Sayıştay 5. Dairesi 47989 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Harcırah

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 47989

• Tutanak No: 50442

• Tutanak Tarihi: 17.11.2021

• Konu: Harcırah Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Harcırah

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

119 İlam sayılı Daire Kararının 61 inci maddesinde, geçici görevle memuriyet mahalli dışına görevlendirilen Belediye personeline hak etmediği halde taksi ücreti ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının;

...’ın 16 - 23 Eylül 2018 tarihleri arasında İstanbul’a geçici olarak görevlendirildiği ve görevlendirmenin gidiş ve dönüş tarihlerinde taksi ücreti beyan etmediği görüldüğünden mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ... TL’si ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

… TL’sinin; ahizlerden tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,

Kalan … TL’sinin ise mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinden tahsiline,

hükmedilmiştir.

Daire Kararında sorumlulara ödettirilmesine hükmedilen toplam … TL kamu zararını içeren ilişikli ödeme emri belgelerinden:

27.04.2018 tarih ve 3161 yevmiye numaralı (Kamu zararı: …TL)

04.06.2018 tarih ve 4312 yevmiye numaralı (Kamu zararı: …TL),

04.06.2018 tarih ve 4337 yevmiye numaralı (Kamu zararı: …TL),

19.09.2018 tarih ve 7604 yevmiye numaralı (Kamu zararı: …TL),

19.12.2018 tarih ve 10235 yevmiye numaralı (Kamu zararı: …TL),

19.12.2018 tarih ve 10237 yevmiye numaralı(Kamu zararı: …TL),

Ödeme emri belgelerine bağlanmış olan harcırah ödemeleri ile ilgili olarak temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Daire Kararında sorumlulara ödettirilmesine hükmedilen toplam … TL kamu zararını içeren ilişikli ödeme emri belgelerinden:

20.02.2018 tarih ve 1255 yevmiye numaralı,

14.06.2018 tarih ve 4841 yevmiye numaralı,

28.06.2018 tarih ve 5167 yevmiye numaralı,

08.10.2018 tarih ve 8042 yevmiye numaralı,

16.10.2018 tarih ve 8376 yevmiye numaralı,

24.10.2018 tarih ve 8616 yevmiye numaralı,

21.12.2018 tarih ve 10341yevmiye numaralı,

25.12.2018 tarih ve 10429 yevmiye numaralı,

Ödeme emri belgelerine bağlanmış olan harcırah ödemeleri ile ilgili olarak temyiz başvurusunda bulunulmamıştır.

Daire Kararında 6245 sayılı Kanunun 14 üncü maddesine yer verilerek ikamet veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masraflarının bu Kanun kapsamında ödenebileceği, bu ödemenin de görevlendirmenin ilk ve son günleri için yapılmasının mevzuatta öngörüldüğü belirtilmiştir. Daire Kararında gerekçeyi oluşturan ifadeler aynen aşağıya alınmıştır.

…

6245 sayılı Kanunun “tanımlar” kenar başlıklı 3 üncü maddesine göre

Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını ifade eder.

Bagaj: Memur ve hizmetlinin mensup olduğu kuruma veya şahsına ait olup, resmi vazife için kullanılabilecek eşya ile yolcunun bu seyahati için ihtiyacı bulunan şahsi eşyasından mutat surette taşınması mümkün olanları ifade eder.

Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri ifade eder.

Kanunun “harcırah hesabında esas tutulacak yol” kenar başlıklı 6 ncı maddesinde:

“Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.

Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır.

Bu yol ve taşıt, yolculukta geçen süreye göre memur veya hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tespit olunur.

Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır. …” denilmektedir.

Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” kenar başlıklı 14 üncü maddesinde:

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

…” düzenlemesi yer almaktadır.

3161, 4312, 4337 yevmiye numaralı ÖEB’lere konu uygulamalar

27.04.2018 tarih ve 3161 yevmiye numaralı, … Belediyesi tohum takas festivali yolluk avansına ilişkindir.

04.06.2018 tarih ve 4312 yevmiye numaralı ÖEB, … Belediyesi tohum takas festivali yolluk avansı kapatmasına ilişkindir.

