Sayıştay 5. Dairesi 45398 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 5

• Dosya No: 45398

• Tutanak No: 47249

• Tutanak Tarihi: 26.02.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Yiyecek yardımı.

139 sayılı İlamın 1. Maddesi ile; ... Belediyesince memur personele yapılan yiyecek yardımında, yemek maliyetinin yarısının personelden kesilmesi gerekirken bu kesintinin yapılmayarak oluşan ... TL kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

İhale komisyon üyesi olarak sorumluluğuna hükmedilen ..., ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

“657 sayılı Kanun’un 212’nci madde hükmü, bu hükme istinaden çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3, 4 ve 5’inci madde hükümleri ile 4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesindeki bu kanunun uygulamasında ‘hizmet’in ne anlam ifade ettiğini belirten hüküm gereğince;

-Devlet memurlarına yiyecek yardımında bulunulabileceği,

-Bu yardımın kapsamının ve şekillerinin Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikle tespit edileceği,

-Söz konusu tespitlerin 11 Aralık 1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiş olan 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan “Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğin’’ yapılmış olduğu,

-Yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardıma karşılık olmak üzere Devlet memuruna nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

-Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı,

-Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği,

-Yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği,

-Yemek hazırlama ve dağıtım hizmetinin Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idareler tarafından hizmet alımı şeklinde ihale edilmek suretiyle karşılanabileceği,

-Kamu kurumlarının, hazır bir yemeği, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde Devlet memurlarına verilmek üzere piyasadan satın alabileceklerinin anlaşıldığı ve Devlet memurlarının yiyecek yardımı uygulamasının genel olarak bu şekilde devam ettiği ifade edilmektedir.

30/05/2008 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde (Sıra No: 132); yemek temininde kullanılan özel çeklerin ve yemek kartlarının; kullanım yerleri, kullanım şekilleri, kullanımların belgelenmesi ve bedelinin ödenmesi münhasıran düzenlemeye tabi tutulduğu ve söz konusu kartların amacı dışında kullanımının önlendiği dolayısıyla, memurlara yemek temini için verilen özel çek ve yemek kartları; bu kartı kullanarak yemek yiyecek kişinin belli edilmesi, her defasında veya belirli bir dönem içerisinde bu şekilde yemek bedeli olarak ödenecek tutarın gösterilmesi, yemek yiyeceklerin bu hizmeti nerelerden alabileceklerinin belirlenmesi fonksiyonlarını yerine getirdiği ifade edilmekte olduğu,

Kamu kuramlarının, hazır bir yemeği, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde Devlet memurlarına verilmek üzere piyasadan satın almalarının da mümkün olduğunun anlaşılmasından sonra Devlet memurlarına özel çek veya yemek kartı verilmek suretiyle yiyecek yardımı yükümlülüğünün yerine getirilmesinin, ilgili Devlet memurunu bu yardımdan yararlanırken aynı zamanda da ihale konusu bir edimi çalışanı olduğu kamu kurumu adına teslim alma sorumluluğu getirilmiş kişi olarak tanımlamak ve bu şekilde verilen bir kartın da ilgili Devlet memurunun ihale konusu edimi teslim almaya yetkili olduğunu ispatlamaya yarayan belge dışında bir fonksiyon içermediğini ve bu kartın ilgili Devlet memura açısından ihale konusu edimi kabul edebilme yetki ve sorumluluğu dışında bir hukuki durum oluşturmadığını kabul etmek gerektiği belirtilmektedir.

