Sayıştay 5. Dairesi 46397 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 5

• Dosya No: 46397

• Tutanak No: 55008

• Tutanak Tarihi: 10.05.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Sosyal Denge;

1. 187 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle; … Belediyesi ile … arasında 25.11.2014 tarihinde imzalanan ve 01.04.2014.. 31.03.2016 dönemini kapsayan (İdarece o şekilde adlandırılması nedeniyle Ek İlamda toplu iş sözleşmesi olarak ifade edilen) sosyal denge sözleşmesi ve 11.04.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016. 31.03.2018 dönemini kapsayan sosyal denge sözleşmesi ile ve ayrıca 09.08.2011 tarihli sözleşmeye ve bu sözleşmeye dayanılarak akdedilen 09.03.2012 tarihli ek sözleşmeye yeni mali haklar getirecek şekilde memurlara sosyal denge tazminatının, yasayla belirlenen limitlere uyulmaksızın ödendiği gerekçesiyle … TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir. {93 sayılı (Asıl) İlamın 8. maddesiyle aynı konu için kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda; Belediye ile Sendika arasında 25.11.2014 tarihinde imzalanan ve 01.04.2014. 31.03.2016 tarihlerini kapsayan sözleşme ile 11.04.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016. 31.03.2018 tarihlerini kapsayan sözleşmeleri Belediye adına imza edenler arasında yer alan Belediye Başkanı …, Belediye Başkanı Vekili …, Belediye Başkan Yardımcısı …, Belediye Başkan Yardımcısı …, Hukuk İşleri Müdürü …, Mali Hizmetler Müdürü …, Mali Hizmetler Müdürü … ve İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü …’nun imzaladıkları sözleşmelerin geçerli olduğu dönemlerdeki ödemelerden dolayı savunmaları alınarak ve ahizler itibariyle ayrıntılı kamu zararı tablosu oluşturularak ek rapor düzenlenmesinin temini için 330 adet ödeme emri belgesi toplamı … TL’lik işlem hüküm dışı bırakılmış, bu ilam maddesine karşı (işbu dosyayla temyiz talep eden) sorumlu tarafından temyiz talep edilmesi üzerine Temyiz Kurulunun 27.03.2019 tarihli ve 45956 tutanak sayılı Kararı (1. maddesi) ile; “Daire tarafından hüküm dışı bırakılmış, yani hakkında henüz hüküm tesis edilmemiş husus hakkında temyize gidilemeyeceğinden ilgilinin dilekçesi üzerine Kurulumuzca YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA” (bu madde için temyiz talep eden diğer tüm sorumlular için de aynı karar verilmiş olmakla birlikte) oy birliğiyle karar verilmiş, bu Karara karşı karar düzeltilmesi talebinde de bulunulması üzerine de Temyiz Kurulunun 18.12.2019 tarihli ve 47046 tutanak sayılı Kararı (1. maddesi) ile yine aynı gerekçeyle “YAPILACAK İŞLEM OLMADIĞINA” (bu madde için karar düzeltilmesi talep eden diğer tüm sorumlular için de aynı karar verilmiş olmakla birlikte) oy birliğiyle karar verilmiş, sonrasında Sayıştay 5. Dairesi, yukarıda adı geçenlerin savunmalarını alması üzerine de hüküm dışı kararını kaldırarak 187 sayılı Ek İlamın 1. maddesiyle yeniden aynı tutar için işbu tazmin hükmünü vermiştir.}

Tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiş, bu hükme karşı yapılan temyiz itirazı üzerine ise Temyiz Kurulunun 29.12.2021 tarihli ve 50657 tutanak (34510 ilam) sayılı Kararında (1. maddesi) özetle; “Belediye ile sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesi ile Belediyede çalışan memurlara Kanunla belirlenen sınırlara uyulmaksızın sosyal denge tazminatı ödenmesinin kamu zararına sebebiyet verdiği” belirtilerek verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmiştir.

