Sayıştay 5. Dairesi 48937 Kararı - Yüksek Öğretim Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Yüksek Öğretim Kurumları

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 48937

• Tutanak No: 52323

• Tutanak Tarihi: 21.09.2022

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Üniversite iktisadi işletme hesabından serbest mali müşavire yapılan ödemelerin sözleşmede öngörülenden fazla yapılması;

173 sayılı İlamın 37. maddesiyle; Üniversite İktisadi İşletmesinin banka hesabından Serbest Mali Müşavire hizmeti karşılığı yapılan ödemelerin sözleşmede öngörülenden fazla yapıldığı gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlu [(Gider Belgesi Üzerinde İmzası Bulunan) Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talep eden Muhasebeci … [yine aynı ilam maddesi ile ilgili olarak Harcama Yetkilisi sıfatıyla temyiz talep eden ve buna ilişkin dosyası kendi gündem sırasında görüşülen İktisadi İşletme Müdürü …’ın temyiz dilekçesinde de tamamen aynı olmak üzere] temyiz dilekçesinde özetle; serbest mali müşavire yapılan ödemelerin programda geçmiş dönemden geldiğini, … tarifesine göre bilanço esasına göre defter tutma bedeli için … TL, kurumlar vergisi beyannameleri için aylık … TL, K.D.V ve muhtasar beyannameleri için … TL, bir önceki yıl net satışlarına göre sürekli danışmanlık için … TL ödendiğini, İşletmenin mali müşavirlik hizmeti aldığının verilen beyannamelerde görüldüğünü, serbest mali müşavirin 2016 ve 2017 yıllarından İşletmeden yaklaşık … TL alacağı olduğundan, 31 Ocak 2018 tarihinde İktisadi İşletmeye … TL’lik serbest meslek makbuzu kestiğini ve 2017 ve 2018 yılından alacaklı olduğu tutarın tarafına ödendiğini, 31 Ocak 2018 tarihinde, serbest mali müşavir tarafından İşletmeye kesilen … TL’lik serbest meslek makbuzunun ödemesinin, 2018’in ocak ayını izleyen ileriki aylarda serbest mali müşavire yapıldığını, İlamda Savcı görüşü olarak da; İktisadi İşletmenin iş ve işlemleri Sayıştay denetimine tabi olmadığından sorgu konusu edilemeyeceğinin ve denetimin Ticaret Kanununa göre yapılması gerektiğinin düşünüldüğünün ifade edildiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılması gerektiğini; aksi kanaat hâsıl olması durumunda bozulmasına karar verilmesini Kurulumuza arz etmiştir.

(Bu ilam maddesine karşı temyiz talep eden her iki sorumlu için de geçerli) Başsavcılık mütalaasında özetle; temyiz dilekçesinde özetle;

• Serbest mali müşavire yapılan ödemelerin programda geçmiş dönemden geldiği,

• 2016 ve 2017 yıllarında İşletme zararda olduğundan mali müşavirin biriken alacaklarının 2018 yılında mali müşavire ödendiği,

• … tarifesine göre bilanço esasına göre defter tutma bedeli için … TL, kurumlar vergisi beyannameleri için aylık … TL K.D.V ve muhtasar beyannameleri için … TL, bir önceki yıl net satışlarına göre sürekli danışmanlık için … TL olduğu ve İşletmenin mali müşavirlik hizmeti aldığı verilen beyannamelerde görüldüğü,

• Serbest mali müşavirin 2016 ve 2017 yıllarından işletmeden yaklaşık … TL alacağı olduğu ve 31 Ocak 2018 yılında İktisadi İşletmeye … TL’lik serbest meslek makbuzu kestiği

• 31 Ocak 2018 yılında, serbest malı müşavir tarafından İşletmeye kesilen … TL'lık serbest meslek makbuzunun ödemesinin, 2018’in Ocak ayını izleyen ileriki aylarda serbest mali müşavire yapıldığı

Hususlarının ileri sürüldüğü ve bu meyanda tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği ifade edildikten sonra; temyize konu olan İlamın 37. maddesinde;

• İşletmenin serbest mali müşavirle yaptığı 01.01.2018 tarihli sözleşmenin 3. maddesinde; yasal defterleri tutmak, beyannameleri tanzim etmek, mali konularda danışmanlık yapmak ve SGK işlemlerini yapmak şeklinde konu ve kapsamının sayıldığı, 6. maddesinde ise; bu sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen işlere karşılık sözleşme süresi boyunca KDV dâhil olmak üzere aylık 649,00 TL ödeneceğinin belirtildiği,

• Buna göre, Serbest Mali Müşavire yıllık … TL ödenmesi gerekirken, 2018 yılında Bankadan toplam … TL ödeme yapıldığı,

• Böylece; …-…=… TL fazla ödenmede bulunulduğu,

Belirtilmek suretiyle, tespit edilen kamu zararının gerekçelerinin ifade edilmiş bulunduğu; bu itibarla, temyiz dilekçesinde ileri sürülmüş olan hususların ve açıklamaların ilam hükmünü değiştirecek mahiyette olmadığı değerlendirildiğinden, temyiz talebinin reddedilerek Daire Kararının onaylanmasına karar verilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.