Bu sebeplerle;

-İlgili yönetmelik hükümlerinin kamu kurumlarının hazır yemek satın almak üzere ihale açmalarını yasaklamamış olduğu,

-Devlet memurlarına, kamu kuramlarınca yiyecek yardımı kapsamında yemek temini için verilen özel çek veya yemek kartlarının, ihale konusu yemeği kimin teslim alabileceğini ispatlamak ve ilgili Devlet memuru açısından her defasında veya belirli bir dönem içerisinde kaç liralık bir yemek yardımı alınabileceğini göstermek dışında yeni bir hukuki durum oluşturmadığı,

-Kamu kuramlarınca ihale ile alınan hazır yemeği teslim etme konusunda asli olarak sorumlu durumundaki yüklenicinin, bu yükümlülüğünü yemek kartı vermek suretiyle yerine getirecek bir organizasyon olması halinde, uygulamada, söz konusu yemeğin kamu kurumuna ait işyerinde yenilmek üzere işyerine teslim edilmesi ile söz konusu yemeğin herhangi bir yerde yenilmek üzere doğrudan ilgili Devlet memuruna teslim edilmesi veya yemeğin hazırlandığı yerde yenilmek üzere yine ilgili Devlet memuruna teslim edilmesi etmesine bakılarak ayrı bir fiyatlandırmaya tabi tutulmadığı; göz önünde bulundurulduğunda, yapılan yönetmelik değişikliği neticesinde kamu menfaatinde olumlu yönde bir etkilenme meydana gelmesi somut olmadığı halde, Devlet memurlarının kanunla düzenlenmiş yiyecek yardımı hakkını kullanabilmelerinde bir olumsuzluk meydana getirilerek birçok Devlet memurunun bu hakkını kullanamaz hale düşürüleceğinin somut bir olgu olduğu belirtilmektedir.

Yemek yardımı yükümlülüğünün, ihale neticesinde temin edilen yemek kuponu, yemek kartı ve benzeri belgelerin Devlet memurlarına teslim edilmesi suretiyle yerine getirilmesine bağlı olarak;

-Yemek yardımı yükümlülüğünün gereği olarak bütçeye konulması mümkün olan azami ödenek tutarının, yüklenici firmaya ihale bedeli olarak ödenmesi gereken tutara göre yetersiz kalması ve ödenek üstü harcama yapılması,

-Yemek yardımından faydalanan Devlet memurlarından, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen hesaplama usulüne göre tahsil olunması gereken tutarın altında tahsilat yapılması,

-Devlet memurlarının fiilen yemek yemiş olduğu öğün veya gün sayısına göre ihale yüklenicisine ödenmesi gereken yemek bedeli tutarının, ihale yüklenicisi açısından sebepsiz zenginleşmeye sebep olacak şekilde hesaplanması gibi örnek bazı hallerin açıkça ortaya konulamadığı hallerde, yemek temininde uygulanan yöntem sebebiyle bir kamu zararından söz edilmesi mümkün olmadığı, kamu zararına sebep olarak gösterilmek üzere yukarıda örnek olarak sayılmış olan hallerin varlığı halinde ise, yemek temininde uygulanan yöntemin bizzat kendisinin kamu zararı oluşturduğunu kabul etmek hukuken mümkün olmayacağı ifade edilmektedir.

Sonuç itibariyle İhale komisyonunda yer alan personelin yiyeceğin mevzuata uygun olarak temin edilip edilmediğini kontrol etme gibi bir durumu olmadığından komisyonda yer alan şahısların sorumluluğuna hükmedilemeyeceği,

İlgili ihalenin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapıldığı,

Bu ihaleyle kurumun birden fazla idare binası bulunması, yetki alanının tüm ... il sınırları olması sebebiyle bu idare binalarında aynı kalitede ve sağlık şartlarında yemek çıkarma imkânı bulunmadığından bu ihaleyle kesinlikle bir nakdi yardım yapılmadığı, personele çağın gereklerine uygun ve daha fazla çeşit ve yerde yemek yeme imkanı sağlandığı,

Yemek hizmeti için konulan ödeneğin Kurumun yılı bütçesine, Mahalli İdareler bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın yerine getirildiği ve konulmuş ödeneğin aşılmadığı,

Ayrıca, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarların da üzerinde bir tutarın yemek yiyen memurlardan tahsil edildiği, firmaya yapılan ve idarece ödenen kısımda Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinde belirtilen giderlerinde bulunduğu, bu nedenle Kamu zararının bulunmadığı iddia edilmekte olup

