Sayıştay 5. Dairesi 47353 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 5

• Dosya No: 47353

• Tutanak No: 56722

• Tutanak Tarihi: 17.04.2024

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Konu: Personelin üye olduğu dernek aidatının belediye bütçesinden ödenmesi.

1. 87 sayılı İlamın 38’inci maddesi ile, ...- ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta personelinin dernek aidatlarının Belediye bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan ... -TL kamu zararının sorumlularca tazminine hükmedilmiştir.

Diğer sorumlu ... ve Harcama Yetkilisi ...’nın aynı mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

İlam konusu maddede özetle; Belediyemiz ile yetkili sendika olan ... Sendikası (...) arasında akdedilen 0L01.2018 - 31.03.2019 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesine ek “Ek Protokol-G’ye konu düzenleme ile ... ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta memuru personellerin demek aidatlarının Belediye Bütçesinden karşılanması suretiyle ...-TL. kamu zararına sebebiyet verildiği”nin belirtildiği, Konuya dair açıklamaların aşağıdaki şekilde olduğu,

Söz konusu toplu iş sözleşmesine ek “Ek Protokol-2” ye konu “Kaza Güvence Primi” uygulamasının ana nedeni “kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesinin uygulanmasından” ibaret olduğu, 2 nolu Ek Protokol metnindeki ifadelerden de anlaşılacağı üzere; Belediyemiz sınırları içindeki 45 Mahallede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevlendirilmiş olan Zabıta Müdürlüğünün, bu amaçla Belediye Meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasakları 7/24 mesai sistemi şeklinde 24 saat sürekli olarak yerine getirdiği, Zabıta hizmetlerinin Belediyece müdürlüğe tahsis edilen 11 resmi hizmet aracı ile görülmeye çalışıldığı, Ancak araç kullanımı için Müdürlüğe tahsis edilen işçi şoför sayısının sadece 1 kişi olup, hizmetin aksamaması için araçlar tahsis edildikleri ekipte görevli Zabıta personelince sevk ve idare edildiği, Müdürlük biletlerinin 24 saat sürmesi, personelin farklı günlerde haftalık izinlerini kullanmaları, izin ve rapor gibi sosyal hakları nedeni ile Ehliyeti olan tüm Zabıta Müdürlüğü personelinin, ihtiyaç halinde araç kullanarak asli görevinin yanında şoförlük görevini de ifa etmekte olduğu, ...’nın yoğun araç trafiği, hizmetin ivediliği, mesai saatinin sürekliliği gibi riskler nedeniyle araç kullanan Zabıta personelinin zaman zaman trafik kazasına karışmakta olduğu ve kaza sonucu meydana gelen hasarın mevzuat gereği memurlardan tahsil edildiği, Bu çerçevede araç kullanımında olabilecek trafik kazası riskine karşı, personelin olası mağduriyetinin giderilmesi ve sağlanacak güvence ile iş performansının daha da artması İçin, Zabıta Müdürlüğü personellerinden araç kullandırılanların ... Kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olmasının sağlandığı ve personelce derneğe Ödenen üyelik aidatının personelin aylık ücreti ile birlikte kendisine ödendiği, Söz konusu uygulamaya Ağustos 2018 tarihinde başlanmış olup kişi başı aylık ...-TL. aidat ödendiği, Uygulamadan ortalama aylık 43 zabıta memurun yararlandırıldığı, Söz konusu ödemenin, personelce demeğe yapılacak ilgili aidat ödeme makbuzlarının, Zabıta Müdürlüğünce topluca üst yazı ile İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne her ayın 5 ine kadar ulaştırılmasına müteakiben ilgili maaş Ödeme döneminde zabıta memurlarının maaşları ile birlikte ödendiği,