04.06.2018 tarih ve 4337 yevmiye numaralı ÖEB, İstanbul organik tarım çalışması yolluk avansı kapatmasına ilişkindir.

Sorumlular tarafından, bahsi geçen üç festivalde Belediyece stand açıldığı, … ilçesinde organik üretimi yapılan ürünlerin tanıtımı amacıyla stand, broşür, bitki, tohum paketleri vb. malzeme taşındığı, malzemelerin ağırlığı ve çokluğu nedeniyle toplu ulaşım araçlarını kullanamadığı belirtilmiştir.

Sorumlular tarafından yukarıda belirtilen iddiaların Dairede yargılama aşamasında da ileri sürülmüştür. Ancak Daire Kararında:

İfadelerine yer verilerek, sorumluların iddiaları yerinde görülmemiştir.

Daire Kararında yer alan “standın kurulması ve tanıtım amaçlı eşyaların taşınması işleri organizasyonun ilk gününde yapılacaktır ve daha sonraki günlerde böyle bir kurulum ile eşya taşıma işlemlerine gerek duyulmayacaktır” ifadesi tahmin ve genelleme anlamlarını içermektedir. Oysa, her somut olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Tohum takas festivalleri ve organik tarım festivalinde, standların kurulması ve kaldırılması işlerinin geçici görevlendirmenin ilk ve son günleriyle sınırlandırılmaması gerektiği, kurulan stantlarla ilgili eşya taşınmasına festival boyunca ihtiyaç duyulmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu değerlendirilmektedir.

Bu durumda, sorumlular tarafından taşınan stand, broşür, bitki, tohum paketleri gibi malzemelerin memurun kurumuna ait olup resmi vazife için kullanılabilecek eşya olmakla 6245 sayılı Kanunda belirtilen bagaj tanımı dahilinde bulunduğu, bunların vazife gereği taşınmasının görevlendirmenin ilk ve son günüyle sınırlandırılmaması gerektiği, vazife devam ettiği müddetçe ve vazifenin gereği olarak bagaj taşınıyorsa, taşıma bedelinin harcırah kapsamında ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla 3161, 4312, 4337 yevmiye numaralı ödeme emri belgeleri kapsamında ödenen taksi bedellerinin mevzuata uygun olduğu, bunlar dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı anlaşılmaktadır.

7604 yevmiye numaralı ÖEB’ye konu uygulama

Sorumlular tarafından 7604 yevmiye numaralı ödeme emri ile ödenen taksi hizmetleri ile ilgili olarak: “kamu görevlilerinin gittikleri … ilinde … Üniversitesi … Sertifika Eğitimine katıldıkları, katılıma ilişkin olarak resmi görevlendirmelerinin bulunduğu, bahsi geçen eğitimin yapıldığı yerin … ilçesinde olduğu, kalınan yerin … olduğu, … içerisinde … ile … arasının oldukça uzak mesafe olduğu, toplu ulaşım tercihinin zaman açısından oldukça maliyetli olduğu, seçilen ikamet yerinin … olmasının sebebinin otel ücretinin oldukça makul tutarda olması olduğu, hem geçici olarak kaldıkları yer hem de görevli gittikleri organizasyon yeri ile en yakın toplu taşıma durağı arasındaki mesafenin de makul yürüyüş mesafesinin üzerinde kaldığı, iki yer arasındaki ulaşımı sağlamak amacıyla 4 defa toplu taşıma aracı değişiminin gerektiği, trafik sıkışıklığı, yolların karışıklığı vb. nedenlerle geç kalınmamaya azami özen gösterildiği, bu itibarla da taksi kullanmak zorunda kalındığı” ifade edilmektedir.

6245 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde yer alan:

“Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.

Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır.

Bu yol ve taşıt, yolculukta geçen süreye göre memur veya hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tespit olunur.” hükümleri kapsamında somut uygulamanın incelenmesi gerekmektedir.