Sorumlu (aynı ilam maddesi ile ilgili olarak karar düzeltilmesi talebinde bulunan diğer tüm sorumluların kendi gündem sıralarında görüşülen dosyalarındaki karar düzeltilmesi dilekçelerinde de tamamen aynı mahiyette olmak üzere), söz konusu Temyiz Kurulu Kararının ilgili maddelerinin karar düzeltilmesi kanun yolu ile incelenerek kaldırılmasını talep etmişse de; 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10 uncu maddesinde:

“25/6/2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 16- Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla; bu maddenin yürürlük tarihine kadar bu Kanun veya 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümlerine aykırı olarak sosyal denge tazminatı ödediği tespit edilen il özel idareleri, belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birliklerinin yetkili veya görevli olan sorumluları hakkında yapılan bu ödemeler nedeniyle idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz; başlamış olanlar işlemden kaldırılır.”

Hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm karşısında … Belediyesi 2016 yılı hesabı ile ilgili olarak Sayıştay 5. Dairesince çıkarılan 187 sayılı Ek İlamın 1. maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 29.12.2021 tarihli ve 50657 tutanak (34510 ilam) sayılı Temyiz Kurulu Kararının, 7421 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında bulunduğu anlaşılan 1. maddesi hakkında mali yargılama ve takibat yapılamayacağından ve başlamış olanlar işlemden kaldırılacağından; karar düzeltme konusu dosyanın ilgili maddesinin İŞLEMDEN KALDIRILMASINA, (Üye …, Üye … ve Üye …’in aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 10.05.2023 tarih ve 55008 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye …, Üye … ve Üye …:

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinde:

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. …”

Denilmektedir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesinde ise:

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Hükmü bulunmaktadır.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 28 inci maddesine göre toplu sözleşmelerle; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları ile ilgili düzenleme yapılmasına izin verilmişken, sosyal denge sözleşmesine ilişkin 32 nci madde düzenlemesi 28 inci madde de sayılan unsurlar da dahil olmak üzere herhangi bir mali ve sosyal hak ile ilgili düzenleme yapılmasına veya tutar belirleme yetkisi vermemekte olup yalnızca; belirlenmiş olan tavan tutarı (2016 ve 2017 yıllarını kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşme’de ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dâhil % 100’ü olarak belirlenmiştir) aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarının, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilmesine imkan sağlanmıştır.

Bu düzenlemeler karşısında; sosyal denge sözleşmeleriyle, özellikle usul ve esasları ve miktarı başka bir mevzuatla düzenlenmiş olan; yiyecek yardımı, ulaşım yardımı, çocuk yardımı, doğum ve ölüm yardımı, harcırah ödemesi, emekli ikramiyesi vb. konularda yapılacak ödemelerle ilgili düzenlemelere yer verilemez, buna ilişkin meri mevzuatta belirlenmiş olan usul ve esaslarda değişikliğe gidilemez, ilgili mevzuatında belirlenmiş olan tutardan daha fazla bir ödeme yapılmasına ilişkin düzenleme yapılamaz.

Karar düzeltmeye konu olan 187 sayılı Ek İlamın ilgili maddesinde Belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde Belediye personeline yapılan sosyal denge ödemelerinin tavan tutarı aşan kısmının yanı sıra ilgili mevzuatında düzenlenmemiş olan veya düzenlenmiş olandan daha yüksek miktarda (bayram ikramiyesi, eğitim ve kültür yardımı, izin ikramiyesi, engelli ikramiyesi, doğum yardımı, çocuk yardımı, ölüm yardımı vb. adlarla) sosyal yardım ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararının da tazminine hükmedilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, sosyal denge sözleşmesi dayanak gösterilerek 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer mevzuat gereğince düzenlenmeyen veya yapılması gereken sosyal yardımlarından daha yüksek tutarda yardım ödenmiş olması nedeniyle oluşan tutarlar ayrıştırılarak hüküm tesisi edilmesi gerekmektedir.