Sayıştay 5. Dairesi 48498 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 48498

• Tutanak No: 54924

• Tutanak Tarihi: 26.04.2023

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Belediyede görev yapan memur ve sözleşmeli personele mesaiye geliş ve gidişleri için nakdi yol masrafı ödenmesi.

151 sayılı İlamın 1. maddesiyle; ... Belediyesinde görev yapan memur ve sözleşmeli personele mesaiye geliş ve gidişleri için nakdi yol masrafı ödenmesi sonucunda tazminine hükmolunan ... TL’nin, 34094 İlam (15.09.2021 tarih ve 50144 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla tasdik edilmiştir.

KARAR DÜZELTME DİLEKÇESİ

Üst yönetici ... ile sorumlu diğer 74 kişinin ortak imzalı karar düzeltme dilekçesinde özetle;

25.07.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4. Bölümünde yer alan, Toplu Taşıma Kartı başlıklı 12. maddesinde;

“Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir ” denildiğini,

Anılan hüküm üzerine, Belediye tarafından ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığına yazı yazılarak, 25.07.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018-2019 Yıllarının Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4. Bölümünde yer alan, Toplu Taşıma Kartı başlıklı 12. Maddesine istinaden, memur ve sözleşmeli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere verilmesi planlanan aylık ulaşım kartı kullanım bedelinin Belediye’ye bildirilmesinin istendiğini,

... Büyükşehir Belediyesi ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının cevabi yazısıyla, Memur Personel Ulaşım Kartı Kullanım Bedelinin aylık 88 kontör, yıllık 1056 kontör olarak, kart bedeli hariç, aylık ödemeli ... TL şeklinde olduğunun bildirildiğini,

Gelen cevabi yazıya istinaden, İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü, Sözleşmenin 4. Bölümünde yer alan, Toplu Taşıma Kartı başlıklı 12. Maddesinde yer alan, “Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir” hükmüne istinaden memur ve sözleşmeli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nın tarifesi olan (aylık 88 binişlik ) ... TL olarak ödeme yapılması hususun üst yönetici sıfatına haiz olan belediye başkanına sunulduğunu ve belediye başkanı tarafından gerekli olurun verildiğini,

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, toplu sözleşmede belirtilen toplu taşıma kartı verilir hükmü gereğince, memur ve sözleşmeli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nın tarifesi olan (aylık 88 binişlik) ... TL’nin ödendiğini,

Sayıştay Temyiz Kurulu Kararınca da kabul gören aylık 88 kontör üzerinden Memur Personel için Ulaşım Kartı Kullanım Bedeline denk gelen ... TL üzerinden ulaşım bedeli verilmesinin, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 71 inci maddesine göre kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olmadığını,

Ulaşım kartı ile ilgili olarak, “Belediyece 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre görev yapan tüm personele servis hizmeti için, Ocak - Mayıs ayları arasındaki dönemde aylık 120 kontörlük (binişlik) toplu taşıma kartı verilmesi, Haziran - Aralık ayları arasındaki dönemde ise 120 kontörlük kart bedelinin nakit olarak ödenmesi. “ Konulu 06.07.2018 tarihli ve 2018/44838 sayılı Temyiz Kurulu Kararında;

Özetle “Dilekçiler söz konusu meclis kararıyla yapılan yardımların hafta içi mesai saatlerinde kullanılmak üzere verildiğinin çok açık bir biçimde ifade edildiğini, söz konusu kararlarda herhangi bir gün sayısının gösterilmediğini, bu itibarla temyiz ilamında yapılan hesaplamanın tamamıyla afaki olduğunu belirtmişlerse de her personelin işe gidiş gelişi için iki araç kullandığı varsayımı ile yapılan hesaplama sonucunda söz konusu yardımların aylık yirmi iki iş günü olduğundan düzenli olarak hafta sonu tatil günleri için de personele otobüs kartı ödemesinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Sorumlularca bazı personelin işe gidiş geliş için birden fazla araç kullandığı, bazılarının ise hafta sonu da işe geldikleri için daha fazla karta ihtiyaç duydukları iddia edilmektedir. Bu durumda dahi seksen sekiz binişlik karta ihtiyaç olduğu açıktır ve ayda on binişlik dokuz kartın yeterli olduğu görülmektedir. Üstelik ulaşım kartı verilen personelin tamamının birden fazla araç kullanmadığı da bir gerçektir. Bu itibarla Temyiz Kurulu Kararında karar düzeltilmesine mahal olmadığına” denildiğini,