Açıklamalardan da anlaşılacağı üzere kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesi göz önüne alındığında, Belediyenin bu uygulaması ile ciddi oranda kamu lehine ekonomik fayda sağlandığı, Zabıta Müdürlüğü bünyesindeki 13 adet hizmet aracının 3 vardiya hizmet verdiği düşünüldüğünde ve hukuki sistemimizde söz konusu araçları kullanmaya yetkili olan işçi kadrosundaki Belediye şoförlerince bu araçların kullandırıldığı ön görüldüğünde, Zabıta Müdürlüğü emrine minimum 25 şoför personel (11 şoför 08:00/16:00 vardiyası - 11 şoför 16:00/24:00 vardiyası ve en az 3 şoförde gece vardiyası [24:00/08:00] olarak) görevlendirilmesinin (mevcutta Kurumda yeterli sayıda şoför olmadığı için yeni işe alınması) gerekli olduğu, Kadrolu işçi statüsündeki bir şoförün sosyal haklar ile birlikte Belediyeye aylık brüt giydirilmiş maliyetinin fazla mesai durumuna göre Ağustos 2020 itibariyle ...-TL. ile ...-TL. arasında değişmekte olduğu, Bunun da Zabıta Müdürlüğüne olası görevlendirilecek 25 şoför personel için aylık ...-TL. ile ...-TL. arası bir kurumsal ek maliyet olduğu, Mevcut durumda 43 zabıta memuru İçin kişi başı aylık ...-TL. kaza yardım derneği ödemesinin aylık maliyetinin ise ...- TL olduğu, (Uygulamaya 2020 yılında, 37 zabıta memuru için aylık ...-TL. kaza yardım derneği ödemesinin aylık maliyeti ise ...-TLtisı olarak devam edilmektedir). Aylık maliyetler kıyas edilip incelendiğinde, kamu kaynağında sağlanan tasarrufun gayet açık ve net şekilde ortada olduğu, Kaldı ki bu madde kapsamında yapılan ödemelerde zabıta memurlarının ekonomik anlamda hiç bir menfaatinin de bulunmayıp tam aksine kendilerine zabıta görevlerinin yanı sıra hizmet araçlarının şoförlüğünü yapma görevinin de verilmiş olduğu, Sadece olası bir trafik kazası ve sonucundaki maddi hasar ve zarar riskine karşı personellerin mali güvence altına alındıkları, Bugüne dek birçok kez zabıta memurların kullanmakta oldukları hizmet araçları ile maddi hasarlı trafik kazasına karıştıkları, Son olarak Zabıta Memuru Sinan İRKİN isimli personelin 14.07.2017 tarihinde maddi hasarlı bir kazaya karışmış ve tali kusurlu, olmasına (sadece % 20 kusurlu) rağmen kendisinden ...-TL. hasar bedelinin kişi borcu olarak geri alındığı,

Ayrıca zabıta memuru personellerin, Anayasa’nın dernek kurma hürriyeti başlıklı 33. Maddesinin ihlal edilerek zorla bu derneğe üye edilmesi gibi bir durumda söz konusu olmadığı, Ek Protokol-2’de söz konusu hususla ilgili açıkça “Zabıta Müdürlüğü personellerinden isteyenlerin belirlenecek bir kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olması sağlanacak” denildiği, Kaldı ki fiili uygulamada sadece isteyen zabıta memurlarının derneğe üye olmuş ve her ay kendi istekleri ile banka hesaplarından üyelik aidatını demeğe havale ederek üyeliklerini kendi istekleri ile devam ettirmiş oldukları,

Netice olarak Kamu Kaynaklarının Etkin Kullanımı ilkesi gözetilerek yapılan uygulamada herhangi bir kamu zararı olmayıp, aksine kamu kaynağında ciddi oranda tasarruf sağlandığı,

ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Başsavcılık Mütalaası

... ... Belediyesinin 2018 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 19.06.2020 tarih ve 87 no.lu ilamın 38. maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz ettiği anlaşılan Sorumlu ...'ın ilgi yazı ekinde göndermiş olduğu temyiz dilekçesi incelendi.

Temyize konu 19.06.2020 tarih ve 87 no.lu ilamın 38. maddesinde;

"... - ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta personelinin dernek aidatlarının Belediye bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ... TL kamu zararının,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine" karar verildiği görülmüştür.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde özetle;

" Toplu iş sözleşmesine ek "Ek Protokol-2" ye konu "Kaza Güvence Primi" uygulamamızın ana nedeni "kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesinin uygulanmasından" ibarettir.

Zabıta Müdürlüğü, Belediye Meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklan 7/24 mesai sistemi şeklinde 24 saat sürekli olarak yerine getirmektedir.

