacağı belirtilmesine rağmen İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ulaşım konusunda belediyeden yardım talep etmesi üzerine belediye tarafından 2 adet şoförlü araç kiralama hizmeti yapıldığı, söz konusu uygulama ... Büyükşehir Belediyesinin görevi olmadığı gibi, 5393 sayılı Kanun’un 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan görevleri arasında da yer almadığı, ayrıca söz konusu yarışmayı düzenleyen vakıf tarafından ulaşım giderlerinin karşılanacağı Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilen yazıda belirtilmiş olmasına yapılan harcama ilişkin giderin mevzuata aykırı olarak belediye bütçesinden karşılandığı anlaşılmıştır. Yapılan harcama ... Büyükşehir Belediyesi tarafından organize edilen veya düzenlenen bir gezi olmayıp özel bir vakıf tarafından organize edilen ve ... İlçe Kaymakamlığının kontrolünde düzenlenen bir yarışma programı sonucunda ödül olarak belirlenen ... gezisi ulaşım harcamasıdır. Yapılan harcama ... Büyükşehir Belediyesinin bir kültür faaliyeti değildir. Ayrıca ... ilinin ilçelerinden biri olan ... ilçesinde yer alan bir vakıf tarafından düzenlenen hikâye okuma yarışması kapsamında ödül olarak belirlenen ... gezisi için vakıf tarafından ... İlçe Kaymakamlığına gönderilen yazıda organizasyon içerisindeki kitap, ulaşım, konaklama ve ... gezi programı giderlerinin vakıf tarafından, yarışmanın ölçme ve değerlendirmesinin ve öğrencilerin ulaşımlarının tertiplerinin ise İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce karşılanacağı belirtilmiştir. Görüleceği üzere ... Büyükşehir Belediyesinin herhangi bir bağı olmadığı bu gezi programı için bir harcama yapması mümkün değildir.

Dilekçilerce 6360 sayılı Kanun bağlamında ... Büyükşehir Belediyesi sınırlarının il mülkü sınırları olduğu, ... ilçesinin de diğer 15 ilçe gibi 5393 sayılı Kanun gereği ... Büyükşehir Belediyesine hemşerilik bağı ile bağlı olduğu, bu nedenle de belediye tarafından ... ilçesinde yaşayan hemşerilerinden başarılı öğrencileri ...'da tarih ve kültür gezisine götürmek için otobüs kiralanması ve kira ücretinin belediye bütçesinden ödenebileceği ifade edilse de, söz konusu ... gezisinin ... Büyükşehir Belediye tarafından düzenlenmediği ve özel bir vakıf tarafından organize edilen hikâye yarışması kapsamında ödül olarak verilen gezinin giderlerinin vakıfça karşılanacağı bizzat vakıf tarafından ikrar edildiği düşünüldüğünde söz konusu harcamanın yapılması mümkün görünmemektedir.

Tüm bu sebeplerle 89 sayılı ilamın 34’ncü maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.

Üye …’in karşı oy gerekçesi;

Daire kararına ilişkin esas ve sorumluluk yönünden ayrışık görüşe iştirak edilmekte olup, Daire kararının tasdikine karar verilmesi gerekir.

Yargılama usulü açısında ise;

Sayıştay Yargılamasında ilk derece mahkemesi olarak dairelerce verilen kararlara karşı sorumlular temyiz ve karar düzeltme ile yargılamanın iadesi yoluna müracaat edebilirler. 6085 Sayılı Kanunun, Temyiz başlıklı 55. Maddesindeki düzenlemeye göre Temyiz Kurulu; temyiz olunan hükmü olduğu gibi veya düzelterek tasdik etmeye, bozma kararı vererek daireye göndermeye ya da Kurul üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile daire kararını tümüyle ortadan kaldırmaya karar verebilir. Kaldırma kararı (doğası gereği Sayıştay dairelerince kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi ile yönündeki kararlar hakkında verilebilecek bir karar olup) kamu zararının oluşmadığı dolayısıyla da dairece haklarında hüküm tesis edilen sorumlular hakkında hüküm tesis edilmesi gerekmediği sonucuna ulaşan ve sorumluların beraatı anlamına gelen bir hükümdür.

Bu düzenlemede yer verilen “kurul üye sayısının üçte iki çoğunluğu ile kaldırılması” şeklindeki kısmın klasik anlamdaki temyiz uygulamalarının dışına taşan bir düzenleme olduğu ortadadır. Hukuk sisteminde ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararın kaldırılması ve bunun yerine yeni bir karar verilmesi uygulaması istinaf mahkemeleri aşamasında görülebilen bir uygulamadır. İstinaf mahkemelerince verilen kararlar (İlk derece mahkemesinin kararını kaldıran kararlar dahil) hakkında da belli şartlar altında temyiz yoluna gidilebilmektedir. Oysa Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen kaldırma kararına karşı karar düzeltme dışında müracaat edilebilecek bir kanun yolu ve mercii bulunmamaktadır. Türk Hukuk Sisteminde Temyiz İncelemesi sürecinde verilebilecek kararlardan farklı ve temyizi kabil olmayan bir yöntem olarak belirlenmiş olması nedeniyle de 6085 Sayılı Kanunda normal karar çoğunluğundan farklı olarak kaldırma kararı için Kurulun üçte ikisinin çoğunluğu aranmıştır.

İlk derecede kamu zararını tazminle yükümlü tutulmuş olan sorumluların haklarında verilmiş olan bu kararın, sorumlular lehine sonuçlanması için en kısa ve kesin olan yol dairece verilmiş olan tazmin kararının kaldırılması olup sorumluların temyiz başvuruları da çoğunlukla “kararın kaldırılması veya bozulması” şeklinde bir taleple sonlandırılmaktadır. Bu sebeple temyiz başvurusunda taraflarca kaldırma talep edilmişse öncelikle bu talebin görüşülmesi ve sonuçlandırılması gereklidir.

Ancak kaldırma kararının alınabilmesi için bozma veya tasdik kararlarından farklı bir çoğunluk (Kurulun üçte ikisinin oyu) aranmakta olduğundan bunun altında kalan oylama sonuçlarında kaldırma seçeneği ortadan kalkmaktadır. Bu durumda, diğer temyiz mercilerinde olduğu gibi ilk derece mahkemesince verilmiş olan kararın olduğu gibi veya düzelterek tasdiki veya bozulması seçenekleri arasında sonuca ulaşmak üzere müzakere ve oylamaya devam edilmesi gerekmektedir.

Kaldırma talebine yönelik müzakereler sonrasında yapılan oylamada Kurulun üçte iki çoğunluğu ile kaldırma kararı çıkmadığı halde kaldırma yönünde kullanılan oyların karar çoğunluğuna (9’a karşı 5 oya) ulaştığı gerekçe gösterilerek usul hukukuna aykırı olarak müzakerelere devam edilmemiş ve kaldırma gerekçelerine dayalı olarak bozma kararı verildiği sonucuna ulaşılmıştır.