Bu karara göre, Ocak - Mayıs arasındaki dönemde aylık 120 kontorlük toplu taşıma kartı verilmesinin, Haziran - Aralık ayları arasındaki dönemde ise 120 kontörlük kart bedelinin NAKİT olarak ödenmesi konusunda sadece 90 kontörlük bedelin üstünün kamu zararı olarak karara bağlandığını,

Yine bir belediyenin Sayıştay denetimi neticesinde, Sayıştay 6. Dairesinin 22/05/2019-176 sayılı kararı ile ... Belediyesinde görevli memurlara personel servis hizmeti desteği olarak toplu taşıma ücretinin hafta sonu tatil günleri içinde ödenmesi sonucu (işe geliş ve gidişleri için yeterli olan 88 adet bilet yerine 120 adet bilet karşılığı ulaşım yardımı verilmesi) oluşan kamu zararı tutarı için tazmin kararı verildiğini, ancak konunun Temyiz Kuruluna taşındığını,

Temyiz Kurulunun Sayıştay 6. Dairesinin “Memurlara personel servis hizmeti desteği olarak toplu taşıma ücretinin hafta sonu tatil günleri içinde ödenmesi sonucu ( işe geliş ve gidişleri için yeterli olan 88 adet bilet yerine 120 adet bilet karşılığı ulaşım yardımı verilmesi)” işlemini değerlendirdiğini ve 21.10.2020 tarih ve 48391 tutanak numaralı kararıyla ‘’Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmetleri Yönetmeliği’nin 11 inci maddesi 2nci fıkrası hükmü uyarınca da iş yoğunluğu sebebiyle mesai günleri dışında yapılan çalışmalar sebebiyle işyerine gitmek zorunda personele otobüs kartı yardımı yapılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır” diyerek verilen tazmin kararını kaldırdığını,

Sonuç olarak; 25.07.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018-2019, Yıllarının Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı 4. Bölümünün, “Toplu Taşıma Kartı” başlıklı 12 nci maddesi hükmü gereği, yukarıda bahsi geçen Temyiz Kurulu Kararlarında da belirtildiği üzere aylık 88 binişlik kart ücreti tutarı ile personele yapılan nakdi yardım tutarlarının aynı olup, yapılan ödemeyle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi kapsamında kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmadığını ifade edilerek, tazmin hükmünün kaldırılması arz ve talep edilmektedir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılık mütalaasında özetle;

“2018-2019 Yıllarının Kapsayan 4 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4 üncü bölümünde yer alan, "Toplu Taşıma Kartı" başlıklı 12 nci maddesinde; " Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir" hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen düzenlemeye aykırı olarak, nakdi yol masrafı ödenmesi sonucu oluşan tutar kamu zararı olarak değerlendirilmekte olup, kararın düzeltilmesine mahal bulunmadığı düşünülmektedir.

Arz olunur.” denilmektedir.

48498 sayılı dosyayla karar düzeltme talebinde bulunan ve İlamda Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

151 sayılı İlamın 1. maddesi ile, ... Belediyesinde görev yapan memur ve sözleşmeli personele mesaiye geliş ve gidişleri için nakdi yol masrafı ödenmesi sonucunda ... TL’ye tazmin hükmü 34094 İlam (15.09.2021 tarih ve 50144 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla tasdik edilmiştir.

25.07.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4 üncü bölümünde yer alan, “Toplu Taşıma Kartı” başlıklı 12’nci maddesinde;

“Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir.” denilmektedir.

Yukarıdaki düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere sadece toplu taşıma kartı verilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde; memur ve sözleşmeli personele mesaiye geliş ve gidişleri için toplu taşıma kartı verilmesi gerekirken ... Büyükşehir Belediyesi ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazılarında belirtilen ... tarihli ve ... sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararındaki; “ Memur Personel Ulaşım Kartı Kullanım Bedelinin aylık 88 kontör, yıllık 1056 kontör olarak, kart bedeli hariç, aylık ödemeli ... TL belirlenmesi, ayrıca yıllık 1056 kontör aşıldığında aşılan miktarın idaresinden tahsil edilmesi ve 90 dakika aktarma hakkı uygulanması şeklinde Temmuz ayından geçerli olmak üzere uygulanması …” hükmü doğrultusunda Belediyede görev yapan memur ve sözleşmeli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanmak üzere Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında aylık ... TL nakit ödeme yapılarak toplu sözleşme hükümlerine aykırı hareket edildiği görülmüştür.