Sayıştay 5. Dairenin 09.04.2019 Tarih 2019/139 sayılı ilam 29.01.2019 tarih 2019/352 K. sayılı ilamının temyizen incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Harcama yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... ve gerçekleştirme görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde aynen;

“657 sayılı Kanun’un 212’nci madde hükmü, bu hükme istinaden çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3, 4 ve 5’inci madde hükümleri ile 4734 sayılı Kanun’un “Tanımlar" başlıklı 4 üncü maddesindeki bu kanunun uygulamasında ‘hizmet’in ne anlam ifade ettiğini belirten hüküm gereğince;

-Devlet memurlarına yiyecek yardımında bulunulabileceği,

-Bu yardımın kapsamının ve şekillerinin Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları yönetmelikle tespit edileceği,

-Söz konusu tespitlerin 11 Aralık 1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmî Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiş olan 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan “Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğin’’ yapılmış olduğu,

-Yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardıma karşılık olmak üzere Devlet memuruna nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

-Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı,

-Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği,

-Yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği,

-Yemek hazırlama ve dağıtım hizmetinin Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idareler tarafından hizmet alımı şeklinde ihale edilmek suretiyle karşılanabileceği,

-Kamu kurumlarının, hazır bir yemeği, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde Devlet memurlarına verilmek üzere piyasadan satın alabileceklerinin anlaşıldığı ve Devlet memurlarının yiyecek yardımı uygulamasının genel olarak bu şekilde devam ettiği ifade edilmektedir.

30/05/2008 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde (Sıra No: 132); yemek temininde kullanılan özel çeklerin ve yemek kartlarının; kullanım yerleri, kullanım şekilleri, kullanımların belgelenmesi ve bedelinin ödenmesi münhasıran düzenlemeye tabi tutulduğu ve söz konusu kartların amacı dışında kullanımının önlendiği dolayısıyla, memurlara yemek temini için verilen özel çek ve yemek kartları; bu kartı kullanarak yemek yiyecek kişinin belli edilmesi, her defasında veya belirli bir dönem içerisinde bu şekilde yemek bedeli olarak ödenecek tutarın gösterilmesi, yemek yiyeceklerin bu hizmeti nerelerden alabileceklerinin belirlenmesi fonksiyonlarını yerine getirdiği ifade edilmekte olduğu,

Kamu kuramlarının, hazır bir yemeği, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde Devlet memurlarına verilmek üzere piyasadan satın almalarının da mümkün olduğunun anlaşılmasından sonra Devlet memurlarına özel çek veya yemek kartı verilmek suretiyle yiyecek yardımı yükümlülüğünün yerine getirilmesinin, ilgili Devlet memurunu bu yardımdan yararlanırken aynı zamanda da ihale konusu bir edimi çalışanı olduğu kamu kurumu adına teslim alma sorumluluğu getirilmiş kişi olarak tanımlamak ve bu şekilde verilen bir kartın da ilgili Devlet memurunun ihale konusu edimi teslim almaya yetkili olduğunu ispatlamaya yarayan belge dışında bir fonksiyon içermediğini ve bu kartın ilgili Devlet memura açısından ihale konusu edimi kabul edebilme yetki ve sorumluluğu dışında bir hukuki durum oluşturmadığını kabul etmek gerektiği belirtilmektedir.

Bu sebeplerle;

-İlgili yönetmelik hükümlerinin kamu kurumlarının hazır yemek satın almak üzere ihale açmalarını yasaklamamış olduğu,

-Devlet memurlarına, kamu kuramlarınca yiyecek yardımı kapsamında yemek temini için verilen özel çek veya yemek kartlarının, ihale konusu yemeği kimin teslim alabileceğini ispatlamak ve ilgili Devlet memuru açısından her defasında veya belirli bir dönem içerisinde kaç liralık bir yemek yardımı alınabileceğini göstermek dışında yeni bir hukuki durum oluşturmadığı,

