Sayıştay 5. Dairesi 46397 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 5

• Dosya No: 46397

• Tutanak No: 50657

• Tutanak Tarihi: 29.12.2021

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

• Sosyal denge sözleşmesi ile emekli olan personele emekli ikramiyesi adı altında ödenmesi.

3. 187 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle; ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan, yürürlük tarihi 01.04.2016 olan ve belediye çalışanlarını kapsayan sosyal denge sözleşmesine 30.06.2016 tarihinde yapılan ek protokol ile eklenen Ek Madde 1 ile emekli olan personele emekli ikramiyesi adı altında ödeme yapıldığı gerekçesiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. {93 sayılı (Asıl) İlamın 11. maddesiyle aynı konu için kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda; Belediye ile sendika arasında 11.04.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016–31.03.2018 tarihlerini kapsayan sözleşmeye, mevzuata aykırı ek hükümler getiren 30.06.2016 tarihinde imzalanan ek protokolü imza edenler arasında yer alan Belediye Başkanı ..., Belediye Başkan Yardımcısı ..., Hukuk İşleri Müdürü Av. ..., Mali Hizmetler Müdürü ... ve İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ...’nun, imzaladıkları ek protokolde yer alan ödemelerden dolayı savunmaları alınarak ek rapor düzenlenmesinin temini için 2 adet ödeme emri belgesi toplamı ... TL’lik işlem hüküm dışı bırakılmış, bu ilam maddesine karşı (işbu dosyayla temyiz talep eden) sorumlu tarafından temyiz talep edilmesi üzerine Temyiz Kurulunun 27.03.2019 tarihli ve 45956 tutanak sayılı Kararı (3. maddesi) ile; “Daire tarafından hüküm dışı bırakılmış, yani hakkında henüz hüküm tesis edilmemiş husus hakkında temyize gidilemeyeceğinden ilgilinin dilekçesi üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA” (bu madde için temyiz talep eden diğer tüm sorumlular için de aynı karar verilmiş olmakla birlikte) oy birliğiyle karar verilmiş, bu Karara karşı karar düzeltilmesi talebinde de bulunulması üzerine de Temyiz Kurulunun 18.12.2019 tarihli ve 47046 tutanak sayılı Kararı (3. maddesi) ile yine aynı gerekçeyle “YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA” (bu madde için karar düzeltilmesi talep eden diğer tüm sorumlular için de aynı karar verilmiş olmakla birlikte) oy birliğiyle karar verilmiş, sonrasında Sayıştay 5. Dairesi, yukarıda adı geçenlerin savunmalarını alması üzerine de hüküm dışı kararını kaldırarak 187 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle yeniden aynı tutar için işbu tazmin hükmünü vermiştir.}

Ek İlam hükmünün içeriği (bu defa emeklilere verilen yardımın sosyal denge sözleşmelerine konu edilerek sosyal denge tazminatı ödemelerinde yasal sınırın aşılması), Sorumlunun Temyiz Dilekçesinin (Ek Temyiz Dilekçesi ile birlikte) İçeriği, Başsavcılık Mütalaası, Sorumlunun Başsavcılık Mütalaasına Yanıtının (İkinci Temyiz Dilekçesinin) İçeriği ve Başsavcılık İkinci Mütalaası, işbu tutanağın 1. maddesinde Ek İlamın 1. maddesi için belirtildiği gibidir.

Aynı ilam maddesi ile ilgili olarak kendi gündem sıralarında görüşülen dosyada dosyada duruşma talebinde bulunmayan ... adına duruşmaya katılan sorumlu vekili Av. ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, işbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlu ...’e 06.12.2021 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

