Sayıştay 5. Dairesi 49526 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2019

• Daire: 5

• Dosya No: 49526

• Tutanak No: 52014

• Tutanak Tarihi: 18.05.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediye uzlaşma komisyonunda görev alan memurlara toplantı başına belediye bütçesinden ödeme yapılması.

89 sayılı ilamın 27. Maddesi ile Belediye uzlaşma komisyonunda görev alan memurlara toplantı başına belediye bütçesinden ödeme yapılması mevzuat hükümlerine uygun olduğundan ... TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

Temyize Konu Daire Kararı

Temyize konu daire kararında özetle;

"213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Kanunun Şümulü" başlıklı 1 inci maddesi ve "Ücretler" başlıklı 92 nci maddesine istinaden İçişleri Bakanlığı tarafınca düzenlenen Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliğinde uzlaşma komisyonlarının yetkisi ve teşkiline ilişkin detaylı düzenlemeye yer verildiği, huzur hakkı ödemesine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği,

Yine Bakanlık tarafından 29.06.2004 tarihinde 1 sıra no.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği Resmi gazetede yayınlandığı, bu tebliğde de uzlaşma komisyonuna huzur hakkı ödemesine ilişkin bir hükme açıkça yer verilmediği, ancak Tebliğin; "Uzlaşma konusunda bu Tebliğ'de belirtilmeyen ve tereddüte düşülen diğer hususlar hakkında Vergi Usul Kanununun uzlaşmaya ilişkin hükümleri ve Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uygulanır." hükmü ile Belediye uzlaşma komisyonu başkan ve üyelerine Vergi Usul Kanununda yer alan esaslar çerçevesinde ücret ödenmesinin yolunun açıldığı,

Somut olayda mevzuatlardaki emredici hükümler doğrultusunda uzlaşma komisyonlarının teşekkül ettirildiğini, 213 sayılı Kanunun 92 nci maddesi gereği uzlaşma komisyonlarına verilecek ücret miktarını belirlemeye tek yetkili kurmun Maliye Bakanlığı olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı 14.07.2015 tarih ve 60713443 – 115.02(85-8)-E.68598 sayılı genelgesinde belirlenen kriterlere göre uzlaşma komisyonu üyelerine ücret verildiği belirtilerek,

Belediye uzlaşma komisyonunda görev alan memurlara toplantı başına belediye bütçesinden ödeme yapılması mevzuat hükümlerine uygun olduğundan ... TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına hükmedilmiştir.

Maddi Unsurları Bağlamında Konunun Esastan İncelenmesi

213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1 inci maddesi;

“Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.

Yukarıda yazılı vergi, resim ve harçlara bağlı olan vergi, resim ve zamlar da bu kanuna tabidir.

Bu kanunun hükümleri kaldırılan vergi, resim ve harçlar hakkında da uygulanır.”

“Ücretler” başlıklı 92 nci maddesi;

“Bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel komisyonlar ve uzlaşma komisyonlarının (Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan komisyon hariç) Başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli defterdarlığın teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret verilir.

Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan Komisyonun Başkan ve Üyelerine bu komisyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücret Cumhurbaşkanı kararıyla tayin olunur.”

“Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli” başlıklı Ek 1 inci maddesi;

“Mükellef tarafından, ikmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilerle bunlara ilişkin vergi ziyaı cezalarının (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde tarh edilen vergi ve kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369 uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir. Uzlaşma konusu verginin matrah farkları itibariyle bölünebildiği durumlarda uzlaşma sadece toplam matrah farkının bu bölümüne isabet eden vergi kısmı için de yapılabilir. Uzlaşma talebi vergi ihbarnemesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar teklif edilen vergi ve cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır. Mükellef, uzlaşma görüşmelerinde, bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir.

Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmelik İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanır.

Maliye Bakanlığı vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilerde tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir.”

hükümlerine amirdir.

İçişleri Bakanlığı tarafından yukarıda belirtilmiş olan mevzuat hükümlerine istinaden Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği 01/08/2003 tarihli ve 25186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Söz konusu yönetmelikte uzlaşma komisyonlarının yetkisi ve teşkiline ilişkin detaylı düzenlemeye yer verilmiş, huzur hakkı ödemesine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Yine Bakanlık tarafından 29.06.2004 tarihinde 1 sıra no.lu İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği Resmi gazetede yayınmış, bu tebliğde de uzlaşma komisyonuna huzur hakkı ödemesine ilişkin bir hükme açıkça yer verilmemiştir. Ancak Tebliğin; “Uzlaşma konusunda bu Tebliğ’de belirtilmeyen ve tereddüte düşülen diğer hususlar hakkında Vergi Usul Kanununun uzlaşmaya ilişkin hükümleri ve Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uygulanır.” hükmü ile Belediye uzlaşma komisyonu başkan ve üyelerine Vergi Usul Kanununda yer alan esaslar çerçevesinde ücret ödenmesinin de yolunu açmıştır.