Yukarıda adı geçen sorumlu (…), (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde özetle; (işbu ilam maddesine ilişkin) ilk temyiz dilekçesindeki hususları aynen tekrar etmiş, diğer sorumlu … ise, kendi gündem sırasında görüşülen dosyasındaki (Başsavcılık mütalaasına yanıt olarak gönderdiği) ikinci temyiz dilekçesinde ilk dilekçesindeki itirazları tekrar ettikten sonra farklı olarak özetle; sorguya konu olay İktisadi İşletmeye ait olup, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 4 üncü ve 5 inci maddeleri hükmü gereği, Sayıştay yargılamasına konu edilemeyeceğini, İktisadi İşletmenin iş ve işlemleri Sayıştay denetimine tabi olmadığından sorgu konusu edilmemesi gerektiğinden, iktisadi işletmelerde denetimin Ticaret Kanununa göre yapıldığını ifade ederek tazmin hükmünün kaldırılması ve aksi halde bozulması istemlerini yinelemiştir.

(… ve … için geçerli) Başsavcılık ikinci mütalaasında özetle; İlamın ilgili maddesinde açıklanan hususlara yönelik adı geçen tarafından ileri sürülen ve açıklanan hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı değerlendirildiğinden; yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sırasında görüşülen dosya ile duruşma talebinde bulunan sorumlu … ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra işbu dosya ile duruşma talebinde bulunan …’e 09.09.2022 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Usul Yönünden İnceleme [Sosyal Tesislerin (İktisadi İşletmenin) Sayıştay Yargılamasına Tabi Olup Olmadığına İlişkin Değerlendirme]:

2018 yılına ilişkin … Üniversitesi Sosyal Tesisler Düzenlilik Denetim Raporunda da aynen belirtildiği üzere;

“Sosyal tesislerin bağlı olduğu Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığının kuruluş ve görevleri 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 32 nci maddesi ile Yükseköğretim Kurumları, Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği’nde belirtilmiştir. Anılan düzenlemeler bu Daire Başkanlığına yemekhane, kreş ve spor tesisleri kurma ve işletme yetkisi vermektedir. Bu kapsamda … Üniversitesi Sosyal Kültürel Sanat ve Spor Tesisleri İşletmesi, 2007 yılında faaliyetine başlamıştır.

Üniversitenin kantinlerini, restoranını, … tesisini ve kitap dergi satış yerlerini işletmektedir. Bir sorumlu müdürü, bir koordinatör ve 7 kişiden oluşan, rektör yardımcısının başkanlığındaki yönetim kurulu tarafından yönetilmektedir.

… Üniversitesi Sosyal ve Kültürel Sanat ve Spor Tesisleri İşletmesinde hesap ve işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ile mali rapor ve tabloların düzenlenmesinde 30.12.2005 tarihli ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas Ve Usullerde belirlenmiş ilke, kural ve standartlar esas alınmaktadır. Kurum söz konusu Esas ve Usullerin 54 üncü ve 55 inci maddelerinde yer alan defter, cetvel ve tabloları düzenlemektedir.

İşletmenin muhasebe işlemleri, kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunması nedeniyle Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan tek düzen hesap planına göre yürütülmektedir.

Muhasebe hizmetleri ön muhasebeci ve mali müşavir tarafından yürütülmektedir.”

31.12.2017 tarihli ve 30287 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu, 30.12.2005 tarihli ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller ve 19.01.2018 tarihli ve 30306 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2018-3 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in ilgili hükümleri karşısında adı geçen İktisadi İşletmenin “kamu idaresince işletilen sosyal tesis” niteliğinde olduğu; dolayısıyla kamu kaynağı kullandığı, Üniversite tarafından çıkarılan Yönerge (… Üniversitesi Sosyal, Kültürel, Sanat ve Spor Tesisleri Yönergesi) gereği İktisadi İşletmenin elde ettiği gelirlerin giderlerine harcanan kısmından arta kalan olumlu fark tutarının sene sonunda ertesi yıl bütçesine aktarılmakta olduğu; olumsuz fark tutarının nedeninin Denetim Kurulunca araştırıldığı, inceleme sonucunda kusur veya ihmal tespit edilmiş ise ve sorumluları hakkında gerekli işlemin yapıldığı, bu nedenle söz konusu İktisadi İşletmeden yapılan mevzuata aykırı harcamalar neticesinde bütçeye aktarılacak gelir tutarının azalacağı; bu itibarla, üniversitelerin iktisadi işletmelerinin özel bütçe içerisinde yer alması hasebiyle 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Denetim alanı” başlıklı 4 üncü ve “Sayıştayın görevleri” başlıklı 5 inci maddesi gereğince Sayıştay denetimine ve yargılamasına tabi kılındığı anlaşıldığından temyiz dilekçelerindeki İktisadi İşletme hakkında yargılama yapılamayacağına dair iddiaların reddine karar verilerek temyiz başvurusunun konunun esası ve sorumluluk yönünden incelenmesine geçildi

Konunun Esası Yönünden İnceleme:

Temyize konu işbu ilam maddesinde tazmin hükmü, üniversite iktisadi işletmesinin banka hesabından serbest mali müşavire hizmeti karşılığı yapılan ödemelerin sözleşmede öngörülenden fazla yapılası suretiyle kamu zararına neden olunduğu gerekçesiyle verilmiştir.