• Kamu kuramlarınca ihale ile alınan hazır yemeği teslim etme konusunda asli olarak sorumlu durumundaki yüklenicinin, bu yükümlülüğünü yemek kartı vermek suretiyle yerine getirecek bir organizasyon olması halinde, uygulamada, söz konusu yemeğin kamu kurumuna ait işyerinde yenilmek üzere işyerine teslim edilmesi ile söz konusu yemeğin herhangi bir yerde yenilmek üzere doğrudan ilgili Devlet memuruna teslim edilmesi veya yemeğin hazırlandığı yerde yenilmek üzere yine ilgili Devlet memuruna teslim edilmesi etmesine bakılarak ayrı bir fiyatlandırmaya tabi tutulmadığı; göz önünde bulundurulduğunda, yapılan yönetmelik değişikliği neticesinde kamu menfaatinde olumlu yönde bir etkilenme meydana gelmesi somut olmadığı halde, Devlet memurlarının kanunla düzenlenmiş yiyecek yardımı hakkını kullanabilmelerinde bir olumsuzluk meydana getirilerek birçok Devlet memurunun bu hakkını kullanamaz hale düşürüleceğinin somut bir olgu olduğu belirtilmektedir.

Yemek yardımı yükümlülüğünün, ihale neticesinde temin edilen yemek kuponu, yemek kartı ve benzeri belgelerin Devlet memurlarına teslim edilmesi suretiyle yerine getirilmesine bağlı olarak;

-Yemek yardımı yükümlülüğünün gereği olarak bütçeye konulması mümkün olan azami ödenek tutarının, yüklenici firmaya ihale bedeli olarak ödenmesi gereken tutara göre yetersiz kalması ve ödenek üstü harcama yapılması,

-Yemek yardımından faydalanan Devlet memurlarından, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen hesaplama usulüne göre tahsil olunması gereken tutarın altında tahsilat yapılması,

-Devlet memurlarının fiilen yemek yemiş olduğu öğün veya gün sayısına göre ihale yüklenicisine ödenmesi gereken yemek bedeli tutarının, ihale yüklenicisi açısından sebepsiz zenginleşmeye sebep olacak şekilde hesaplanması gibi örnek bazı hallerin açıkça ortaya konulamadığı hallerde, yemek temininde uygulanan yöntem sebebiyle bir kamu zararından söz edilmesi mümkün olmadığı, kamu zararına sebep olarak gösterilmek üzere yukarıda örnek olarak sayılmış olan hallerin varlığı halinde ise, yemek temininde uygulanan yöntemin bizzat kendisinin kamu zararı oluşturduğunu kabul etmek hukuken mümkün olmayacağı ifade edilmektedir.

Sonuç itibariyle ilgili ihalenin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapıldığı,

Bu ihaleyle kurumun birden fazla idare binası bulunması, yetki alanının tüm ... il sınırları olması sebebiyle bu idare binalarında aynı kalitede ve sağlık şartlarında yemek çıkarma imkânı bulunmadığından bu ihaleyle kesinlikle bir nakdi yardım yapılmadığı, personele çağın gereklerine uygun ve daha fazla çeşit ve yerde yemek yeme imkanı sağlandığı,

Yemek hizmeti için konulan ödeneğin Kurumun yılı bütçesine, Mahalli İdareler bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın yerine getirildiği ve konulmuş ödeneğin aşılmadığı,

Ayrıca, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarların da üzerinde bir tutarın yemek yiyen memurlardan tahsil edildiği, firmaya yapılan ve idarece ödenen kısımda Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinde belirtilen giderlerinde bulunduğu, bu nedenle Kamu zararının bulunmadığı iddia edilmekte,

Tüm bu sebeplerle, Sayıştay 5. Dairesinin 09.04.2019 Tarih 2019/139 sayılı ilam 29.01.2019 tarih 2019/352 K. sayılı ilamının temyizen incelenerek kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

İhale komisyon üyesi olarak sorumluluğuna hükmedilen ..., ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerine ve Harcama Yetkilisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... İle Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında aynen;

“Sayıştay Temyiz Kurulunun 28.06.2016 tarih ve 42138 kararında;

Belediye personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapıldığı; memurlardan herhangi bir kesinti yapılmadığı ve yemek maliyetinin tamamının Belediye bütçesinden karşılandığı, 2. Daire tarafından Belediye bütçesinden ödenen yemek bedelinin yarısı için tazmin hükmü verildiği anlaşılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yiyecek Yardımı" başlıklı 212 inci maddesi uyarınca çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yemek Servisi Giderleri" başlıklı 4 üncü maddesinde; "Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak, üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2255 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkındaki Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel İle sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır." denilmektedir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücreti tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin yarısını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin yarısını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır.

Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir." hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de, bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu itibarla temyiz talebinin reddedilerek verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE," denilmektedir.

Kurul Kararında da açıkça ifade edildiği üzere, yemek maliyetinin yarısı üzerinden belirlenen kamu zararı tutarından yapılan tahsilatlar düşüldükten sonra geri kalan tutarın kamu zararı olduğu değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire Kararının onanması, uygun olur.” denilmektedir.

İşbu dosyayla duruşma talebinde bulunan sorumlular ...’a 10.02.2020 tarihinde duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadığından, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

Duruşma talebinde bulunan sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

139 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve bu ihale ile ilgili sözleşmenin imzalanması işlemi 5018 Sayılı Kanun’un yukarıda anılan hükümleri çerçevesinde harcama talimatı olduğu, İhale komisyon üyelerince verilen ihale kararı ile bu talimatı gerçekleştirdikleri, harcama talimatı olan onay belgesi/sözleşme ile bu talimatın gerçekleştirilmesi yönündeki ihale kararı ile birlikte hukuka aykırı işlemin sübut bulduğu dikkate alınarak oluşan kamu zararında; ödemeyi yapan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisi ile birlikte ihale yetkilisi ve ihale komisyon üyelerinin de sorumluluğu bulunduğuna,

Belediye’de çalışan personele mevzuata aykırı bir şekilde yemek yerine elektronik karta para yüklemesi yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte kamu zararının hesabında; yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi, kamu zararı tutarının da, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen bütçe uygulama talimatındaki rakamlar arasındaki fark olması gerektiğinden kamu zararı oluşmayan ... TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

Mevzuata aykırı bir şekilde yemek yerine elektronik karta para yüklemesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine hükmedilmektedir.

İlam hükmüne karşı sorumluluğuna hükmedilen dilekçilerce ilgili ilam hükmüne karşı esas ve sorumluluk yönünden itiraz edilmektedir. Konu esas ve sorumluluk yönünden incelenecektir.

Esas Yönünden İnceleme;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde, Devlet memurlarının hangi hallerde, yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunacağı belirtilmiştir.

Bahse konu Yönetmelik 19/11/1986 tarih ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla 11 Aralık 1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiştir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım şekli” başlıklı 3 üncü maddesi; “(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.

Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.”

“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesi; “(Değişik: 8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.”

“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılır.

Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımı bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılır.

Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.”

“Yemek Maliyetinin Hesabı” başlıklı 9 uncu maddesi; “Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve hava-gazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.”

şeklindedir.

2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinin (Sıra No: 1) 1’inci maddesinde “Bu Tebliğin amacı, 2017 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olan memurlardan ve sözleşmeli personelden alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin esasları belirlemektir.”

5’inci maddesinde; “Kuruluşlar, personelin kadro veya pozisyon unvanını, hizmetlerinin özelliğini, yemek maliyetlerini ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak Ek-1’de belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebilir.” denilerek 2017 yılı yemek yardımına ilişkin esaslar belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 2’nci maddesi;“ Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a) Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler...”

Aynı Kanunun 4 üncü maddesi ise; “Bu Kanunun uygulanmasında; “Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) (2), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ...ifade eder.” hükümlerini içermektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanacaktır. Ödenek dağıtımında yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacak, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı ise yemek yiyenlerden alınacaktır.

Öte yandan, 657 sayılı Kanunun 212’nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4’üncü maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi diğer iller için yarısı olarak uygulanabilecektir.