Araç kullanımı için Müdürlüğe tahsis edilen işçi Şoför sayısı sadece 1 kişi olup, hizmetin aksamaması için araçlar tahsis edildikleri ekipte görevli Zabıta personelince sevk ve idare edilmektedir.

Personellerin araç kullanımında olabilecek trafik kazası riskine karşı, personelin olası mağduriyetinin giderilmesi ve sağlanacak güvence ile iş performansının daha da artması için, Zabıta Müdürlüğü personellerinden araç kullandırılanlar ... Kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olması sağlanmış ve personelce demeğe ödenen üyelik aidatı personelin aylık ücreti ile birlikte kendisine ödenmiştir.

Belediyemiz bu uygulaması ile ciddi oranda kamu lehine ekonomik fayda sağlamıştır. Zabıta Müdürlüğüne olası görevlendirilecek 25 şoför personel için aylık ...-TL ile ...-TL arası bir kurumsal ek maliyet demektir.

Yapılan ödemelerde zabıta memurlarının ekonomik anlamda hiçbir menfaati de bulunmayıp tam aksine kendilerine zabıta görevlerinin yanı sıra hizmet araçlarının şoförlüğünü yapma görevi de verilmiş durumdadır.

Ek Protokol-2 ye göre, Zabıta Müdürlüğü personellerinden sadece isteyenlerin belirlenecek bir kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olmaları sağlanmıştır."

Denilmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Sorumlunun fazla ödemeye ilişkin yapmış olduğu açıklamalar ve iddialar Daire yargılamasında ayrıntılı olarak karşılanmış olup, Savcılık görüşümüz aşağıdadır.

5393 sayılı Belediye Kanununun "Belediyenin Giderleri" başlıklı 60 ıncı maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında yapabilecekleri giderler sayılmıştır. Söz konusu giderlerin arasında, personelin kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan zararların karşılanması için Belediyelerce herhangi bir gider yapılabileceğine yer verilmemiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükmü dikkate alındığında, yapılan fazla ve yersiz ödemelerin kamu zararı olduğu değerlendirilmekte olup, verilen tazmin hükmünün tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

Diğer sorumlu ...’ın temyiz dilekçesinde özetle;

İlam konusu maddede özetle; Belediye ile yetkili sendika olan ... Sendikası (...) arasında akdedilen 01.01.2018 - 31.03.2019 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesine ek “Ek Protokol-2”ye konu düzenleme ile ... - ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta memuru personellerin dernek aidatlarının Belediye Bütçesinden karşılanması suretiyle ... TL. kamu zararına sebebiyet verildiği” şeklindeki iddiasına ilişkin olarak düzenlenmiş olan ilamdaki, ilgili kamu zararı kararına karşılık itiraz hususlarının aşağıda belirtildiği,

YASAL İTİRAZLAR: 1-) ...18 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun amacı:

a~)Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını,

b-)Hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini,

c-)Kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir.

Bu nedenle de; ilama konu edilmiş olan Belediye ile yetkili sendika arasında akdedilmiş bulunan “Ek Protokol-2” “Kaza Güvence Primi” derkenar başlıklı uygulamanın ana nedeninin ...18 sayılı yasa gereğince “kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanımı ilkesinin uygulanmasından” ibaret olduğu,

2 nolu Ek Protokol metnindeki ifadelerden de anlaşılacağı üzere; 5393 sayılı Belediye Kanunu gereğince yetki ve sorumluluğunda bulunan Belediye sınırları içindeki 45 Mahallede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevlendirilmiş olan Zabıta Müdürlüğünün bu amaçla, Belediye Meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasakları 7/24 mesai sistemi şeklinde 24 saat sürekli olarak yerine getirdiği,

Zabıta hizmetlerinin Belediyece Zabıta Müdürlüğüne tahsis edilmiş olan 11 (onbir) resmi hizmet aracı ile 33 mahalleye ilaveten yasa ile mahalleye dönüştürülen 12 köy ile birlikte 45 mahallede görülmeye çalışıldığı, Ancak, araç kullanımı için Zabıta Müdürlüğüne tahsis edilmiş olan işçi Şoför sayısının sadece 1 olup, hizmetin aksamaması için tüm araçların tahsis edildikleri zabıta ekibinde görevli Zabıta personelince sevk ve idare edilmekte olduğu, Zabıta Müdürlük hizmetlerinin 24 saat sürmesi, personelin farklı günlerde haftalık izinlerini kullanmaları, izin ve rapor gibi sosyal hakları nedeni ile ehliyeti olan tüm Zabıta Müdürlüğü personelinin, ihtiyaç halinde mecburen araç kullanarak asli görevinin yanında şoförlük görevini de ifa etmekte olduğu,

