Sayıştay 5. Dairesi 464 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 10.06.2021

• Karar No: 464

• İlam No: 293

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Personel atama

....................... tarih ve ..................... sayılı ilamın ................... ncı maddesi ile;

Mühendis kadrosuna ataması mevzuata uygun olmayan ............................’e, Mühendis kadrosu için ön görülmüş ödemelerin yapılması sonucu oluşan ....................... TL kamu zararına sebebiyet verilmesi hususu ile ilgili olarak söz konusu tutarın Harcama Yetkilisi ................... ., Gerçekleştirme Görevlisi .................... ile birlikte mevzuata aykırı atamaya olur veren ...................ve ...................’a (...........) ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumluluğu bulunan ..................... Belediye Eski Başkan Yardımcısı), Harcama Yetkilisi ................... ile Gerçekleştirme Görevlisi .......................in (................) Temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu’nun ..................... tarih ..................... tutanak sayılı kararında, “........................ tarihinde sınav yapılmaksızın özel kalem müdürü kadrosundan mühendis kadrosuna atanan ilgilinin bu durumunun, ......... yılına ilişkin maaş bordrolarının tetkiki sonucu anlaşılması mümkün değildir. Çünkü adı geçen ............... yılında mühendis kadrosunda bulunmakta olup, aylık ve özlük hakları bu kadro üzerinden ödenmiştir. Somut olayda, kamu zararının oluşmasına, mevzuata aykırı olarak yapılan atama işlemi neden olmuştur. Üst yönetici Belediye Başkanı, böyle bir atama işleminin yapılmasına yönelik emir verse bile, onayı hazırlayan memurdan başlamak üzere hiyerarşik kademedeki sıralı amirlerin, mevzuata aykırı olan bu emre ilişkin 657 sayılı Kanunun ilgili hükmü uyarınca gerekli işlemleri yapmaları gerekmektedir. Dosya kapsamının tetkikinden bu şekilde bir itirazın yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle; harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin sorumlular arasından çıkarılmaları (Atamanın yapıldığı tarihte görevli olmaları durumu hariç) ile üst yönetici ile birlikte atama onayında paraf veya imzası bulunan personelin de sorumlular arasına dahil edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, ............................. numaralı ilamın ............................ ncı maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozulmasına ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesine...” şeklinde karar verilmiştir.

Söz konusu karar doğrultusunda, ek rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine ....................... sayılı ilamın ..........................ıncı maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

Mühendis kadrosuna ataması mevzuata uygun olmayan .........................’e, Mühendis kadrosu için ön görülmüş ödemelerin yapılması suretiyle ............................ TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun İstisnai Memurluklar başlıklı 59 uncu maddesinde özel kalem müdürlüğünün de içinde bulunduğu istisnai memurluk kadroları sayıldıktan sonra, aynı maddenin son fıkrasında “Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz.” hükmüne yer verilmiştir.

Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesi;

“1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:

a) Yönetim hizmetleri grubu;

1. Müdür, şube müdürü,

2. Koruma ve güvenlik görevlisi amiri,

3. Şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi.

b) Hukuk hizmetleri grubu;

1. Hukuk müşaviri.

c) Bilgi işlem hizmetleri grubu;

1. Çözümleyici.

ç) Araştırma, planlama ve savunma hizmetleri grubu;

1. Uzman, sivil savunma uzmanı.

d) İdari hizmetler grubu;

1. Ayniyat saymanı, muhasebeci, kontrol memuru, eğitmen,

2. Bilgisayar işletmeni, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar, anbar memuru, ayniyat memuru, belediye trafik memuru, bilet satış memuru, evlendirme memuru, gemi adamı, koruma ve güvenlik görevlisi, gişe memuru, memur, mutemet, sayaç memuru, tahsildar, şoför.

e) Yardımcı hizmetler grubu;

1. Aşçı, bahçıvan, bekçi, dağıtıcı, gassal, hastabakıcı, hayvan bakıcısı, hayvan kesicisi, hizmetli, çocuk bakıcısı, gemici, bakıcı anne, temizlik hizmetlisi, kaloriferci, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı, matbaacı.

(2) Unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:

a) Sanat tarihçisi, arkeolog, dekoratör, desinatör, ekonomist, ev ekonomisti, fizikçi, grafiker, heykeltıraş, hidrobiyolog, hidrolog, istatistikçi, jeofizikçi, jeolog, jeomorfolog, kaptan, kimyager, laborant, matematikçi, mimar, mühendis, …”

Anılan Yönetmeliğin “Unvan değişikliği sınavına tabi olan kadrolara atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 8 inci maddesi;

“(1) Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.

