Sayıştay 5. Dairesi 49541 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 5

• Dosya No: 49541

• Tutanak No: 52003

• Tutanak Tarihi: 18.05.2022

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Maktu fazla çalışma ücreti.

3. 89 sayılı İlamın 15. Maddesi ile itfaiye teşkilatında şoför olarak çalışan ...’a maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu ... TL kamu zararına sebebiyet verildiğine,

Kamu zararının tazmininden ise Harcama Yetkilisi ile Gerçekleştirme Görevlisinin müşterek ve müteselsil sorumluluğuna hükmedilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize Konu Daire Kararının Mahiyeti

Temyize konu Daire kararında özetle; İtfaiye Müdürlüğünde çalışmakla birlikte destek hizmeti yürüten personele maktu fazla çalışma ücretinin ödenemeyeceği,

Şoför, itfaiye araçlarını kullanmakla birlikte bu kişinin yaptığı işin destek hizmeti olduğu, Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde yer alan; " İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir." hükmüne göre şoförlüğün, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine yardımcı ve destek personeli niteliğinde olduğu belirtilerek,

Bütçe Kanunu gereği maktu fazla çalışma ücreti almaması gerekirken destek hizmeti yürüten personele bu ücretin ödenmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığına hükmedilmiştir.

Dilekçilerin İddia ve İtirazları

Belediye ve Bağlı kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm kadro İlke ve Standartlarına dair Yönetmeliğin İtfaiye Personeli Başlıklı 18. Maddesinde yer verilen;” Belediyeler itfaiye biriminin görevlerini göz önünde bulundurarak itfaiye personeli dışında diğer hizmet sınıflarında bulunan personeli ihtiyaç halinde mevcut kadroları ile itfaiye teşkilatında görevlendirebilir.” hükmü gereği şoför kadrosunda bulunan ...’un itfaiye birimine görevlendirildiği, ilgili personelin 2019 yılı içerisinde fiilen yangın söndürme faaliyetlerine katıldığı,

Ayrıca İLO Sözleşmesinin 795/ Tarih ve 100 no’u “Eşit Değerde iş için Eşit Ücret Sözleşmesi"nin, Anayasanın 18. maddesi - Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır” ve 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun 4’99. Maddesi gereğince angarya iş yaptırılamayacağı” hükümleri gereğince; İtfaiye hizmetlerinde şoför olarak çalışan ...’a aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenebileceği şeklindedir.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

31.12.2018 gün ve 30642 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7156 sayılı 2019 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu K cetvelinde, “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.” Denilmektedir.

Bu maddeye istinaden fazla çalışma ücreti itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenmektedir. İtfaiye teşkilatında çalışmakla birlikte destek hizmeti yürüten personele bu ödeme yapılmamaktadır. Şoför itfaiye araçlarını kullanmaktadır. Bu kişinin yaptığı iş destek hizmetidir. Şöyle ki;

21.10.2006 gün ve 26326 sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin,

"Kadro ve unvanlar" başlıklı 8'inci maddesinde, "(1) Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur."

"Belediye itfaiye yangın personeli" başlıklı 9'uncu maddesinde, "(1) Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir."

“İtfaiye erinin görevleri” başlıklı 13’üncü maddesinde, “(1) İtfaiye eri; yangın söndürme, araç kullanma ve arama-kurtarma, çalışmalarını yerine getirir; itfaiye hizmet binası ve müştemilatının güvenliğini, temizliğini, araç-gereç ve teçhizatın bakım ve onarımı ile haberleşme ve yazışma gibi yürütülmesi gereken diğer iş ve işlemleri yapar.”

"Diğer personel" başlıklı 14'üncü maddesinde, "(1) İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir."

düzenlemeleri yapılmıştır.

Görüleceği üzere itfaiye yangın personelinin kimlerden oluştuğu 9'uncu maddede itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı olarak sayılmıştır. Yani bu kişiler itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Şoför ise yönetmeliğin 14'üncü maddesinde, "(1) İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir." belirtildiği üzere hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek personelidir. Bu kişi destek personeli olmasından dolayı Bütçe Kanunu gereği maktu fazla çalışma ücreti almaması gerekir. Diğer bir anlatımla bu kişi yönetmeliğin 8'inci maddesinde ifade edilen diğer kadrolardandır.

Yönetmeliğin 15'inci maddesinde itfaiye eri olacaklarda aranacak şartlar sıralanmıştır. Maddeye bakıldığında bunların özel şartlar olduğu anlaşılacaktır. Devam eden maddelerde ise görevde yükselme esasları ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Buradan itfaiye personelinin farklı olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan itfaiye teşkilatının giyecek yardımı ile şoförün giyecek yardımı da farklıdır.