... İlçesindeki yoğun araç trafiği, hizmetin ivediliği, mesai saatinin sürekliliği (24 saat esasına göre çalışılması) gibi riskler nedeniyle araç kullanan Zabıta personelinin zaman zaman trafik kazasına karışmakta olduğu ve kaza sonucu meydana gelen hasar tutarlarının da mevzuat gereğince zabıta memurlarından tahsil edildiği,

Bu çerçevede belirtilen personellerin araç kullanımından dolayı olabilecek trafik kazası riskine karşı ve zabıta personelinin olası mağduriyetinin giderilmesi ve sağlanacak güvence ile iş performanslarının daha da arttırılması için, Zabıta Müdürlüğü personellerinden araç kullandırılanlar ... Kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olmalarının sağlandığı ve zabıta personelince demeğe ödenen üyelik aidatı personelin aylık ücreti ile birlikte kendisine ödendiği,

Söz konusu uygulamaya Ağustos 2018 ayından itibaren başlanmış ve kişi başı aylık ... TL. tutarında aidat ödenmiş olduğu, Bu uygulamadan ortalama aylık 43 zabıta memurunun yararlandırılmış olup, kişi başı aylık ... TL. tutarındaki ödemenin, personelce derneğe yapılacak ilgili aidat ödeme makbuzlarının, Zabıta Müdürlüğünce topluca üst yazı ile İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne her ayın 5’ine kadar ulaştırılmasına müteakiben ilgili maaş ödeme döneminde zabıta memurlarının maaşları ile birlikte kendilerine yapıldığı,

...18 sayılı yasadaki kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesi göz önüne alındığında, Belediyenin bu uygulaması ile ciddi oranda kamu lehine ekonomik fayda sağlandığı, Zabıta Müdürlüğü bünyesindeki 11 adet hizmet aracının 3 vardiya (24 saat) hizmet verdiği düşünüldüğünde ve hukuki sistemimizde söz konusu araçları kullanmaya yetkili olan işçi kadrosundaki Belediye şoförlerince bu araçların kullandırıldığı ön görüldüğünde, Zabıta Müdürlüğü emrine minimum 25 şoför personel (11 şoför 08:00/16:00 vardiyası - 11 şoför 16:00/24:00 vardiyası ve eıı az 3 şoförde gece vardiyası [24:00/08:00] olarak) görevlendirilmesi (mevcutta Kurumda yeterli sayıda şoför olmadığı için yeni şoförlerin işe alınmasının gerekli olduğu,

Kadrolu işçi statüsündeki bir şoförün sosyal hakları ile birlikte Belediyeye aylık brüt giydirilmiş maliyetinin fazla mesai durumuna göre Ağustos 2020 ayı itibariyle ...TL. İle ... TL. tutarı arasında değiştiği, Bunun da Zabıta Müdürlüğü’ne olası görevlendirilecek 25 şoför personel için aylık ... TL. ile ... TL. arası bir kurumsal ek maliyet demek olduğu,

Mevcut durumda 43 zabıta memuru için kişi başı aylık ... TL. tutarında kaza yardım derneği ödemesinin aylık maliyetinin ise ... TL. olduğu, (Uygulamaya 2020 yılında, 37 zabıta memuru için aylık ... TL, kaza yardım demeği ödemesinin aylık maliyeti ise ... TL.’sı olarak devam edilmektedir). Aylık maliyetler kıyas edilip incelendiğinde, kamu kaynağında sağlanan tasarrufun gayet açık ve net şekilde ortada olduğu, Kaldı ki bu madde kapsamında yapılan ödemelerde zabıta memurlarının ekonomik anlamda kişisel olarak hiçbir menfaati de bulunmayıp tam aksine kendilerine zabıta görevlerinin yanı sıra hizmet araçlarının şoförlüğünü yapma görevinin de verilmiş olduğu,

