Sayıştay 5. Dairesi 47986 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 47986

• Tutanak No: 50440

• Tutanak Tarihi: 17.11.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Asilde aranan şartları taşımayan kişiye vekalet ücreti ödenmesi

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

119 İlam sayılı Daire Kararının 29 uncu maddesinde, Destek Hizmetleri Müdürlüğü kadrosuna vekaleten atanan ...’a asaleten atanma şartlarına haiz olmadığı halde vekalet aylığı ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının, ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerine ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Görevlendirme işlemi

Belediye Yazı İşleri Müdürlüğünün 07.05.2014 tarih, 51599719/85 sayı, “görevlendirme” konulu ve ... (Bilgisayar İşletmeni) muhataplı yazısında: “Destek Hizmetleri Müdürlüğü kadrosuna 657 sayılı Kanunun 86.maddesi gereğince kadronuz uhdenizde kalmak üzere vekaleten görevlendirilmeniz uygun görülmüştür” denilmektedir.

Bu yazıda Başkan adına Başkan yardımcısı Av....’in imzası bulunmaktadır. Yazının içeriğinde vekalet ücreti ödenmesi hususu bulunmamaktadır.

İlgili mevzuat

04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, mahalli idarelerde görev yapan Devlet memurlarının görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları düzenlenmektir. Bu Yönetmelik 22.07.2020 tarih ve 31193 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmeliğin 1 inci maddesi ile açıkça ilga edilmiştir. 22.07.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve yayım tarihinde yürürlüğe giren Yönetmeliğin 1 inci maddesinde: “4/7/2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, 119 İlam sayılı Daire Kararına konu olan görevlendirme işlemi 2014 tarihli olduğundan ve vekalet aylığı ödemeleri 2018 yılında yapıldığından, 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre konunun incelenmesi gerekmektedir.

Yürürlük konusunda değinilmesi gereken bir diğer konu da, 04.07.2009 tarih ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikte 07.05.2014 tarih ve 28993 sayılı resmi Gazete’de yayımlanarak yapılan ve yayım tarihinde yürürlüğe giren değişikliklerin, atama işleminin tarihinin de 07.05.2014 olduğu dikkate alındığında, Daire Kararına konu görevlendirme işleminde yürürlükte olduğudur.

Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” kenar başlıklı 5 inci maddesinin ilk fıkrasının a.1 bendinde müdür kadrosunun görevde yükselmeye tabi olduğu belirtilmiştir.

Yönetmeliğin “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” kenar başlıklı 6 ncı maddesinde, görevde yükselme suretiyle atanacaklarda görevde yükselme sınavında başarılı olmak şartının arandığı belirtilmiştir.

Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” kenar başlıklı 7 nci maddesinde;

“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

3. Ekli (1) sayılı listede sayılan ve teknik öğrenim gerektiren müdürlüklere atanabilmek için; yükseköğretim kurumlarının, kadronun görev alanı ile ilgili eğitim ve öğretimde bulunan en az dört yıllık bölümlerinden veya bu bölümlere denkliği kabul edilen yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarının ilgili bölümlerinden mezun olmak (Danıştay İkinci Dairesinin 19/2/2018 tarihli ve Esas No: 2017/4096 sayılı kararı ile Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 3 numaralı alt bendi iptal edilmiştir.),

4. Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,

hükümleri yer almaktadır.

Destek hizmetleri müdürlüğü, Yönetmeliğe bağlı ek 2 sayılı listede yer almaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 86 ncı maddesinde “Vekalet Görevi ve Aylık Verilmesinin Şartları” düzenlenmekte, 175 inci maddesinde ise "Vekalet, İkinci Görev Aylık ve Ücretleri ile Diğer Ödemeler'' düzenlenmektedir. Buna göre, kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet edenlere vekalet aylığı ödenebilmesi için, vekilin asilde aranan şartları taşıması zorunludur.

657 sayılı Kanunun "Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesindeki yetkiye istinaden düzenlenen 05.05.2006 tarih ve 26159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli Kararın 9 uncu maddesinde;

"(1) 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi uyarınca;

a) 1) Kurumlarınca bir göreve kurum içinden veya diğer kurumlardan vekalet ettirenlere;

aa) Vekaletin, 657 sayılı Kanunun 86 ncı maddesine binaen yapılması ve bu hususun onayda belirtilmiş olması, …

cc) Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartlan (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları,

kaydıyla; vekalet ettikleri kadro veya görevler için bu Karar uyarınca öngörülen zam ve tazminatların toplam net tutarının, asli kadro veya görevleri karşılığında fiilen aldıkları zam ve tazminatların toplam net tutarından fazla olması halinde, aradaki fark; 657 sayılı Kanunun 175 nci maddesindeki oranlar dikkate alınmaksızın, vekalet görevine başlanıldığı tarihten itibaren ve vekalet görevinin fiilen yapıldığı sürece ödenir.

aa) Esas ve usule ilişkin olarak yukarıda belirtilen şartları bir arada taşımayanlara, ... vekalet nedeniyle öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez. ”

denilmektedir.

Buna göre; vekalet aylığı ödenebilmesi için vekilin asilde aranan şartları taşıması gerekmektedir. Destek hizmetleri müdürlüğünün Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’e ekli -II- sayılı listede yer almaktadır. Yönetmelikte, II sayılı listede yer alan müdürlüklere atabilmek için ilgili Yönetmelikte belirtilen diğer şartların yanında son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak gerektiği de belirtilmiştir. Ancak, söz konusu destek hizmetleri müdürlüğü görevini vekaleten yürüttüğü anlaşılan ...’ın söz konusu görevden önce “Bilgisayar İşletmeni” olarak görev yaptığı, bahse konu göreve atanmadan önce iki yıl uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrolarında çalışmadığı görülmektedir.

