Sayıştay 5. Dairesi 48 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 13.02.2014

• Karar No: 48

• İlam No: 203

• Madde No: 2

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2012

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Dernek üyeliğine ilişkin aidatın belediye bütçesinden ödenmesi

5393 sayılı Belediye Kanununun belediyelerin görev ve sorumlulukları düzenleyen 14 üncü ve yetki ve imtiyazlarını düzenleyen 15 inci maddelerinde; belediyelerin görev, sorumluluk ve yetkileri arasında derneklere üye olabileceklerine ve üyelik aidatı ödeyebileceklerine ilişkin düzenleme mevcut olmadığı halde, dernek üyeliğine ait aidatın Belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle ………. -TL tutarında kamu zararına neden olunduğu konusuyla ilgili olarak;

Denetçi iddiasında; 5393 sayılı Belediye Kanunun 14 üncü maddesinde belediyenin görevlerinin sayıldığı ve burada, belediye tarafından yerine getirilecek görevlerin mahalli müşterek ihtiyaçlar ile sınırlı olduğu, aynı maddenin 4 üncü fıkrasında belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ve dolayısıyla belediyelerin görev alanlarının belediye sınırları ve yerel halkın müşterek nitelikteki ihtiyaçları ile sınırlı olduğu belirtilmek suretiyle, ………. Belediyesi tarafından ………. Belediyeler Derneğine üye olunmasının ve aidat ödemesinin, belirtilen düzenlemeye aykırı olduğu ve diğer taraftan da, söz konusu Derneğe üye olunmasının ve aidat ödemesi yapılmasının aynı Kanunun 15 inci maddesinde sayılmış olan belediyelerin yetki ve imtiyazları kapsamında da değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla da Belediye bütçesinden yapılan söz konusu aidat ödemesi nedeniyle ………. -TL tutarında kamu zararına yol açıldığı ileri sürülmüş ise de; bu iddiaya katılmak mümkün görünmemektedir.

Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda belirtildiği üzere, Anayasanın “Dernek kurma hürriyeti” başlıklı 33 üncü maddesinde “Herkes, önceden izin almaksızın dernek kurma ve bunlara üye olma ya da üyelikten çıkma hürriyetine sahiptir.

Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz.

Dernek kurma hürriyeti ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hürriyetlerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Dernek kurma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunda gösterilir.

Birinci fıkra hükmü, Silahlı Kuvvetler ve kolluk kuvvetleri mensuplarına ve görevlerinin gerektirdiği ölçüde Devlet memurlarına kanunla sınırlamalar getirilmesine engel değildir.

Bu madde hükümleri vakıflarla ilgili olarak da uygulanır.” denilmektedir.

5253 sayılı Dernekler Kanununun “Dernek kurma hakkı” başlıklı 3 üncü maddesinde ise; “Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.” hükmü bulunmaktadır.

Görüldüğü üzere, tüzel kişilerin yetkili organlarının kararı ve izni ile dernek kurması ya da kurulmuş olan derneklere üye olması tabidir. Bu konuda yapılacak bir kısıtlama Anayasa aykırı olacaktır. Derneklere üye olmanın doğal bir sonucu da, üyeliğe ilişkin Dernekler Kanununda getirilen yükümlülükleri yerine getirmektir. Bu yükümlülüklerden bir tanesi de aidat ödemesidir.

Kaldı ki, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 53 üncü maddesinde, afetlerde, afet bölgesine yardım edilmesi ve 74 üncü maddesinde de, kardeş kentlerle ilişki kurulması gibi, belediyelerin, mahalli müşterek nitelikte olmayan yetki ve sorumluluklarının da bulunmaktadır. Ayrıca, 5393 sayılı Kanun prensip olarak özel kurum ve kuruluşlara üyelikleri engellememekte ve hatta teşvik etmektedir. Kanunun 74 üncü maddesinde, “Belediye, belediye meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye olabilir.” denilmek suretiyle uluslararası teşekkül ve organizasyonlara üye olunabileceği belirtilmiştir.

Görüleceği üzere, belediyelerin derneklere üye olmaları konusunda, Anayasa, Belediye Kanunu ve Dernekler Kanunu açısından herhangi bir yasal engel bulunmamaktadır. Diğer taraftan, yapılan bu ödeme bir aidat ödemesi olup, üyeliğin doğal bir sonucu olması sebebiyle, yardım yada kaynak aktarımı olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir. Dolayısıyla, ………. Belediyesi tarafından ………. Derneğine üye olunmasında ve ………. -TL tutarındaki aidat ödemesi yapılmasında, mevzuata aykırı bir durum ve sebep olunan bir kamu zararı bulunmamaktadır.

Bu itibarla, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ………. -TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

Üye ………. ve Üye ……….’un; “………. Belediyesinin üyesi olduğu ve üyelik aidatı ödediği ………. Derneği 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve 5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun kapsamında olan bir dernektir. 5072 sayılı Kanun’un 2/g maddesindeki; “ Kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerinden bu Kanun kapsamındaki dernek ve vakıflara ödenek, yardım veya herhangi bir kaynak aktarılamaz.” denilmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinde ve Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde ise; dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere kamu idarelerinin bütçelerinden yardım yapılabilmesi, “kamu yararı” bulunması ve “kurumun bütçesinde öngörülmüş olması” şartlarına bağlanmıştır. ………. Belediyesi tarafından söz konusu Derneğe aidat ödenmesinde “kamu yararı” bulunmamaktadır. Diğer taraftan, 5072 sayılı Kanun’un 2/g maddesi hükmü de, söz konusu üyelik aidatı ödenmesine engel teşkil etmektedir. Dolayısıyla, yapılan ödeme ile kamu zararına neden olunduğundan, tazmin kararı verilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşın, oyçokluğuyla karar verildi