Sadece olası bir trafik kazası ve sonucundaki maddi hasar ve zarar riskine karşı personelin mali güvence altına alındığı, Bugüne dek birçok kez zabıta memurlarının kullanmakta oldukları hizmet araçları ile maddi hasarlı trafik kazasına karışmış oldukları, Son olarak Zabıta Memuru Sinan IRKÎN isimli personelin 14.07.2017 tarihinde maddi hasarlı bir kazaya karışmış ve tali kusurlu olmasına (sadece % 20 kusurlu) rağmen kendisinden ... TL. tutarında hasar bedelinin kişi borcu olarak geri alındığı,

Ayrıca, zabıta memuru personelin, Anayasa’nın dernek kurma hürriyeti başlıklı 33. Maddesi ihlal edilerek zorla bu derneğe üye edilmesi gibi bir durumun da söz konusu olmadığı, Ek Protokol-2’de söz konusu hususla ilgili açıkça “Zabıta Müdürlüğü personellerinden isteyenlerin belirlenecek bir kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olması sağlanacak” denilmekte olduğu, Kaldı ki fiili uygulamada sadece isteyen zabıta memurlarının derneğe üye olmuş ve her ay kendi istekleri ile banka hesaplarından üyelik aidatını derneğe havale ederek üyeliklerini kendi istekleri ile devam ettirmiş oldukları,

2. ) Belediye ile yetkili sendika arasında akdedilmiş bulunan Ek.2 Protokolde Toplu İş Sözleşmesini İmzalayan olarak imzasının bulunması nedeniyle sorumlu tutulmasının da ...18 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanunun ‘‘DÖRDÜNCÜ BÖLÜM” “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı, “Üst Yöneticiler” derkenar başlıklı 11. Maddesindeki “……….belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. Kanun’da sayılan sorumlulardan; harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlileri, muhasebe yetkilisi ve şartları oluşmuş ise üst yönetici hesap yargısına tabidir?’ hükmü ve “KAMU ZARARLARININ TAHSİLİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİĞİN” “Tanımlar” derkenar başlıklı 4, Maddesindeki;

“h) Sorumlu: Kamu zararının oluşmasına sebep olan kamu görevlisini, ı) Takibe yetkili birim: Merkezde strateji geliştirme birimlerini, taşrada ise strateji geliştirme biriminin bağlı olduğu üst yöneticinin, alacağın takibi konusunda yetki verdiği birimleri,

i) Üst yönetici: Bakanlıklarda kendilerine doğrudan bağlı hizmet birimleri bakımından bakanı, kendilerine bağlı hizmet birimleri bakımından bakan yardımcılarını, diğer kamu idarelerinde en üst yöneticiyi, il özel idarelerinde valiyi, belediyelerde belediye başkanını” hükmü ve

T.C. Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarih ve 5189 nolu “Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve ...18 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüt” konulu

Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu derkenar başlıklı

b) Kurul, Komite veya Komisyon Üyelerinin Harcama Yetkisinden Doğan Sorumluluğu

“...18 sayılı Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur” denilmekte olduğu,

Kurul halinde görev yapan karar organlarının genellikle icra yetkileri bulunmamaktadır. Ancak Savunma Sanayi Müsteşarlığında olduğu gibi bazı kuruluşların karar organlarının icra yetkisi bulunmaktadır. Bu nedenle Kanunun 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasında sayılan yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk belirlenirken; kararın, harcama talimatının unsurlarını taşıyıp taşımadığının ve kurul, komisyon veya komitenin harcama sürecinde rol alıp almadığının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu durumda;

• Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, İcra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,

• Yönetim kurulu, İcra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor, ancak kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almıyorsa, yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komitenin sadece harcama talimatının kanun, tüzük ve yönetmeliklere uygun olmasından sorumlu olacağına,

• Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bir giderin yapılması için harcama yetkilisine izin verme şeklinde düzenlenmiş ise, bu halde kurul, komisyon veya komitenin harcamaya izin veren kararın kanun, tüzük ve yönetmeliğe uygun olmasıyla sınırlı olarak sorumlu olacağına,”

Çoğunlukla, karar alınmıştır.