Buna göre kurum bütçesinden memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, 2017 için öğle yemeği servisinden faydalanacak olan memurlardan ve sözleşmeli personelden alınacak asgari yemek bedelleri; 13/1/2017 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığının (Seri No:1) numaralı 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği ile belirlenmiş bulunmaktadır. Böylece kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu tebliğde belirtilen rakamların daha üstünde fiyat tespit edebileceklerdir.

Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar alınması gereken en az miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da Kanuna aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardım Şekli" başlıklı 3 üncü maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı da açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Yapılan inceleme neticesinde Belediye tarafından memurlara sunulacak yemek hizmetinin 4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi hükmü gereği açık ihale yoluyla hizmet satın alma usulüyle sağlandığı,

Belediye tarafından memur personele yemek yardımı kapsamında çalışılan her gün için elektronik karta para yüklemesi yapıldığı, bu suretle ilgili firmalara 2017 yılı içerisinde toplam ... TL ödemede bulunulduğu, söz konusu yardım nedeniyle memur maaşlarından ise ... TL kesinti yapıldığı, ancak yemek yardımından yararlananlardan kesilmesi gereken ancak kesilmeyerek ... TL’lik kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmaktadır.

139 sayılı ilam ile verilen hükme karşı dilekçilerce dilekçelerinde yer verilen;

İlgili ihalenin 4734 sayılı Kamu ihale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardım Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapıldığı dolayısıyla ilgili ihalenin mevzuata aykırı olmadığı iddiasına ilişkin olarak;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de; yemek hizmetinin Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi bir durum söz konusu olacağından bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Her ne kadar somut olaydaki uygulamaya ilişkin denilecek bulunmamakta ise de; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde ilgili dosyalar üzerinde yapılan inceleme neticesinde, yemek yardımından yararlananlardan kesilmesi gereken tutar ile ilgili personelden kesilen tutar arasındaki farkın kamu zararı olduğu açık olup dilekçilerce dilekçelerinde yer verilen;

Yemek hizmeti için konulan ödeneğin Kurumun yılı bütçesine, Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Usul Ve Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın yerine getirildiği ve konulmuş ödeneğin aşılmadığı iddiası yerinde değildir.

Sorumluluk Yönünden İnceleme

İhale komisyon üyesi olarak sorumluluğuna hükmedilen dilekçilerce dilekçelerinde belirtilen ihalenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurlarına Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerine uygun yapıldığı, ihale komisyon üyelerinin yiyeceğin mevzuata uygun olarak temin edilip edilmediğini kontrol etme gibi bir durumu olmadığından bahisle komisyonda yer alan kişilerin sorumluluğuna hükmedilmesine karşı yaptıkları sorumluluk itirazına ilişkin olarak;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de; yemek hizmetinin Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi bir durum söz konusu olacağından bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğinden,

Ayrıca, ihale komisyonu başkan ve üyeleri ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü olup sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerektiği,

İhale komisyonu başkan ve üyeleri, ilgili harcama birimi tarafından hazırlanmış ve kendilerine havale edilmiş ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumlu olduklarından,

Yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu başkan ve üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisi bulunmadığından,

Somut olayda ilgili ihalenin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak İlamda mevzuata aykırı bir tespit yer almadığından ihalenin uygulanması bir başka deyişle sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından da ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Bu itibarla;

139 sayılı ilamın 1’inci maddesi ile verilen hüküm esas ve sorumluluk yönünden yapılan inceleme neticesinde;

Devlet Memurlarına Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin ilgili hükümleri gereğince yemek yardımından yararlananlardan kesilmesi gereken tutar ile idarece ilgili personelden kesilen tutar arasında ... TL’lik fark bulunduğu tespit edilmekte olup, esasa ilişkin yapılan itirazların REDDİNE,

İhale komisyon üyesi olarak sorumluluğuna hükmedilen dilekçilerce yapılan sorumluluk itirazlarının kabulü ile 139 sayılı ilamın 1’inci maddesinin SORUMLULUK YÖNÜNDEN BOZULARAK DAİRESİNE tevdiine ( ...’ın azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 26.02.2020 tarih ve 47249 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

...’in karşı oy gerekçesi;

Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen asgari tutarların yemek yiyen personelden tahsil edilmesi gerekmekte olup, hesaplanacak bu tutar dışında yapılmayan kesintiye ilişkin kamu zararı denilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla söz konusu tutar dışında yemek yardımından yararlanan personelden kesilmesi gerekirken kesilmemesi gerekçe gösterilerek verilen tazmin hükmünün yasal dayanağı bulunmamakta olup 139 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekmektedir.

