Sayıştay 5. Dairesi 457 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 25.03.2021

• Karar No: 457

• İlam No: 291

• Madde No: 6

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2017

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Atama

…. sayılı ilamın ….nci maddesi ile ….Belediyesi tarafından belediyede özel kalem müdürü unvanı ile görev yapmakta olan ……’in, ….. tarihli unvan değişikliği ile Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü kadrosuna atanmasının mevzuata aykırı olduğu, bu atama sonucu kendisine yapılan maaş farkı ödemeleri nedeniyle …. TL kamu zararının sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa; Atamayı Gerçekleştiren (Belediye Başkanı) ……’nun tazmin hükmü ile ilgili temyiz talebinde bulunması sonucunda Sayıştay Temyiz Kurulunun …. tarih ve …. tutanak sayılı kararında; yargılamaya esas raporun yazıldığı tarihte işlemin zamanaşımına uğradığı, personelin görevini yerine getirdiği ve belediye tarafından düzeltici işlem tesis edildiği gerekçeleriyle tazmin hükmünün bozularak Dairemize tevdiine karar verilmiştir.

Diğer yandan, Başkan Yardımcısı (Olura Arz Eden) …. tarafından verilen temyiz dilekçesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunun ….. tarih ve ….. sayılı tutanak sayılı kararında ise ….. tarih ve …. tutanak sayılı karar ile bozma kararı verildiğinden yapılacak işlem olmadığına, ancak aynı mahiyette olduğundan dosyaların birleştirilerek Dairemize tevdi edilmesine karar verilmiştir.

Bu itibarla, Temyiz Kurulunun bozma kararı üzerine ….sayılı ilamın …. nci maddesinin, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin (7) nci fıkrası hükmü gereğince yeniden görüşülmesine karar verildi.

2 Şubat 2000 tarihinde yürürlüğe giren İl Özel İdareleri, Belediyeler ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese Ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğinin ilgili hükümleri şu şekildedir:

“Madde 5- (Değişik:RG-31/12/2005-26040)

Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir

…

1. İlçe Özel İdare Müdürü, Birlik Müdürü, İtfaiye Müdürü, Zabıta Müdürü ile bunlar dışında kalan diğer Müdürler

…

Madde 9- (Değişik : RG-10/05/2001-24398) Eğitimini tamamlayanların bu Yönetmelik kapsamında bulunan görevlere atanabilmeleri için kurumlarınca yaptırılacak sınava katılarak başarılı olmaları şarttır.

Madde 14- (Değişik:RG-31/12/2005-26040)

Bu Yönetmeliğe tabi personelde öğrenim düzeyi;

…

b) Müdür kadrolarına atanabilmek için kamu yönetimi, maliye, işletme, iktisat, çalışma ekonomisi, sosyal ve idari bilimler dallarında yüksek öğrenim bitirmiş veya bunlara denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilmiş yurt dışı öğrenim kurumlarından mezun olmak,

…

Hizmete ilişkin özel şartlar

Madde 15- (Değişik:RG-31/12/2005-26040)

Bu Yönetmeliğe tabi personelde hizmete ilişkin olarak;

…

a) Müdür kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 Sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde yazılı süreler kadar hizmeti bulunmak,

2. En az 2 yıl müdür yardımcısı kadrosunda bulunmak, müdür yardımcılığı kadrosu yoksa 3 yıl şef veya aynı alt hizmet grubunda bir kadroda bulunmak, hiçbiri yoksa biriminde 4 yıl çalışmış olmak,”

04.07.2009 tarihinde yürürlüğe giren ve halen yürürlükte olan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerinin ilgili hükümleri şu şekildedir:

“MADDE 5 – (Değişik:RG-7/5/2014-28993)

(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:

a) Yönetim hizmetleri grubu;

1. Müdür, şube müdürü,

…

Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar

MADDE 6 – (Başlığı ile birlikte değişik:RG-7/5/2014-28993)

(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.

a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.

b) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen alt görevlerde toplam en az bir yıl çalışmış olmak. Ancak yeni kurulan mahalli idarelerde ilk yıl bu süre şartı aranmaz

Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar

MADDE 7 – (Değişik:RG-7/5/2014-28993)

(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

a) Müdür ve şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;

1. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen atanma şartlarını taşımak,

2. Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,

…

4. Ekli (2) sayılı listede sayılan müdürlükler için son müracaat tarihi itibariyle iki yılı uzman, sivil savunma uzmanı, şef, ayniyat saymanı, kontrol memuru, eğitmen veya muhasebeci kadrosunda çalışmış olmak,”

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun İstisnai Memurluklar başlıklı 59 uncu maddesinde özel kalem müdürlüğünün de içinde bulunduğu istisnai memurluk kadroları sayıldıktan sonra, aynı maddenin son fıkrasında;

“Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz.”

…..Belediyesinde …. tarihinde Özel Kalem Müdürlüğüne atanan …. daha sonra …. tarihinde Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne atanmıştır. Atamanın yapıldığı …yılında geçerli olan mevzuat hükümlerine göre Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne atanma şartları:

“-Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında başarılı olmak

-Sosyal ve idari bilimler dallarında yükseköğrenim bitirmiş olmak

-Müdürlük, müdür yardımcılığı, şeflik veya bunlar yoksa biriminde belli süre çalışmış olmak”

olarak sayılmıştır.

Yapılan incelemede, …. adlı personelin, atamasının yapıldığı ilgili yılda yukarıda belirtilen şartların hiçbirini sağlamadığı anlaşılmıştır. İlgili kişinin hizmet belgesinin incelenmesinde memuriyete ilk olarak edebiyat öğretmeni olarak başladığı daha sonra …. Belediyesi …. Müdürlüğü bünyesinde müdür olarak naklen atandığı görülmüştür. İlgili kişi daha sonra özel kalem müdürlüğüne ve en son olarak da Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne atanmıştır. Ayrıca ilgili personel Fen Edebiyat Fakültesi mezunudur. Ancak atamanın yapıldığı yılda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre ilgili müdürlük kadrosuna atanma şartı sosyal ve idari bilimler fakültelerinden mezun olmaktır. Kişinin müdürlük kadrosuna atama işlemi mevzuata aykırı olduğundan, atanabileceği memuriyet kadrosu ile mevcut kadrosu arasındaki, maaş kalemlerinin toplam tutarı arasındaki farkın kamu zararı oluşturduğu görülmüştür. Ortaya çıkan kamu zararında mevzuat hükümlerine aykırı atamayı gerçekleştiren belgelerde onayı bulunan Belediye Başkanı ile atamayı olura arz eden Belediye Başkan Yardımcısının sorumluluğu bulunmaktadır. Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumlulukları kamu zararının oluşmasına sebep olan harcama sürecine dâhil olup olmadıklarına bağlıdır. Zira 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde yer alan, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” hükmü gereği, bir kamu görevlisinin mali sorumluluğundan bahsedebilmek için kamu zararının oluşması, kamu zararının oluşumunda kamu görevlisinin yer alması ve kamu zararı ile kamu görevlisi arasında illiyet bağının kurulması gerekmektedir. Bahse konu olayda, Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin görev ve sorumluluğu, maaş bordrolarının bağlı olduğu ödeme emri belgelerini imzalamak ve maaş bordrolarını kontrol etmekten ibarettir. Bu belgelerde de mevzuata aykırı herhangi bir durum söz konusu değildir. Mevzuata aykırı olan atama onay belgesi, atamadan sonraki aylık ödemelerinin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine eklenip sonraki aylarda eklenmediğinden Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin atama onay belgesini arama sorumluluğu bulunmayıp söz konusu atamanın mevzuata uygun olup olmadığını kontrol etme yükümlülüğü de bulunmamaktadır. Bu nedenle yaptıkları maaş ödemelerinde atamanın sıhhatini sorgulayamayacakları için doğan kamu zararından sorumlu tutulmamaları gerekir.

Temyize konu ilam hükmünde hukuka aykırı olduğuna hükmedilen atama işlemleri …. tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun “Zamanaşımı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.” hükmü yer almaktadır.

