Sayıştay 5. Dairesi 49542 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 5

• Dosya No: 49542

• Tutanak No: 51997

• Tutanak Tarihi: 18.05.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Vekalet nedeniyle yapılan fark ödemelerin mevzuata aykırı ödenmesi.

89 sayılı ilamın 5. Maddesi ile; Büyükşehir Belediyesinde bilgisayar işletmeni olarak çalışan ve Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne vekâlet eden ...’e vekalet nedeniyle yapılan fark ödemelerin mevzuata aykırı ödenmesi sonucu ... TL kamu zararına sebebiyet verildiğine;

Kamu zararının tazmininden ise Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize Konu Daire Kararının Mahiyeti

Temyize konu Daire kararında özetle;

Lise mezunu olan ...’in, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartları ile fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma ve iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını sağlamadığı belirtilerek kendisine vekaleten görevlendirildiği Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne ait kadronun farklarının ödenmesinin mümkün olmadığı şeklindedir.

Dilekçilerin İddia ve İtirazları

...’in yasal mevzuatların öngördüğü bütün sorumluluklarını yerine getirerek yürüttüğü, 657 sayılı Kanun’un 86, 88 ve 174’üncü madde gereği aranan şart olan görevin fiilen yapılması şartının da gerçekleştirildiği, yapılan ödemenin 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi gereği kamu zararı olarak değerlendirilemeyeceği şeklindedir.

Maddi Olay

... tarihinde liseyi bitirmiş olan ... Bilgisayar işletmeni olarak görev yaptığı dönemde, ... günlü olur ile Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne vekâleten görevlendirilmiş ve kendisine vekâlet nedeniyle fark ödemesinde bulunulmuştur.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

Konu ile ilgili hukuki düzenlemeler incelendiğinde;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68’inci maddesinin B fıkrasında, kurumların 1 ve 2’nci dereceli kadrolar için en az 10 yıl, 3 ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceğinin ve aynı Kanunun Vekâlet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları başlıklı 86’ncı maddesinde kimlere ne şekilde vekâlet verileceğinin, 175’inci maddesinde de vekâlet edenlere vekâlet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşımasının zorunlu olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Şöyle ki;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86'ncı maddesinde, Memurların kanuni izin, geçici görev, disiplin cezası uygulaması veya görevden uzaklaştırma nedenleriyle işlerinden geçici olarak ayrılmaları halinde yerlerine kurum içinden veya diğer kurumlardan veya açıktan vekil atanabileceği ve sayılan haller dışında, boş kadrolara ait görevler lüzum görüldüğü takdirde memurlara ücretsiz olarak vekâleten gördürülebileceği,

17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar’ın ‘Vekalet’ başlıklı 9'uncu maddesinde, 657 sayılı Kanunun 86'ncı maddesi uyarınca, Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirilenlere; vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86'ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması ve asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki farkın, 657 sayılı Kanunun 175'inci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlandığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödeneceği, ancak esas ve usule ilişkin olarak belirtilen şartları bir arada taşımayanlara, mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmet içi eğitim, kurs veya seminer nedeniyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere, vekaletleri esnasında yıllık izin, mazeret izni, hastalık izni, vekalet görevine ilişkin olmayan geçici görev, görevden uzaklaştırma, tutuklanma, gözaltına alınma, hizmet içi eğitim, kurs, seminer ve benzeri nedenlerle vekalet görevine ara verenlere (ara verdikleri günler için) vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmeyeceği, 666 sayılı Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin 1'inci maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek 9'uncu maddesinde, aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile … en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılacağı, kurumlarınca bir kadroya kurum içinden veya kurum dışından vekalet ettirilenlere, vekaletin 657 sayılı Kanunun 86'ncı maddesine istinaden yapılmış ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, vekalet görevinin Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek karar ile atama yapılması gereken kadrolar için ilgili bakan, diğer kadrolar için asili atamaya yetkili amir tarafından verilmesi, vekalet eden personelin asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadrolar için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) taşıması kaydıyla vekalet ettikleri kadro için öngörülen ek ödemenin asli kadroları için öngörülen ek ödemeden fazla olması halinde, aradaki farkın vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve bu görevin fiilen yapıldığı sürece ödeneceği, ancak mehil müddeti, yıllık izin, mazeret izni, hastalık ve refakat izni, geçici görev, vekalet, görevden uzaklaştırma, hizmet içi eğitim, seminer ve kurs nedenleriyle görevlerinden ayrılanlara vekalet edenlere bu şekilde ödeme yapılmayacağı belirtilmiştir.

04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğinin 7’inci maddesinde,

“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3. Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak,

4. Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,”

Düzenlemesi yapılmıştır.

Mali Hizmetler Daire Başkanlığı altında yer alan Hesap İşleri Şube Müdürlüğünün gerek görevi ve gerekse de Yönetmelik eki müdürlüklerin yer aldığı listeye göre Ek 2 Diğer Müdürlükler arasında yer almaktadır. Şube müdürü kadrosuna atanabilmek için 657/68-B ve Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesindeki şartların olması gerekir. Şube Müdürlüğü Yönetmelik eki (2) sayılı listede sayılan Diğer Müdürlükler arasında olduğundan dolayı kişinin bu müdürlüğe atanabilmesi için “657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşıması, Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olması, iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olması” gerekir.