İşbu tutanağın 1. maddesinde Ek İlamın 1. maddesi için yapılan açıklamalar doğrultusunda; ... Belediyesi ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesine ek protokol yapılmak suretiyle mevzuata aykırı şekilde yeni hüküm eklenmek suretiyle sözleşme dönemi içerisinde emekli olmak isteyenlere almış oldukları emekli ikramiyesine ek olarak Kanunla belirlenen sınırlara uyulmaksızın emeklilik yardımı ödenmesi kamu zararına sebebiyet verdiğinden; temyiz talebinde bulunan tüm sorumluların dilekçelerinde konunun esası ve sorumluluk yönünden yapmış oldukları itirazların reddedilerek 183 sayılı Ek İlamın 3. maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE, (.... Daire Başkanı ... ve .... Daire Başkanı ... ile Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 29.12.2021 tarih ve 50657 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

.... Daire Başkanı ...:

İşbu tutanağın 1. maddesinde Ek İlamın 1. maddesi için yapılan açıklamalar doğrultusunda sadece sosyal denge sözleşmesini imzalayan Belediye Başkanına sorumluluk yüklenmesini teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

.... Daire Başkanı ...:

30.06.2016 tarihinde imzalanan ek protokol ile sosyal denge sözleşmesine mevzuata aykırı ek hükümlerle emeklilik yardımı adı altında ödeme yapılarak ödeme tavanının aşılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiş olmasına rağmen; ek protokolü ve bu protokolle getirilen ek maddelerle oluşturulan sözleşmeyi imza edenler sorumluluğa dâhil edilmemiştir. Kaldı ki, 93 sayılı (Asıl) İlamın 11. maddesinde konunun hüküm dışı bırakılmasının sebebi de budur.

Bu itibarla, mevcut haliyle Dairece eksik karar verildiğinden; ek protokolü ve bu protokolle getirilen ek maddelerle oluşturulan sözleşmeyi imza edenlerin de sorumluluğa dahil edilmesini teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ...:

Konunun esası yönünden tazmin hükmü yerinde olmakla beraber; sorumluluk yönünden .... Daire Başkanı ...’in yukarıda belirtilen karşı oy gerekçesi/azınlık görüşü doğrultusunda tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ...:

Konunun esası yönünden tazmin hükmü verilmesi gerekmekle beraber; Ek İlamda temel gerekçe emeklilik yardımıyla ortalama aylık tavan tutarın aşılmasına dayandırılmıştır.

... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında imzalanan ve yürürlük tarihi 01.04.2016 olan belediye çalışanlarını kapsayan sosyal denge sözleşmesine 30.06.2016 tarihinde yapılan ek protokol ile eklenen Ek Madde 1’de aynen: “... Belediyesinde görev yapan memurlardan işbu sözleşme dönemi içinde emekli olmak isteyenlere bir kereye mahsus olmak üzere almış olduğu emekli ikramiyesine ek olarak emeklilik sosyal destek yardımı kapsamında net ... TL ek ödeme yapılır.” denilmiştir.

Ek İlamın 1. maddesine ilişkin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; sosyal denge tazminatlarının kurumların kadro ve pozisyonlarında çalışan personele aylık ödemeler şeklinde ve tavan sınırlamasına tabi tutularak verileceği anlaşılmaktadır. Burada emekliliğe ayrılan personel için emekli ikramiyesi şeklinde defaten yapılacak bir ödemeden bahsedilmemiştir. Ek protokol gereği yapılan bu uygulama, sosyal denge tazminatı ile ilgili mevzuat hükümlerinin lafzına uymamakla birlikte, sosyal denge ödemelerinin amacının çalışan personelin sosyal, ekonomik ve kültürel düzeylerini yükseltmek ve motivasyonu arttırmak olduğu göz önüne alındığında söz konusu düzenlemelerin amacına ve ruhuna da uygun değildir. Ayrıca emekli olanlara, bir defaya mahsus toplu ödemede bulunulması, sosyal denge ödemelerine ilişkin yasa ile getirilen -aylık ödenmesi, tavan sınırlamasına tabi olması gibi- bir takım kuralların işlevselliğini de tamamen ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle, emekli olan personele bir defaya mahsus verilecek toplu sosyal yardım ödemesinin, rutin sosyal denge ödemeleri kapsamında değerlendirilmesi mümkün görülmediğinden, toplu iş sözleşmelerine bu amaca yönelik hüküm konulması sosyal denge ödemesine ilişkin mevzuat düzenlemelerine aykırılık teşkil etmektedir.