Hukuki uyuşmazlık konusu olan atama işleminin, 5018 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen hükmü çerçevesinde değerlendirildiği takdirde, yargılamaya esas rapora konu edildiği tarihte zamanaşımına uğradığı ileri sürülmektedir. Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken nokta, sorgu ve ilam hükmüne konu olan ve kamu zararı doğurduğu düşünülen ödemelerin …. yılı içerisinde yapılmış olmasıdır. Yani 2017 yılında yapılan ve kamu zararı olduğu düşünülen ödemeler için zamanaşımı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun yukarıda belirtilen “Zamanaşımı” başlıklı 74 üncü maddesine göre …. yılının sonunda söz konusu olabilecektir.

Sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı …. temyiz dilekçesinde özetle; mevzuata aykırı işlemin geri alınmasının, açık hata içeren işlemler hariç, iptal davası açma süresi olan 60 gün ile sınırlı olduğu ve bu süreden sonra kişiye yapılan ödemenin geri istenemeyeceğini belirtmiştir. İlam hükmüne esas İl Özel İdareleri, Belediyeler Ve İl Özel İdareleri ve Belediyelerin Kurdukları Birlik, Müessese Ve İşletmeler İle Bunlara Bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlardaki Memurların Görevde Yükselme Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5 ve 18 inci madde hükmünde hangi kadrolara yapılacak atamalarda hangi şartların arandığı açık ve sarih nitelikte tanımlanmış olup, somut olayda yapılan atama işlemi bağlamında ilgili yönetmelik hükümlerinin söz konusu işleme uygulanmasında bir muğlaklık bulunmamaktadır. Savunmada yer verilen Danıştay kararlarında da belirtildiği üzere idareler yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın bütün işlemlerini geri alabilmektedir. Ayrıca; Danıştayın istikrar bulmuş kararlarında atama şartlarını taşımama açık hata olarak kabul edilmektedir. Somut olayda atama işleminin hukuka aykırı olması nedeniyle yapılan atama işleminde açık hata nitelikli hukuka aykırılığın mevcudiyeti açıktır ve burada hukuka uygun olarak elde edilmiş bir hak olmadığı için kazanılmış hakkın varlığından da bahsedilemez.

Temyiz Kurulu Kararında, ilama konu atama işlemi her ne kadar mevzuata uygun değilse de, ataması yapılan personelin atandığı görevde yetkili ve sorumlu olarak fiilen çalıştığı ve görevini yerine getirdiği ayrıca mevzuata aykırı atama işlemine ilişkin ilam hükmü gereği belediye tarafından düzeltici işlemin yapılarak ilgili personelin eski kadrosuna atamasının yapıldığı belirtilmiştir. Burada belediye tarafından yapılan düzeltici işlemin kamu zararını giderir bir mahiyeti bulunmamakla birlikte görevin yerine getirildiği iddiasının da subjektif bir değerlendirme olduğu yadsınamaz bir gerçektir.

Bu itibarla, 6085 sayılı Kanunun 55 inci maddesinin (8) inci fıkrası gereğince ….. tarih ve …..ilamın ….nci maddesi ile verilen tazmin hükmünde ısrar edilmesine ve açıklanan nedenlerle, ….Belediyesi tarafından belediyede özel kalem müdürü unvanı ile görev yapmakta olan ….’in, 23.07.2007 tarihli unvan değişikliği ile Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü kadrosuna atanmasında mevzuata aykırılık bulunduğundan, bu atama sonucu kendisine yapılan maaş farkı sonucunda oluşan toplam …. TL kamu zararının;

Atamayı Gerçekleştiren (Belediye Başkanı) ….., Başkan Yardımcısı (Olura Arz Eden) …..’ya;

Müştereken ve müteselsilen;

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye …..’in Karşı Oy Gerekçesi:

“…. belediyesi tarafından gerçekleştirilen söz konusu atama işlemi mevzuata aykırı olmakla birlikte, kişi atandığı görevde çalışmış ve hizmet ifa edilmiştir. Ayrıca yapılan atamaya ilişkin düzeltici işlemlerin tesisi edildiği anlaşıldığından; yapılan ödemeler kamu zararı oluşturmamaktadır.”