…

b) Unvan değişikliği sınavında başarılı olmak,

c) Yükseköğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak.”

şeklindedir.

Devlet Memurları Kanununun 59 uncu maddesi gereği istisnai memuriyet kadroları, diğer memuriyetlere yapılacak atamalarda kişilere kazanılmış hak sağlamamaktadır. Dolayısıyla atamanın yapılacağı kadroya ilişkin tüm şartların sağlanmış olması gerekmektedir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; .......................... Belediyesinde ..................... tarihinde özel kalem müdürü olarak göreve başlayan ....................... ................ tarihinde mühendis kadrosuna atanmıştır. Ancak yönetmelik hükümlerinde de belirtildiği üzere mühendislik kadrosu unvan değişikliğine tabi bir kadrodur. Dolayısıyla bu kadroya atanmanın ilk şartı unvan değişikliği sınavında başarılı olmaktır. Bu nedenle kişinin mühendis kadrosuna atamasının yapılabilmesi için ilgili kadroya atanma şartlarından biri olan unvan değişikliği sınavında başarılı olması şarttır. .............................. Belediyesinde yapılan ilgili atama işleminde ise bu şart sağlanmamıştır. Sonuç olarak kişi memur kadrosuna atanması gerekirken mühendis kadrosuna atanmıştır.

Sorumlular savunmalarında, Özel Kalem Müdürü kadrosundan mühendis kadrosuna atanan ............................’in 14/09/2011 tarihinde yürürlükte olan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 20 nci maddesinin ç bendine istinaden atamasının yapıldığını ifade etseler de Yönetmeliğin “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmü Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarihli ve YD:2010/70 sayılı kararı ile yürürlüğü durdurulmuş, Danıştay 5 inci Dairesinin 14/11/2011 tarih ve E:2009/4677, K:2011/6294 sayılı kararı ile de iptal edilmiştir.

Diğer taraftan Temyiz Kurulu Kararı doğrultusunda ilgili atama işleminde imza ya da parafcıların tespitine ilişkin “Süreç İzleme Raporu” başlıklı belgenin incelendiği, raporda belirtilen sorumlular dışında ek sorgu düzenlenmesini gerektirecek yeni bir sorumlunun da bulunmadığı Ek Rapor’dan anlaşılmaktadır.

Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;

Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlemi 5018 sayılı Kanun’un 71 inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır, şeklinde tanımlanmıştır. Mevzuata aykırı işlem veya eylemlerin neticesinde ortaya çıkan bu zararı; kamu zararının objektif unsuru olarak kavramsallaştırılabiliriz. Kamu görevlilerinin varlığı, mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemlerin varlığı ve kusur derecesinin belirlenmesine ilişkin hususları da kamu zararının sübjektif unsurları kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.

Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır.

Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.

Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda atama işleminin gerçekleştirilmesi sürecince yer alan; atama onay belgesinde imzaları bulunan ............................ (Eski Belediye Başkanı) ve ............................ (Eski Belediye Başkan Yardımcısı) mevzuata aykırı atamadan dolayı Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri ile birlikte sorumludur.

Nitekim, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinde; “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur” denilmekle birlikte,

“Giderlerin Gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 ncü maddesinde; “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler”

hükümlerine yer verilmiştir.

5018 sayılı Kanun uyarınca, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler. Yapılacak harcama, nitelik itibariyle hukuka aykırı nitelik taşıyorsa, söz konusu işlemleri yapmaktan kaçınmak durumundadırlar.

Bu itibarla, 6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin (8) inci fıkrası gereğince ............................ tarih ve .......................... sayılı ilamın ............................ ıncı maddesi ile verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine ve yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, doktrinde de tartışmasız kabul edildiği gibi yürütmenin durdurulması kararı, aynen iptal kararının hüküm ve sonuçlarını doğuracağından atama işleminin yapıldığı tarihte yürürlük maddesi askıya alınmış bir mevzuat hükmüne istinaden yapılan işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığından, Mühendis kadrosuna ataması mevzuata uygun olmayan ...........................’e, Mühendis kadrosu için ön görülmüş ödemelerin yapılması sonucu oluşan .......................... TL kamu zararının,

Harcama Yetkilisi Mehmet ................. (.................), Gerçekleştirme Görevlisi ................... (Şef) ile birlikte mevzuata aykırı atamaya olur veren ........................ (...................) ve ..................... (Belediye .......................)’a

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

karar verildi.