Genel Kurulda alınmış bu kararda da görüleceği üzere;

“Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı, harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşıyor ve kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alıyorsa, harcama yetkisinden doğan sorumluluğun yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul, komite veya komisyona ait olacağına,” ilişkin alınmış olan kararında yer alan;

a-) Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bulunmadığından,

b-) Harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığından,

e-) Kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer alınmadığından,

d-) Harcama yetkisinden doğan sorumluluğu olamayacağından,

e-) Harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığından, harcama sürecinde yer almadığından,

f-) Harcamaya izin veren karar bulunmadığından sorumlu olamayacağından Sayıştay Denetçileri tarafından “Toplu İş Sözleşmesini İmzalayan” kişi olarak sorumlu tutulmanın hukuka ve mevzuat hükümlerine uygun olmadığı görüş ve kanaatinde olunduğu,

Yapılacak temyiz incelemesi ile yukarıda arz ve izaha çalışılan ve Sayın Kurulca re’sen nazara alınacak nedenlerle,

1. ) Kamu Kaynaklarının Ekonomik, Etkin, Verimli ve Hukuka Uygun Olarak Kullanımı İlkesi gözetilerek yapılmış olan uygulamada herhangi bir kamu zararı sabit olmadığı gibi, aksine kamu kaynağında ciddi oranda tasarruf sağlandığı gerekçesiyle kamu zararı yerine kamu yararı oluştuğu,

2. ) Sayıştay Denetçileri tarafından şahsın “Toplu İş Sözleşmesini İmzalayan” kişi olması ve Ek Protokol 2’de imzasının bulunması nedeniyle sorumlu tutulması da, hukuk ve yasaya aykırı eksik ve hatalı inceleme ve değerlendirmeye dayandığı,

İfade edilmiş olup,

Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“... ... Belediyesinin 2018 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 19.06.2020 tarih ve 87 no.lu ilamın 38. maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz ettiği anlaşılan Sorumlu ...'ın ilgi yazı ekinde göndermiş olduğu temyiz dilekçesi incelendi.

Temyize konu 19.06.2020 tarih ve 87 no.lu ilamın 38. maddesinde;

"... - ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta personelinin dernek aidatlarının Belediye bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen ... TL kamu zararının,

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine" karar verildiği görülmüştür.

Sorumlunun temyiz dilekçesinde özetle

"Belediyemiz ile yetkili sendika arasında akdedilmiş bulunan "Ek Protokol-2" "Kaza Güvence Primi" derkenar başlıklı uygulamamızın ana nedeni ...18 sayılı yasa gereğince "kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanımı ilkesinin uygulanmasından'' ibarettir.

Toplu iş sözleşmesine ek "Ek Protokol-2" ye konu "Kaza Güvence Primi" uygulamamızın ana nedeni "kamu kaynaklarının etkin kullanımı ilkesinin uygulanmasından" ibarettir.

Zabıta Müdürlüğü, Belediye Meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklan 7/24 mesai sistemi şeklinde 24 saat sürekli olarak yerine getirmektedir.

Araç kullanımı için Müdürlüğe tahsis edilen işçi Şoför sayısı sadece 1 kişi olup, hizmetin aksamaması için araçlar tahsis edildikleri ekipte görevli Zabıta personelince sevk ve idare edilmektedir.

Personellerin araç kullanımında olabilecek trafik kazası riskine karşı, personelin olası mağduriyetinin giderilmesi ve sağlanacak güvence ile iş performansının daha da artması için, Zabıta Müdürlüğü personellerinden araç kullandırılanlar ... Kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olması sağlanmış ve personelce demeğe ödenen üyelik aidatı personelin aylık ücreti ile birlikte kendisine ödenmiştir.

Belediyemiz bu uygulaması ile ciddi oranda kamu lehine ekonomik fayda sağlamıştır. Zabıta Müdürlüğüne olası görevlendirilecek 25 şoför personel için aylık ...-TL ile ...-TL arası bir kurumsal ek maliyet demektir.

Yapılan ödemelerde zabıta memurlarının ekonomik anlamda hiçbir menfaati de bulunmayıp tam aksine kendilerine zabıta görevlerinin yanı sıra hizmet araçlarının şoförlüğünü yapma görevi de verilmiş durumdadır.

Ek Protokol-2 ye göre, Zabıta Müdürlüğü personellerinden sadece isteyenlerin belirlenecek bir kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olmaları sağlanmıştır.