İlk fıkraya göre, gidip gelmeye en uygun olan taşıt ve mutat olan taşıt şartlarının birlikte arandığı görülmektedir. Kalınan yer olan … ve vazifenin ifa edileceği yer olan … arasında, mesafe ve toplu taşımada değiştirilmesi gereken vasıta sayısı göz önüne alındığında, gidip gelmeye en uygun taşıtın taksi olduğu değerlendirilmektedir. Taksinin mutat bir vasıta olup olmadığı ise, aslında zamana ve mekana göre sonucu değişen nitelik arz eden bir değerlendirmedir. Bu İlama konu uygulamada taksinin mutat bir vasıta olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Üçüncü fıkrada yer alan “Bu yol ve taşıt, yolculukta geçen süreye göre memur … için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tespit olunur” hükmü karşısında en uygun ve mutat olan vasıtanın belirlenmesinde taşıt ücretlerinin de dikkate alınması gerekmektedir. 7-16 eylül 2018 tarihleri arasındaki 10 günlük görevlendirmede iki kişinin (… ve …) görevlendirildiği ve bunların ikisine ait toplam taksi ücretinin olarak … TL olduğu dikkate alındığında, bu taksi ücretinin, en uygun ve mutat olma niteliğine aykırı bir tutar olmadığı değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla 7604 yevmiye numaralı ödeme emri belgesi kapsamında ödenen taksi bedellerinin mevzuata uygun olduğu, bunlar dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı anlaşılmaktadır.

10235 yevmiye numaralı ÖEB’ye konu uygulama

Sorumlular tarafından 10235 yevmiye numaralı ödeme emri ile ödenen taksi hizmetleri ile ilgili olarak: kamu görevlilerinin gittiği … ilinde … Belediyesi nezdinde yapılan tarımsal amaçlı gezi olduğu, söz konusu katılıma ilişkin resmi görevlendirmelerinin bulunduğu, sorguya konu olan …TL tutarındaki taksi harcamasının ise malzeme taşınması nedeniyle işin icabı ve zaruriyeti gereğince yapıldığı, 10-17 Ekim tarihleri arasında yapılan tek taksi ücretinin …TL olduğu ve bu harcamanın da 6245 Sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

10235 sayılı ÖEB’ye konu taksi hizmeti alımıyla ilgili olarak, sorumlular tarafından …TL tutarındaki taksi harcamasının ise malzeme taşınması nedeniyle işin icabı ve zaruriyeti gereğince yapıldığı belirtilmiştir. İşin icabı ve zaruret gereği taşınması gereken malzeme, 6245 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında bagaj olarak nitelendirilebilecekse de ÖEB ekinde yer alan 10.12.2018 tarihli, 43000870-020- sayılı, “yolluk avansı” konulu ve Başkanlık Makamı muhataplı yazıda seyahatin …7 plakalı araçla yapılmasının olur’a arz edildiği görülmektedir. Geçici görev yolluğu bildiriminde de … plakalı aracın bu seyahate tahsis edildiği görülmektedir.

Bu noktada, 13.10.2018 tarihli ve … TL tutarda olan ve bagaj taşınması sonucu oluştuğu iddia edilen taksi bedelinin 6245 sayılı Kanun kapsamında ödenmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.

10237 yevmiye numaralı ÖEB’ye konu uygulama

Sorumlular tarafından 10237 yevmiye numaralı ödeme emri ile ödenen taksi hizmetleri ile ilgili olarak: kamu görevlisinin görevli olarak gittiği … ilinde Uluslararası … Konferansına katıldığı, sorguda kamu zararı tenkidi yapılan …TL‘nin dört ayrı taksi fişinden oluştuğu (…TL+…TL+…TL+…TL), …’daki organizasyonun uluslararası niteliğinde olduğu ve gelen tüm katılımcıların oteldeki konferans haricinde …'un çeşitli bölgelerindeki etkinliklere katıldığı, yapılan taksi masraflarının da bu kapsamda yapılan görevlendirmenin icabı ve zaruriyetten kaynaklandığı, etkinliklerin belirli saatlerde ve zaman sınırı içerinde gerçekleşmesi ve bu süre kısıtı nedeniyle toplu taşıma aracı yerine hızlı olunabilmesi amacıyla taksi kullanmak zorunda kalındığı, SÖZ KONUSU TAKSİ HARCAMALARININ ZARURETTEN KAYNAKLANDIĞI, GÖREV MAHALLİNDE GERÇEKLEŞMEDİĞİ, RESMİ GÖREVLİ OLARAK GİTTİĞİ İSTANBUL İLİNDE GERÇEKLEŞTİĞİNİN GÖZ ÖNÜNDE ALINMASI GEREKTİĞİ, ŞU AN TAM HATIRLAMAMAKLA BİRLİKTE BU TUTARLARIN İSTANBUL İLİNE ÖZGÜ UZUN MESAFE ÇALIŞAN GÜZERGAHI BELİRLENMİŞ TAKSİ-DOLMUŞ'LARA DA AİT OLABİLECEĞİ belirtilmiştir.

