Sayıştay 5. Dairesi 47309 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2013

• Daire: 5

• Dosya No: 47309

• Tutanak No: 48807

• Tutanak Tarihi: 03.02.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan kişiye fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi.

419 sayılı İlamın 2. Maddesi ile; Belediyede fiilen zabıta olarak görev yapmayan ...’a, zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde özetle;

İlam hükmünün esasına ilişkin olarak, fiilen zabıta hizmetini Zabıta Müdürlüğünün dışında diğer müdürlüklerde yapan zabıta memurlarının maktu mesai ücreti alabilmelerinin mümkün olduğu, ilgili zabıta memurları diğer birimlerde fiilen zabıta olarak çalıştıkları ifade edilerek maktu mesai ücretinin ödemesinin mevzuata uygun olduğu belirtilmekte,

Sorumluluk yönünden itirazda ise, atama yetkilisi ve görevlendirmeyi yapan Belediye Başkanının kamu zararından sorumlu tutulması yerine hiçbir kusuru ve ihmali olmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulmasında hakkaniyete uygun olmadığı ifade edilmek suretiyle kararın bozulması talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında aynen;

“Yargılamaya Esas Raporun incelenmesinden; zabıta kadrosunda bulunan; ...'in Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde Evlendirme Memuru olarak görevlendirildiği ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir hususun bulunmadığı;

...'nın Özel Kalem Müdürlüğünde Başkan Danışmanı olarak görevlendirildiği, sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmede Başkan Danışmanı için belirlenen tazminatı aldığı ve fiilen zabıta görevini yerine getirmediği;

...'un Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünde büro personeli olarak görevlendirildiği ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir hususun bulunmadığı;

...'nün Temizlik İşleri Müdürlüğünde Çevre Koruma Birim Sorumlusu olarak görevlendirildiği ve zabıta görevini fiilen ifa etmediği, bu suretle söz konusu kişilerin fiilen zabıta görevini ifa etmemelerine rağmen, kendilerine fazla çalışma ücreti ödenerek kamu zararına neden olunduğu anlaşılmaktadır.

Gerek Belediye Kanunu gerekse Bütçe Kanununda zabıta personeline fazla mesai ücreti ödenmesi, personelin fiilen zabıta görevinde çalışması şartına bağlanmış olup, Belediyede zabıta kadrosunda çalışıyor olsa bile fiilen zabıta görevini ifa etmeyen personele dahi bu ödemenin yapılması mümkün değildir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 11 inci maddesinde; " ...

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler" hükümleri yer almaktadır.

Dilekçi temyiz dilekçesinde esas sorumlunun belediye başkanı olduğunu belirtmiş ise de; Üst yöneticilerin, harcama sürecinde talimat veren, harcamaya esas sözleşmeyi imzalayan vb. süreçlerde yer almamaları halinde mali sorumluluklarına hükmedilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla fazla çalışma ücreti ödemelerinden dolayı da üst yöneticilerin (Belediye Başkanının) sorumluluğunun bulunmadığı düşünülmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 nci ve 33 üncü madde hükümleri gereği, Harcama Yetkililerinin ödemeler ile ilgili bütçe, ödenek, harcama talimatının düzenlenmesi ve sair usule ilişkin hususlar doğru olsa bile harcama talimatının mevzuata uygun olmasını temin etme zorunluluğu ve sorumlulukları bulunmaktadır.

Fazla çalışma ücretine müstehak olmayan ..., ..., ..., ...'a yapılan bu ödemenin 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğu ve tespit edilen kamu zararı tutarının adı geçen sorumlular adına tazmin kararı verilmesi gerektiği, değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, talebin reddedilerek Daire kararının onaylanmasına karar verilmesinin yerinde olacağı düşülmektedir.”

Denilmektedir.