Ayrıca, Daire Kararında değinilmemiş olmakla birlikte, vekaleten görevlendirmenin yapıldığı tarih itibarıyla, ...’ın, Yönetmelik’in “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” kenar başlıklı 7 nci maddesinde belirtilen 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarından hizmet süresi koşulunu da sağlamadığı görülmektedir.

Dolayısıyla, görevlendirme tarihi itibarıyla 657 sayılı Kanunun 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi koşulunun sağlanmaması ve Yönetmelikte belirtilen belirli görevlerde en az iki yıl çalışmış olma koşulunun sağlanmaması dolayısıyla ...’ın, görevlendirildiği destek hizmetleri müdür vekilliği konusunda asilde aranan şartları taşımadığı anlaşılmaktadır.

Daire Kararına konu uygulamada, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendi kapsamında “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapıldığı” değerlendirilmektedir.

Sorumluluk yönünden inceleme

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu

5018 sayılı Kanunun 31 inci maddesine göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Kanunun “harcama talimatı ve sorumluluk” kenar başlıklı 32 nci maddesinde:

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmektedir.

Kanunun “giderin gerçekleştirilmesi” kenar başlıklı 33 üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.“

hükümleri yer almaktadır.

5018 sayılı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10 uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12 nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler.

2018 yılında ...’a yapılan maaş ödemelerinde, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin görev ve sorumluluğu, bu konudaki harcama talimatının verilmesi ve giderin gerçekleştirilmesi kapsamında maaş bordrolarının bağlı olduğu ödeme emri belgelerinin hazırlanması ve maaş bordrolarının kontrol edilmesidir. Destek Hizmetleri Müdür Vekili olarak görev yapan ...’ın maaşının ödenmesinde, yukarıda belirtilen 5018 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmektedir.

Buna göre, Destek Hizmetleri Müdür Vekili …’ın maaşının ödenmesinde, adı geçen kişi asilde aranan şartları taşımadığı halde bu kişiye vekalet aylığı ödenmesi sonucunda, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinin ikinci fıkrasının g bendi kapsamında “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” suretiyle oluşan kamu zararından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu değerlendirilmektedir.

BU İTİBARLA, Destek Hizmetleri Müdürlüğü kadrosuna vekaleten atanan ...’a asaleten atanma şartlarına haiz olmadığı halde vekalet aylığı ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının, ödeme emri belgelerinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerine ödettirilmesi hükmünü içeren 419 Karar-119 İlam sayılı Daire Kararının 29 uncu maddesinin TASDİKİNE (Üye ...’ün aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 17.11.2021 tarih ve 50440 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üye ...’ün karşı oy gerekçesi

İlama konu uygulamada bilgisayar işletmeni ...’ın vekaleten görevlendirilmesinde, asilde aranan şartlardan görevlendirme tarihi itibarıyla en az iki yıl belirli görevlerde çalışmış olma koşulunu sağlamadan destek hizmetleri müdürlüğüne vekaleten görevlendirildiği için yapılan ödemelere tazmin hükmü verildiği görülmektedir. Bununla birlikte, adı geçen kişinin vekaleten görevlendirildiği kadroyla ilgili asilde aranan öğrenim düzeyi koşulunu sağladığı görülmektedir. Yönetmelik teknik hizmetlerle ilgili gerekli öğrenimi sağlayanların müdürlük kadrosuna atanmasında 2 yıllık belirli görevleri yapma şartı aramamaktadır. Bu zaviyeden bakıldığında Yönetmelik lisans eğitimlerini kategorize etmekte bazı eğitimleri diğerlerinden farklı değerlendirmektedir. Bu durumu yetki aşımı olarak değerlendirmekteyim.

Nitekim Yönetmelikte 2 Temmuz 2020 tarihinde yapılan değişiklikle “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar

MADDE 7 – (1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır:

a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;

1. Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

2. Son müracaat tarihi itibarıyla, koruma ve güvenlik görevlisi amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi, hukuk müşaviri, çözümleyici, uzman, sivil savunma uzmanı, ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru ile eğitmen kadrolarında veya en az önlisans düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az iki yıl ya da 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde veya ortaöğrenim düzeyinde öğrenim gerektiren unvan değişikliğine tabi kadrolarda en az altı yıl çalışmış olmak,” şeklinde değişiklik yapılmak suretiyle konumuz kişinin 2 yıllık tecrübe açısından müdürlüğe atanabileceği hükmü yönetmeliğe eklenmiştir.

Bu görevlendirme işleminde ...’a atfedilebilecek bir kusur bulunmamaktadır. Daire Kararında, bu kişinin vekaleten yürüttüğü destek hizmetleri müdür vekilliği göreviyle ilgili bir eksiklik veya kusuru bulunduğuna dair herhangi bir tespit de bulunmamaktadır. Kaldı ki, adı geçen kişinin göreviyle ilgili bir kusuru olsaydı, bu kişi destek hizmetleri müdür vekili olmanın görev ve yetkisi kapsamında sorumlu tutulacaktı.

Sonuç olarak, Kanunda belirtilen asgari hizmet süresi koşulu ve Yönetmelikte belirtilen iki yıl belirli görevlerde çalışmış olma koşulu sağlanmadan destek hizmetleri müdürlüğüne vekaleten görevlendirilmiş olsa da, bu kişi destek hizmetleri müdür vekili olmanın görev, yetki ve sorumluluğuyla bu görevi yerine getirmiştir. Buna göre, adı geçen kişinin fiilen yürüttüğü görev dolayısıyla vekalet aylığı alması sonucunda kamu zararı oluşmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, 419 Karar-119 İlam sayılı Daire Kararının 29 uncu maddesinin Kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.)