Anayasa’nın 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş olup, sözü edilen bu düzenlemeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile yapılmıştır.

657 sayılı Kanun’un 146’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında, memurlara, kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı hükme bağlanmasına rağmen, Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında ulaşım için aylık ... TL nakit ödeme yapılması mümkün değildir; çünkü nakdi ödeme ücret niteliği taşımaktadır. Memurlara Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı 657 sayılı Kanun’un 146’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında belirtilmektedir.

Netice itibariyle, personel mevzuatında da personele nakdi ulaşım yardımı adı altında sosyal yardım öngörülmemiştir. Personelin işe geliş ve gidişlerinde Kuruma ait araçlarla veya hizmet alımı yoluyla servis kiralaması yerine Toplu Sözleşme ile toplu taşıma kartı verilmesi, bu suretle toplu taşıma araçlarından hizmet alınması hakkı tanınmıştır.

Buna karşın ise, işe geliş ve gidişler için ulaşım kartı yerine verilen nakdi sosyal yardım hizmetin gereği olmadığı gibi mevzuata da aykırıdır.

Bu itibarla, 151 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 34094 İlam sayılı Temyiz Kurulu Kararının maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA (…. Daire Başkanı ... ile Üyeler ..., ... ve ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğu ile,

Karar verildiği 26.04.2023 tarih ve 54924 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

8. Daire Başkanı . . . ile Üyeler . . . , . . . ve . . . ’ın karşı oy gerekçeleri;

25.07.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Başlıklı 4. bölümünde yer alan, “Toplu Taşıma Kartı” başlıklı 12 nci maddesinde;

“Büyükşehir kapsamına giren illerdeki belediyelerde veya büyükşehir belediyelerine bağlı kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarda çalışmakta olan kamu görevlilerine toplu taşıma araçlarından yararlanacak şekilde mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere toplu taşıma kartı verilebilir.” denilmektedir.

Temyiz Kurulu Kararı ile tasdik olunan Daire İlamında da yer aldığı ve karar düzeltme dilekçesinde de belirtildiği üzere; anılan hüküm üzerine ... Belediyesi’nce ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ... Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı’na yazı yazılarak, Toplu Sözleşmede düzenlenen bu maddeye istinaden personelin mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere verilmesi planlanan aylık ulaşım kartı kullanım bedelinin belediyeye bildirilmesi istenmiş; gelen cevap yazısı doğrultusunda belediyede görev yapan memur ve sözleşmeli personele, mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında, ... Genel Müdürlüğü’nün tarifesi olan aylık ... TL nakit ödeme yapılmıştır.

Her ne kadar, 2018-2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmede; belediye personeline yapılan yol yardımının toplu taşıma kartı olarak verilebileceği düzenlenmesine karşın, belediye ile ... Genel Müdürlüğü arasında yapılan yazışma sonrası belirlenen aylık 88 kontörlük (binişlik) karşılığı ulaşım bedeline denk gelen tutar, belediye personeline nakit olarak ödenmişse de, belediye personeline mesaiye geliş ve gidişlerinde kullanılmak üzere yapılan bu nakdi yol masrafının, toplu taşıma kartı verilmesi şeklinde yapılmış olması halinde de, belediyece aynı tutarda bir ödemenin gerçekleşmiş olacağı anlaşıldığından, yapılan bu ödeme sebebiyle kamu zararına sebebiyet verilmediği düşünülmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71 inci maddesinde; “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanmakta, madde devamında,

“Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.” denilmektedir. Bu hükümle birlikte, belediye personeline toplu taşıma kartı verilmesi yerine nakdi yol masrafı ödemesi, usule uygun bir ödeme olmamakla birlikte belediye bütçesinde bir artışa engel veya eksilmeye neden olmadığından kamu zararına sebebiyet vermemektedir. Bu sebeple KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA karar verilerek 151 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.