Belediyemiz ile yetkili sendika arasında akdedilmiş bulunan Ek.2 Protokolde Toplu İş Sözleşmesini İmzalayan olarak imzamın bulunması nedeniyle sorumlu tutulmamla ilgili olarak

a) Yönetim kurulu, icra komitesi, encümen gibi adlarla teşkil edilen yönetim organlarının kararı bulunmadığından,

b) Harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığımdan,

c) Kurul, komisyon, komite harcama sürecinde yer almadığımdan,

d) Harcama yetkisinden doğan sorumluluğum olamayacağından,

e) Harcama talimatının taşıması gereken unsurları taşımadığından, harcama sürecinde yer almadığımdan,

f) Harcamaya izin veren karar bulunmadığından sorumlu olamayacağımdan,

Sayıştay Denetçileri tarafından "Toplu İş Sözleşmesini İmzalayan" kişi olarak sorumlu tutulmamın hukuka ve mevzuat hükümlerine uygun olmadığı görüş ve kanaatindeyim."

Denilmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.

Sorumlunun fazla ödemeye ilişkin yapmış olduğu açıklamalar ve iddialar Daire yargılamasında ayrıntılı olarak karşılanmış olup, Savcılık görüşümüz aşağıdadır.

5393 sayılı Belediye Kanununun "Belediyenin Giderleri" başlıklı 60 ıncı maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında yapabilecekleri giderler sayılmıştır. Söz konusu giderlerin arasında, personelin kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan zararların karşılanması için Belediyelerce herhangi bir gider yapılabileceğine yer verilmemiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükmü dikkate alındığında, yapılan fazla ve yersiz ödemelerin kamu zararı olduğu değerlendirilmekte olup, verilen tazmin hükmünün tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

87 sayılı İlamın 38’inci maddesi ile; ...- ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta personelinin dernek aidatlarının Belediye bütçesinden karşılanması sonucunda oluşan ... -TL kamu zararının sorumlularca tazminine hükmedilmiştir.

Somut olayda Zabıta Müdürlüğü personeli arasından ehliyeti bulunan ve araçları kullanan bazı zabıta memurları için, söz konusu kişilerin kasıt, kusur veya ihmalleri halinde ödemekle yükümlü olacakları zararın karşılanması amacıyla bir derneğe üye oldukları ve söz konusu üyelik aidatlarının Belediye bütçesinden ödendiği görülmektedir.

Daire İlamına konu edilen ödeme, Belediye ile yetkili sendika olan ... Sendikası (...) arasında akdedilen ve 01.01.2018-31.03.2019 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi (Sosyal Denge Sözleşmesi) uyarınca yapılmıştır.

Belediye ile 56724 arasında imzalanan ve 01.01.2018-31.03.2019 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesine), 01.06.2018 tarihinde yapılan Ek Protokol (No: 2) ile eklenen “Kaza Güvence Primi” başlıklı ek maddede; “Belediyemiz sınırları içindeki 45 Mahallemizde esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevlendirilmiş olan Zabıta Müdürlüğü bu amaçla, Belediye Meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasakları 7/24 mesai sistemi şeklinde 24 saat sürekli olarak yerine getirilmektedir. Zabıta hizmetleri Belediyemizce müdürlüğe tahsis edilen resmi hizmet araçları ile görülmeye çalışılmaktadır. Ancak araç kullanımı için Müdürlüğe tahsis edilen Şoför sayısı yetersiz kalmakta olup, hizmetin aksamaması için araçlar tahsis edildikleri ekipte görevli Zabıta personelince sevk ve idare edilmektedir. Müdürlük hizmetlerinin 24 saat sürmesi, personelin farklı günlerde haftalık izinlerini kullanmaları, izin ve rapor gibi sosyal hakları nedeni ile Ehliyeti olan tüm Zabıta Müdürlüğü personeli, ihtiyaç halinde araç kullanarak asli görevinin yanında şoförlük görevini de ifa etmektedir. ...’nın yoğun araç trafiği, hizmetin ivediliği, mesai saatinin sürekliliği gibi riskler nedeniyle araç kullanan Zabıta personelleri zaman zaman trafik kazasına karışmakta ve kaza sonucu meydana gelen hasar mevzuat gereği memurlardan tahsil edilmektedir. Bu çerçevede belirtilen personellerin araç kullanımında olabilecek trafik kazası riskine karşı, personelin olası mağduriyetinin giderilmesi ve sağlanacak güvence ile iş performansının daha da artması için, Zabıta Müdürlüğü personellerinden isteyenlerin belirlenecek bir kaza Yardım Derneğine toplu olarak üye olması sağlanacak ve personelce derneğe ödenen üyelik aidatı personelin aylık ücreti ile birlikte kendisine ödenecektir. Söz konusu ödeme, personelce derneğe yapılacak ilgili aidat ödeme makbuzlarının, Zabıta Müdürlüğünce topluca üst yazı ile İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğüne her ayın 5’ine kadar ulaştırılmasına müteakiben ilgili maaş ödeme döneminde yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Her ne kadar sosyal denge sözleşmesinde yukarıda belirtilen düzenleme olsa da, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamında yapabilecekleri giderler sayılmıştır. Söz konusu giderlerin arasında, personelin kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan zararların karşılanması için belediyelerce herhangi bir gider yapılabileceğine yer verilmemiştir. Araç kullanan zabıta personelinin, kazaya karışması halinde kendilerini güvence altına almaları ve bu amaçla bir demeğe üye olma yoluyla bir nevi sigorta yaptırmaları için Belediye bütçesinden ödeme yapılması mümkün değildir.