İtfaiye erliğine iki şekilde atama yapılmaktadır. Birinci olarak ilk defa itfaiye eri olarak işe alınma olup bununla ilgili şartlar ve sürecin nasıl olacağı yönetmelikte ayrıntılı belirtilmiştir. Diğeri ise başka kadroda çalışanların itfaiye erliğine naklen atanmasıdır. Belirtilen iki şekil dışında itfaiye erliğinde istihdam türü bulunmamaktadır. Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde 14.11.2017 gün ve 30240 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle Yönetmeliğin “Başka memurluklardan naklen geçiş” başlıklı 18’inci maddesi, “Diğer kamu kurum ve kuruluşları veya belediye hizmet birimlerinde asıl memur kadrosunda çalışanlardan, itfaiye erliğine geçmek isteyenler; 30 yaşını aşmamaları, 15/A maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (e), (f) bentlerindeki şartları taşımaları ve 15/E maddesinde öngörülen sınavda başarılı olmaları kaydıyla, 657 sayılı Kanuna ve diğer mevzuat hükümlerine uyularak itfaiye eri kadrosuna atanabilir.” şeklinde değiştirilmiştir. İtfaiye erliğine ilk defa atanacaklarla ilgili düzenlemeler yönetmeliğin 15, 15/A, 15/B, 15/C, 15/Ç, 15/D, 15/E, 15/F ve 15/G maddelerinde yer almıştır. “Sınava kabul için ön şartlar” başlıklı 15/A maddesinde, sınava katılmak isteyenlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48’inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları, en az lise veya dengi okul mezunu olmaları, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 metre, kadınlarda en az 1.60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kilogramdan fazla fark olmaması, sınavın yapıldığı tarihte 30 yaşını doldurmamış olmaları, geçerlilik süresi dolmamış KPSS puan türünden sınav duyurusunda belirtilmiş olan asgari puanı almış olmaları, sağlık açısından kapalı mekan, dar alan ve yükseklik gibi fobisi olmaması kaydıyla itfaiye teşkilatının çalışma şartlarına uygun olmaları, itfaiye teşkilatının ihtiyacına göre belirlenen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince verilen sürücü belgesine sahip olmaları gerektiği, 15/E maddesinde adayların bilgi ve yeteneklerini ölçecek şekilde yazılı veya sözlü ile uygulamalı olmak üzere iki bölüm halinde sınav yapılacağı, 16/B maddesinde ataması yapılanların sınavla ilgili belgelerin ilgililerin özlük dosyalarında saklanacağı, 16/C maddesinde sekretarya hizmetlerinin insan kaynaklarından sorumlu birim tarafından yürütüleceği belirtilmiştir.

Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde itfaiye erinin görevleri, “İtfaiye eri; yangın söndürme, araç kullanma ve arama-kurtarma, çalışmalarını yerine getirir; itfaiye hizmet binası ve müştemilatının güvenliğini, temizliğini, araç-gereç ve teçhizatın bakım ve onarımı ile haberleşme ve yazışma gibi yürütülmesi gereken diğer iş ve işlemleri yapar.” olarak sayılmıştır. Buradan itfaiye erinin araç kullanma görevi olduğuna göre itfaiye erinin şoföre eşit olduğu ifade edilebilir. Ancak bu görüşün kabul edilebilir yönü bulunmamaktadır. İtfaiye erinin göreve alınma şartları ile “şoförün” göreve alınma şartları farklıdır. İtfaiye eri araç kullanma yapabilirken, itfaiye eri olmayan genel idare hizmetlerinde sadece “şoför” kadrosunda olan kişi yangın personeli olarak yangına müdahale etmemelidir. Sadece aracı sürerek aracın yanında bulunmalıdır. Nitekim “şoför” kadrosundaki olan bu kişinin yangın söndürmeye katılarak yaptığı bir eylemin kişilerin zararına yol açması durumunda idare kusurlu bulunarak tazminat ödemek zorunda kalabilir. Yönetmelikte yangın personeli kadro olarak tek tek belirtildiği için “şoförün” yangın personeli olduğunun kabul edilebilir yönü bulunmamaktadır.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde 5. Dairece 89 sayılı ilamın 15. Maddesi ile verilen hükmün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ..’un Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 18.05.2022 tarih ve 52003 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

(…. Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ..’un ayrışık görüşü;

21.10.2006 gün ve 26326 sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 13’üncü maddesinde itfaiye erinin görevleri, “İtfaiye eri; yangın söndürme, araç kullanma ve arama-kurtarma, çalışmalarını yerine getirir; itfaiye hizmet binası ve müştemilatının güvenliğini, temizliğini, araç-gereç ve teçhizatın bakım ve onarımı ile haberleşme ve yazışma gibi yürütülmesi gereken diğer iş ve işlemleri yapar.” olarak sayılmıştır. Buradan itfaiye erinin araç kullanma görevi olduğuna göre itfaiye erinin şoföre eşit olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;

Belediye ve Bağlı kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm kadro İlke ve Standartlarına dair Yönetmeliğin İtfaiye Personeli Başlıklı 18. Maddesinde yer verilen;” Belediyeler itfaiye biriminin görevlerini göz önünde bulundurarak itfaiye personeli dışında diğer hizmet sınıflarında bulunan personeli ihtiyaç halinde mevcut kadroları ile itfaiye teşkilatında görevlendirebilir.” hükmü gereği şoför kadrosunda bulunan ...’un itfaiye birimine görevlendirildiği, ilgili personelin 2019 yılı içerisinde fiilen yangın söndürme faaliyetlerine katıldığı anlaşılmaktadır. Sonuç itibariyle Bütçe Kanunu gereği maktu fazla çalışma ücretinin destek hizmeti yürüten personele ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Tüm bu sebeplerle Daire kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.