Nitekim, 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan uzlaşmaya ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenen Uzlaşma Yönetmeliğinde de Komisyon üyelerine ücret ödeneceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda bir üst norm olan Vergi Usul Kanunu hükümlerini uygulamak gerekecektir ki, mezkur Kanunun 92 nci maddesinde de; “Bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel komisyonlar ve uzlaşma komisyonlarının (Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan komisyon hariç) Başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli defterdarlığın teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret verilir”. şeklinde düzenleme yapılarak Komisyon üyelerinin ücret alabileceği belirtilmiştir. Yine mezkur Kanunun 1 inci maddesinde, bu Kanun hükümlerinin belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanacağı düzenlendiğinden, Kanunun 92 inci maddesi de Belediyeler hakkında evleviyetle uygulanacaktır.

HÜKÜM

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde Belediye uzlaşma komisyonunda görev alan memurlara toplantı başına belediye bütçesinden ödeme yapılması mevzuat hükümlerine uygun olduğundan Savcılıkca temyiz dilekçesinde yer verilen iddia ve itirazların REDDİNE ve 89 sayılı ilamın 27’nci maddesi ile verilen ilişilecek husus bulunmadığı kararının TASDİKİNE, (Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın Daire kararının bozulması gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 18.05.2022 tarih ve 52014 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçesi

Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

İlgili hukuki düzenlemeler incelendiğinde;

213 sayılı Vergi Usul Kanunun “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’nci maddesinde, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır …” denilmiş ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ”İkinci görev yasağı” başlıklı 87’nci maddesinde, “Memurlara; a) Bu kanuna tabi kurumlarda, b) Sermayesinin tamamı Devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarısından fazlası devlete ait bankalarda, c) Özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlarda, ç) Yukarıdaki bentlerde yazılı idare, kuruluş ve bankalar tarafından sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan kuruluşlarla bunların aynı oranda katılmaları ile vücut bulan kurumlarda, İkinci görev verilemez; bu kurumlarda her ne ad ile olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz.

“Ancak, bu kanunun memurlara ikinci görev verilmesini öngören hükümleri ile hakem, tasfiye memuru ve bilirkişilere takdir olunan, İl Genel Meclisi ve Daimi Encümeni başkanları, özel kanunlarla kurulan ve asli görevlerinin devamı niteliğinde olmayan çeşitli kurul, komisyon, heyet ve juri çalışmalarına, üniversiteler, akademiler, Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü ve özel kanunlarla kurulan araştırma kurumları tarafından idareyle ilgili olarak yapılan inceleme ve araştırma çalışmalarına katılanlar için özel kanunlarınca gösterilen veya bu kanunlara dayanılarak tespit edilen ücretlerin ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır.” düzenlemesi yapılmıştır.

657 sayılı Kanun’un 87’nci maddesinde, “ancak” denilerek bazı özel kanunların öngördüğü ücretlerin memurlara ödenmesine imkân sağlanmıştır. 213 sayılı Kanun’un “Ücretler” başlıklı 92’nci maddesinde ise bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel komisyonlar ve uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli defterdarlığın teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret verileceği belirtilmiştir.

213 sayılı Kanun’un “Uzlaşmanın konusu, kapsamı, komisyonlar ve şekli” başlıklı ek 1’nci maddesinin ikinci paragrafında, sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği, İl özel idareleri ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar için bu yönetmeliği ise İçişleri Bakanlığınca hazırlanacağı düzenlenmiştir. Bu hükme istinaden Maliye Bakanlığınca Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği yayınlanmış ancak uzlaşma komisyonu üyelerine huzur hakkı ödemesine yer verilmemiştir. Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) yayımladığı 14.07.2015 tarih ve 60713443-115.02(85-8)-E.68598 sayılı genelgesi ile Vergi Dairesi Başkanlıkları ve Defterdarlıklar uzlaşma komisyonlarının başkan ve üyelerine ödenecek ücrete ilişkin usul ve esasları belirlemiştir.

01.08.2003 gün ve 25186 sayılı Resmi Gazetede Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği yayımlanmıştır. Yönetmeliğin “Uzlaşma Komisyonlarının Teşkili” başlıklı 6’ncı maddesinde, Belediye bütçesine giren vergi, resim ve harçlar için; büyükşehir belediyesinde başkanın görevlendireceği genel sekreter, genel sekreter yardımcısı veya daire başkanının başkanlığında, belediye gelir şube müdürü ile belediye encümenince mali hizmetler biriminden seçilecek bir memur üyeden müteşekkil üçer üyeden kurulacağı düzenlenmiştir. Söz konusu yönetmelikte uzlaşma komisyonlarının yetkisi ve teşkiline ilişkin detaylı düzenlemeye yer verilmiş olmasına karşın huzur hakkı ödemesine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir. İçişleri Bakanlığı tarafından 2004 yılında 1 sıra numaralı İl Özel İdareleri ve Belediyeler Uzlaşma Tebliği yayınlanmıştır. Söz konusu tebliğde de uzlaşma komisyonu üyelerine huzur hakkı ödenmesi ile ilgili bir düzenleme yer almamıştır. Uzlaşma konusunda bu Tebliğ’de belirtilmeyen ve tereddütte düşülen diğer hususlar hakkında Vergi Usul Kanunu’nun uzlaşmaya ilişkin hükümleri ile Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Gerek Vergi Usul Kanunu’nun “uzlaşmaya ilişkin hükümlerinde” gerekse de Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliğinde uzlaşma komisyonuna yapılacak bir ödemeye yer verilmemesi nedeniyle belediye personelinin uzlaşma komisyonundan huzur hakkı ödenmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, Daire kararının bozulmasına karar verilmesi gerekir.