...18 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise aynen;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

……….

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır…..” denilmektedir.

Sorumlular temyiz dilekçelerinde, gelecekte doğabilecek zararın karşılanması için ilgili Derneğe yapılan aidat ödemesi ile kamu kaynaklarında tasarruf sağlandığını ve kaynakların etkin kullanıldığını ifade etmişlerse de; somut olayda kamu zararının belirlenmesinde, İdarenin mevzuatta kendisine tanımlanmayan bir harcama yetkisini kullanarak tasarruf yapılması değil, kamu idaresinin mevzuata uygun harcama yapıp yapmamasının ve bu yolla kurum bütçesine ek mali külfet getirilip getirilmediğinin esas alınması gerekmektedir. Daire İlamına konu edilen uygulamadaki bir nevi sigorta hüviyetinde olan ödeme mevzuata aykırı olup, kamu zararına yol açmıştır.

Sorumluluk Yönünden Değerlendirme

Belediye ile yetkili sendika olan ... Sendikası (...) arasında akdedilen ve 01.01.2018-31.03.2019 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesine) eklenen “Ek Protokol-2”deki düzenleme ile, ...- ... Şoförleri Kaza Yardım Derneğine üye olan zabıta memurlarının dernek aidatlarının Belediye Bütçesinden karşılanması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Söz konusu Protokolü Belediye adına imzalayan Başkan Yardımcısı ..., meri mevzuat hükümleri gereği üst yönetici ve imzalayan olarak sorumlu olmadığını ifade etmiştir.

...18 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesi;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”

Aynı Kanun’un 71’inci maddesinin birinci fıkrası ise;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükümlerini içermektedir.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7’nci maddesinde de;

“(1) Bu Kanunun sorumlular ve sorumluluk halleri uygulamasında; ...18 sayılı Kanun ve Sayıştay denetimi ile ilgili diğer kanunlarda belirtilen sorumlular ve sorumluluk halleri esas alınır.

…

(3) Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.

(…)” hükümleri yer almaktadır.

5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında da belirtildiği üzere, ...18 sayılı Kanun’a göre mali sorumluluğun şartları şöyle sıralanabilir:

• Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem bulunmalıdır.

-Ortada bir kamu zararı olmalıdır.

-Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet olmalıdır.

Somut olaydaki harcamanın gerekçesi, Belediye Başkan Yardımcısı tarafından imzalanan ve Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesine) eklenen “Ek Protokol-2”deki düzenlemedir. Bu nedenle, Daire İlamında tazminine hükmedilen kamu zararı ile Belediye Başkan Yardımcısı arasındaki nedensellik bağı açık olup, ortaya çıkan kamu zararından Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.

Bu itibarla, 87 sayılı İlamın 38’inci maddesi ile verilen ...- TL tutarındaki TAZMİN HÜKMÜNÜN TASDİKİNE, oybirliği ile,

Karar verildiği 17.04.2024 tarih ve 56722 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.