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Belediyede fiilen zabıta olarak görev personele zabıta görevini fiilen yürütenlere verilmesi gereken maktu fazla çalışma ücretinin mevzuat hükümlerine aykırı şekilde teknik hizmetler sınıfında bulunmayan ve fiilen zabıta olarak görev yapmayan kişiye ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği esaslı ilam hükmüne dilekçi tarafından esas ve sorumluluk yönünden itiraz edilmiştir. i

İlam hükmü esas ve sorumluluk yönünden incelenecektir.

Esas Yönünden İnceleme

İlama konu maktu mesai ücreti hususundaki hukuki düzenlemeler şu şekildedir;

5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın Görev ve Yetkileri” başlıklı 51 inci maddesinde;

“…

Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir” hükümlerine yer verilmekte,

31.12.2012 tarih ve 28514 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6363 sayılı 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı III. kısmının (3/B-1) bendinde

“Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir….” hükmü yer almaktadır.

Gerek Belediye Kanunu gerekse Bütçe Kanununda zabıta personeline fazla mesai ücreti ödenmesi, personelin fiilen zabıta görevinde çalışması şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla, Belediyede zabıta kadrosunda çalışıyor olsa bile fiilen zabıta görevini ifa etmeyen personele bu ödemenin yapılması mümkün değildir.

İlam hükmü ve eki dosyaların incelenmesi neticesinde;

Zabıta kadrosunda bulunan; ...’in Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğünde Evlendirme Memuru olarak görevlendirildiği ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir hususun bulunmadığı;

...’nın Özel Kalem Müdürlüğünde Başkan Danışmanı olarak görevlendirildiği, sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin sözleşmede Başkan Danışmanı için belirlenen tazminatı aldığı ve fiilen zabıta görevini yerine getirmediği;

...’un Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünde büro personeli olarak görevlendirildiği ve görev tanımında fiilen zabıta görevini yapmasına ilişkin bir hususun bulunmadığı;

...’nün Temizlik İşleri Müdürlüğünde Çevre Koruma Birim Sorumlusu olarak görevlendirildiği ve zabıta görevini fiilen ifa etmediği, bu suretle söz konusu kişilerin fiilen zabıta görevini ifa etmemelerine rağmen, kendilerine fazla çalışma ücreti ödendiği ve kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.

Sorumluluk Yönünden İnceleme

Dilekçilerce atama ve görevlendirmeyi yapan Belediye Başkanının müstakil olarak sorumlu olması gerektiği iddiası bulunmaktadır.

Sorumluluğa ilişkin hukuki düzenlemeler şu şekildedir:

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Üst Yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;

“Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu hükümlerde üst yöneticilerin sorumluğu siyasi olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla üst yöneticilerin, harcama sürecinde talimat veren, harcamaya esas sözleşmeyi imzalayan vb. süreçlerde yer almamaları halinde mali sorumluluklarına hükmedilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla fazla çalışma ücreti ödemelerinde Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluk itirazları ile ilgili olarak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde;

“…

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm doğrultusunda, Harcama Yetkililerinin ödemeler ile ilgili bütçe, ödenek, harcama talimatının düzenlenmesi ve sair usule ilişkin hususlar doğru olsa bile harcama talimatının mevzuata uygun olmasını temin etme zorunluluğu ve sorumlulukları bulunmaktadır. Bu doğrultuda, 31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete yayınlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ön Mali Kontrolün Kapsamı” başlıklı 10 uncu maddesinde;

“Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir.

Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir.

Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir” hükümleri yer almaktadır. Söz konusu yönetmeliğin üçüncü fıkrasında yer alan mali karar ve işlemlerin merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönünden kontrolü, harcama birimlerine verilen bir sorumluluktur ve bu sorumluluk harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin üzerindedir.

Tüm bu sebeplerle dilekçilerce ilam hükmünün esasına ve sorumluluk tesisine ilişkin itirazları yerinde görülmeyip, Sayıştay 5. Dairesince 419 sayılı ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE oybirliğiyle,

Karar verildiği 03.02.2021 tarih ve 48807 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.