Sorumlu tarafından taksi ücretinin etkinliklere katılmak amacıyla yapıldığı belirtilmektedir. Etkinliklerin niteliği konusunda ise herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Bununla birlikte, uluslararası nitelikte bir konferansın konferans harici etkinliklerle tamamlanması veya takviye edilmesi hayatın olağan akışına uygundur. Uluslararası konferansın ve dolayısıyla geçici görevlendirmenin amacına ulaşması açısından bakıldığında, konferans haricindeki ancak konferansı tamamlayıcı veya takviye edici nitelikteki etkinliklerin de geçici görevlendirme kapsamına dahil olduğu sonucuna varılmaktadır.

Etkinliklerin yapıldığı yer konusunda detaylı bilginin bulunmaması, konunun değerlendirilmesini zorlaştırmakla birlikte, “7604 yevmiye numaralı ÖEB’ye konu uygulama” alt başlığı altında açıklanan nedenlerle, 10237 yevmiye numaralı ödeme emri belgesi kapsamında ödenen taksi bedellerinin mevzuata uygun olduğu, bunlar dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı anlaşılmaktadır.

(Uygulamaya konu olan geçici görevlendirme 26-30.11.2018 tarih aralığındadır. … TL olan toplam harcırah bedelinin … TL’si gündelik, … TL’si ise taksi bedelidir.)

BU İTİBARLA, geçici görevle memuriyet mahalli dışına görevlendirilen Belediye personeline hak etmediği halde taksi ücreti sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi hükmünü içeren 419 Karar-119 İlam sayılı Daire Kararının 61 inci maddesinin:

Daire Kararının 61 inci maddesiyle kamu zararı olduğuna ve harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinden tahsiline hükmedilen … TL’den mevzuata uygun olduğu anlaşılan … TL’nin düşülerek kalan … TL kamu zararının:

• … TL’si Harcama Yetkilisi … (Bel.Başk.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Tekniker)’ın,

• … TL’si Harcama Yetkilisi … (Destek Hiz.Md.V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi Makbule … (Memur)’ın,

• … TL’si Harcama Yetkilisi … (Mühendis) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Memur)’ın,

• … TL’si Harcama Yetkilisi … (Tarımsal Hiz.Md.) ile Gerçekleştirme Görevlisi … (Sosyolog)’in,

Uhdelerinde kalmak üzere, hükmün kamu zararı tutarı … TL olarak DÜZELTİLEREK TASDİKİNE (....Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., …, …, …, ..., …’nin aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı),

6085 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi hükmü gereğince Başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış olması suretiyle,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 17.11.2021 tarih ve 50442 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye ...’ın karşı oy gerekçesi

Çoğunluk görüşünde belirtilen gerekçelerle, Daire Kararında yer alan … TL’nin mevzuata uygun olduğu ve kamu zararı teşkil etmediği değerlendirilmektedir.

Bununla birlikte, 419 Karar-119 İlam sayılı daire Kararının, çoğunluk görüşünde belirtilen sebeple Bozularak, yeniden hüküm kurulmak üzere dosyanın Dairesine Gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.

....Daire Başkanı ..., Üyeler ..., …, …, …, ..., …’nin karşı oy gerekçesi

Daire Kararının gerekçesi ve hüküm mevzuata uygundur.

Bu itibarla, 419 Karar-119 İlam sayılı daire Kararının Tasdikine karar verilmesi gerekir.)