İlam maddesinde de ifade edildiği üzere; İşletmenin serbest mali müşavirle yaptığı 01.01.2018 tarihli sözleşmenin 3. maddesinde; yasal defterleri tutmak, beyannameleri tanzim etmek, mali konularda danışmanlık yapmak ve SGK işlemlerini yapmak şeklinde konu ve kapsamının sayıldığı, 6. maddesinde ise; bu sözleşmenin 3. maddesinde belirtilen işlere karşılık sözleşme süresi boyunca KDV dâhil olmak üzere aylık … TL ödeneceği belirtilmiştir. Buna göre, serbest mali müşavire yıllık … TL ödenmesi gerekirken, 2018 yılında Bankadan toplam … TL ödeme yapıldığı görülmüştür. Böylece; …-…=… TL fazla ödenmede bulunulmuştur.

Sorumlularca gönderilen temyiz dilekçelerinde; serbest mali müşavire yapılan ödemelerin programda geçmiş dönemden geldiği, 2016 ve 2017 yıllarında işletme zararda olduğundan mali müşavirin biriken alacaklarının 2018 yılında mali müşavire ödendiği, … tarifesine göre bilanço esasına göre defter tutma bedeli için … TL, kurumlar vergisi beyannameleri için aylık … TL K.D.V ve muhtasar beyannameleri için … TL, bir önceki yıl net satışlarına göre sürekli danışmanlık için … TL olduğu ve İşletmenin mali müşavirlik hizmeti aldığının verilen beyannamelerde görüldüğü, serbest mali müşavirin 2016 ve 2017 yıllarından işletmeden yaklaşık … TL alacağı olduğu ve 31 Ocak 2018 yılında İktisadi İşletmeye .. TL’lik serbest meslek makbuzu kestiği, 31 Ocak 2018 yılında, serbest mali müşavir tarafından İşletmeye kesilen … TL'lik serbest meslek makbuzunun ödemesinin, 2018’in Ocak ayını izleyen ileriki aylarda serbest mali müşavire yapıldığı hususları ileri sürülmekte ise de; (Denetçilerce de tespit edildiği üzere) İşletme Mizanına bakıldığında; serbest mali müşavirin, … Üniversitesi Sosyal, Kültürel, Sanat ve Spor Tesisleri Yönergesinin “Tahsilat, ödeme ve avans işlemleri” başlıklı 21 inci maddesinin (g) fıkrasına aykırılık teşkil edecek şekilde serbest meslek makbuzu kesilmeden kendisine Bankadan ödemeler yapılmasından ötürü, “159 Verilen Sipariş Avansları Hesabına” göre … TL, yine “320 Satıcılar Hesabına” göre de … TL borçlu olduğu görülmektedir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme:

… Üniversitesi Sosyal, Kültürel, Sanat ve Spor Tesisleri Yönergesi uyarınca; (İktisadi İşletme Müdürü) …’ın tesis personelinin amiri olarak gelir-gider işlemlerinin gerçekleştirilmesi konusundaki görevleri nedeniyle Harcama Yetkilisi-Gerçekleştirme Görevlisi (Muhasebeci) …’in ise İktisadi İşletmeye ait tahakkuk işlemlerini gerçekleştirmesi ve Banka hesabından yapılacak ödemeleri takip etmesi nedeniyle Gerçekleştirme Görevlisi-Muhasebe Yetkilisi sıfatlarıyla sorumluluğu bulunmaktadır.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, gerek usul, konunun esası, gerekse de sorumluluk yönlerinden verilen tazmin hükmünde mevzuata aykırı bir husus görülmediğinden; sorumluların tamamen ortak mahiyetteki temyiz dilekçelerinde yer alan iddiaların reddedilerek 173 sayılı İlamın 37. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’nin aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 21.09.2022 tarih ve 52323 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve …. Daire Başkanı … ile Üye …, Üye …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

Yargılamaya esas rapor ve eklerinden; serbest mali müşavire yapılan ödemelerin programda geçmiş dönemden geldiği, 2016 ve 2017 yıllarında İşletme zararda olduğundan mali müşavirin biriken alacaklarının 2018 yılında serbest meslek makbuzu karşılığı mali müşavire ödendiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, yapılan ödemede bir mevzuata aykırılık bulunmadığından, sorumluların tamamen ortak mahiyetteki dilekçelerinde ileri sürdükleri hususların kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.