...’ın karşı oy gerekçesi;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımı, belli şartların gerçekleşmesi durumunda kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecek bir yardım olup, kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilerek yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanmasının, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımında yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmeti olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki 4734 sayılı Kanun, kamu idarelerinin hangi tür harcamaları yapabileceklerini düzenleyen ve bunlara izin veren bir kanun değildir. “Mal” ve “hizmet” alımları ile “yapım” işlerinin ihalelerini kapsayan Kanunun 4 üncü maddesinde tanımlanan hizmet kavramı kapsamında “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmetinin sayılmış olması, idarelere sınırsız bir şekilde bu hizmeti diledikleri gibi (yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması şeklinde) ihale ile tedarik edebilecekleri anlamına gelmemektedir. Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlamalarda, idarelerce alım yapılması planlanan ihtiyaçların, hangi alım türünün (mal, hizmet veya yapım) kapsamına girdiği ortaya konulmakta olup, ihtiyaca uygun alım türüne göre ihaleye hazırlık yapılması ve ihalenin gerçekleştirilmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Yani idarelerce örneğin “yemek hazırlama ve dağıtım” ihtiyacının, bu Kanun kapsamında ancak “hizmet” olarak ihaleye çıkarılabileceği; aksine idarelerin bu ihtiyaç için örneğin “mal” veya “yapım” ihalesi yapamayacakları vurgulanmaktadır. İlama konu olayda ihalesi yapılan “yemek” yardımının tedarik yöntemi, kapsamı ve içeriği, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirlenmiştir. İdareler bu iki mevzuatta belirlenen içerik ve tedarik yöntemlerine uyulmak kaydıyla, yemek hizmetini 4734 sayılı Kanun çerçevesinde ihale yaparak veya kendi kurumsal imkânlarıyla yemek hazırlayarak karşılayabilecektir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, yiyecek yardımının, restoran vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Netice itibariyle; ilama konu yemek yardımı hizmeti alımı kapsamında yapılan ödemenin tamamının kamu zararı olduğu ancak ilgili ilam hükmünde bu hizmet kapsamında yapılan ödemenin yarısının personelden kesilmesi gerekirken bu kesilmeyen tutarın kamu zararı olarak tespiti yapılmaktadır. Bu itibarla; 139 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekmektedir.

...’ün karşı oy gerekçesi;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesi ve bu madde hükmüne istinaden hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri gereğince ilam hükmüne konu Gaziantep Büyükşehir Belediyesince memur personele yapılan yiyecek yardımında, yemek maliyetinin yarısının personelden kesilmesi gerekirken bu kesintinin yapılmayarak oluşan kamu zararının tazmini kararı esas yönünden yerinde olmakla birlikte,

ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve ihale komisyonunca bu doğrultuda ihale sürecinin işletilmesi netice itibariyle de ilgili sözleşmenin imzalanması işlemi 5018 Sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükümleri çerçevesinde harcama talimatıdır. İhale komisyon üyeleri ise vermiş oldukları “ihale kararı” ile bu talimatı gerçekleştirmişlerdir. Harcama talimatı olan onay belgesi/sözleşme ile bu talimatın gerçekleştirilmesi yönündeki ihale kararı mevzuata aykırı olduğundan, bu işlemler neticesi gerçekleşen kamu zararından ihale yetkilisi ve ihale komisyon üyelerinin de sorumlu tutulmalarında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, Sayıştay 5. Dairesince 139 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdiki gerekmektedir.