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;

Bilgisayar işletmeni olarak görev yapan ...’in ... günlü olur ile Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne vekâleten görevlendirildiği anlaşılmakta olup, şube müdürlüğü kadrosuna atanabilmek için 657/68-B ve Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 7’nci maddesindeki şartların olması gerektiği açıktır. Aynı durum vekâleten yapılan atamalar içinde geçerlidir.

Memur olarak açıktan atanan ..., bir yıl şef olarak çalıştıktan sonra bilgisayar işletmeni kadrosuna atanmış ve halende aynı kadroda görev yapmaktadır. ... tarihinde liseyi bitirmiştir. Lise mezunu olan ... 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartları ile fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olma ve iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olma şartını sağlamadığından dolayı vekâleten görevlendirilmesi ve Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne ait kadronun farklarını almasında hukuken uyarlık bulunmadığından ...’e vekâlet nedeniyle yapılan fark ödemeler neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Tüm bu sebeplerle dilekçilerce daire kararının esasına ilişkin yapılan itirazlar yerinde görülmemektedir.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde 5. Dairece 89 sayılı ilamın 5. Maddesi ile verilen tazmin kararının TASDİKİNE (Üye ... ve ...’ün ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 18.05.2022 tarih ve 51997 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi;

Üye ...’ın ayrışık görüşü;

Temyize konu Daire kararında maddi olay Büyükşehir Belediyesinde bilgisayar işletmeni olarak çalışan ve Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne vekâlet eden personele vekâlet nedeniyle yapılan fark ödemelerin mevzuata aykırılığı hususudur. Sorumluluk tesisinde ise ilişikli tutulan 2019 yılı ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri dikkate alınarak tazmin hükmü verilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin ‘Aylıklar’ başlıklı 8’inci maddesinde;

“(1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.

a) İlk atamalarda, atama onayı ve işe başlama yazısı,

b) Naklen atamalarda, atama onayı, işe başlama yazısı ve Personel Nakil Bildirimi (Örnek:11),

c) Terfilerde, terfi onayı (Otomatik olarak yapılan kademe ilerlemelerinde terfi onayı aranmaz.),

ç) Görevden uzaklaştırmalarda, yetkili makamın onayı veya yazısı,

d) Görevden uzaklaştırılmış olanların göreve iadelerinde, yetkili makamın onayı ve göreve başlama yazısı,

e) Görevden uzaklaştırılmış olanların açıkta kaldıkları sürelere ait aylıklarının ödenmesinde, harcama talimatı,

f) Ücretli vekaletlerde, vekalet onayı ve işe başlama yazısı,

g) İkinci görev ödemelerinde, ikinci görev onayı ve işe başlama yazısı,

ğ) Aylıksız izin ve askerlik dönüşü yeniden işe başlamalarda, işe başlama yazısı.

(2) Malî yılın ilk ayına ait ödemelerde, personelin kıdem aylığına esas hizmet sürelerini gösteren insan kaynakları birimince onaylı listenin ödeme belgesine eklenmesi gerekir. Diğer aylarda ise durumunda değişiklik olanların listesi ödeme belgesine eklenir.” denilmektedir. Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere personele yapılacak ilk ödemeye ilişkin ödeme emri belgesine kişinin hukuki durumunu gösterir atama, görevlendirme vb. konulu resmi belgelerin ekleneceği, sonraki ödeme emri belgelerine bu belgelerin eklenmeyeceği anlaşılmaktadır.

Somut olayda karara esas hukuki işlem; ilgili personelin ... tarihli olur ile Hesap İşleri Şube Müdürlüğüne vekâleten görevlendirilmesi ve bu işlemin hukuka aykırılığı hususudur. Bu atama işlemine istinaden ilgili personele 2019 yılı içerisinde yapılan ödemeler konulu ödeme emri belgelerinde, yukarıda yer verilen yönetmelik hükmü mucibince, ... tarihli görevlendirme konulu resmi yazıya yer verilmemiştir. İlişkili ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin ilişikli ödeme emri ekleri çerçevesinde 2009 tarihli atama işleminin hukuki yönünün incelemekle yükümlü tutulamayacağından, kamu zararı ile fiil arasında illiyet bağı kurulamayacağından Daire kararının kaldırılmasında karar verilmesi gerekmektedir.

Üye ...’ün ayrışık görüşü;

Daire kararına esas teşkil eden mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, asaleten atanmada aranan şartları taşımadığı anlaşılan ...’e vekâlet nedeniyle yapılan fark ödemelerinin kamu zararına sebebiyet verdiği anlaşılmakta olup, Daire kararının esasına ilişkin sorumlularca yapılan itirazlar yerinde değildir.

Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesinde; “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.

Her ne kadar hukuka aykırı görevlendirme neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; hukuki uyuşmazlık konusu olan işlem 5018 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde değerlendirildiği takdirde, zarara sebebiyet veren işlemin onayında imzası bulunan sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğramış bulunmaktadır.

Dolayısıyla, zararın ilamda belirtilen sorumlulardan tahsili mümkün bulunmamakta olup, idarece fiili durumda zararın ahizden tahsili yoluna gidilebilecektir.

Netice itibariyle, hukuka aykırı vekaleten görevlendirme işlemi neticesinde ilgili personele yapılan ödemeler suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olsa da; 5018 sayılı Kanununun ‘Zamanaşımı’ başlıklı 74’üncü maddesi bağlamında sorumluların sorumlulukları zamanaşımına uğradığından, Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.