Tüm bu hususlardan öte, emekliliğe ilişkin ödemeler emeklilik kanunlarıyla düzenlendiğinden, bu ödemelerin sosyal denge tazminatı ödemelerine konu edilmesi (ve dolayısıyla dâhil edilmesi), emeklilik mevzuatının da hilafına olacaktır. Nitekim Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin 1 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu toplu sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmünden emeklilik konusundaki düzenlemelerin ancak bu konuda çıkarılacak Kanunla yapılabileceği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Dolayısıyla, yasal dayanağı olmadan kamu personel mevzuatında bulunmayan bir ödeme yapılmasının, tazmin hükmünün temel gerekçesi olarak görülmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, sorumluluk yönünden; ek protokolü ve bu protokolle getirilen ek maddelerle oluşturulan sözleşmeyi imza edenlerin de sorumluluğa dâhil edilmesi gerekir.

Bu itibarla, gerek konunun esası yönünden temel gerekçenin değiştirilmesini gerekse de sorumluluğun sözleşmeyi imza edenler bağlamında genişletilmesini teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ...:

Konunun esası yönünden tazmin hükmü yerinde olmakla beraber; sorumluluk yönünden .... Daire Başkanı ...’ın yukarıda belirtilen karşı oy gerekçesi/azınlık görüşü doğrultusunda tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.

Üye ...:

Konunun esası yönünden tazmin hükmü yerinde olmakla beraber; Ek İlam hükmünde, Belediye Başkanı, Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlileri oluşan kamu zararından sorumlu tutulmuş olup, Daire kararı bu yönüyle de yerindedir.

Ancak bahsi geçen sorumlulara ilave olarak, sözleşmede Belediye Başkanıyla birlikte imzası bulunan diğer kamu görevlilerinin de sorumluluğa dâhil edilmesi gerekmektedir. Şöyle ki; öncelikle üst yönetici konumunda olan belediye başkanının, sözleşmenin hazırlanması ve içeriği ile ilgili hukuki ve mali mevzuatı bütün yönleriyle bilmesi gerektiğini, belediye adına tek başına toplu sözleşme görüşmelerine katıldığını, sözleşme taslağının hazırlanmasında tek başına katkı verdiğini düşünmek hayatın olağan akışına aykırıdır.

Uygulamada belediye başkanı, bu konudaki hukuki ve mali mevzuata hakim belediye personeliyle birlikte görüşmeleri yürütmekte, bu personelin katılımıyla hazırlanan sözleşmeyi mevzuata uygun olduğu düşüncesiyle imzalaması üzerine sözleşme yürürlüğe girmektedir.

Nitekim ihtilafa konu sözleşme görüşmelerinde de süreç bu şekilde işlemiş, görüşmelere Başkan Yardımcısı, Hukuk İşleri Müdürü, Mali Hizmetler Müdürü ve İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdür de katılarak, sözleşme taslağının hazırlanması sürecinde görev almışlardır. Bu durum Belediye Başkanıyla birlikte sözleşmeyi imzalamış olmalarından da açık bir şekilde anlaşılmaktadır.

Söz konusu kişilere baktığımızda, her birinin Belediyede harcama yetkilisi pozisyonunda olduğu, görevleri itibariyle sözleşmenin içeriği konusunda mali ve hukuki bilgiye sahip bulundukları görülmektedir. Bununla birlikte sözleşmenin tavan tutar dikkate alınmaksızın hazırlanmasında kusurlu oldukları, tavan tutar dikkate alınarak sözleşme hazırlansaydı kamu zararının ortaya çıkmayacağı noktasında da bir tereddüt bulunmamaktadır.

Bu itibarla, ek protokolü ve bu protokolle getirilen ek maddelerle oluşturulan sözleşmeyi imza edenlerin de sorumluluğa dâhil edilmesini teminen tazmin hükmünün bozularak Dairesine gönderilmesi gerekir.