Sayıştay 5. Dairesi 45326 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 5

• Dosya No: 45326

• Tutanak No: 48314

• Tutanak Tarihi: 07.10.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Sosyal denge tazminatı

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

153 sayılı İlamın 2 nci maddesinde tazmin hükmü, Belediye ile ... (sendika) arasında 29.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016 – 30.03.2018 dönemini kapsayan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi ile sözleşmeli personele sosyal denge tazminatının yasal sınırları aşan şekilde ödenmesi sonucu … TL kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle verilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Esas yönünden, 153 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle ilgili olarak yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, açıklamalar, sorumluların iddiaları ve karşılamalar, İlamın 2 nci maddesiyle ilgili olarak da geçerlidir. Bunlara burada ayrıca yer verilmemiştir.

Dolayısıyla Belediye ile Sendika arasında 29.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016-30.03.2018 dönemini kapsayan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi ile sözleşmeli personele sosyal denge tazminatı ödenmesinde Kanunla belirlenen üst sınırın aşılması sonucu kamu zararı oluştuğu hakkında verilen 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmünün esas yönünden sabit olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, aşağıda açıklandığı üzere, İlam hükmünde yer alan sorumluluk dağıtımının hatalı olduğu tespit edilmiştir.

Sorumluluk yönünden inceleme, kamu zararının sorumluluk dağıtımı yönünden incelenmesi

Muhasebe Yetkilileri ... ve ... tarafından ayrı ayrı gönderilen temyiz dilekçelerinde: “İlamın son kısmında kamu zararının dağıtımında da maddi hata yapılmış, sorumlulara müştereken ve müteselsilsen dağıtımı yapılan kamu zararı sorumlulara eksik veya fazla yazılmıştır.” iddiası yer almaktadır. İlişikli tutulan ödeme emri belgeleri (ÖEB), sorgu, yargılamaya esas rapor ve İlam hükmü incelendiğinde, bu iddianın yerinde olduğu görülmektedir.

Bu iddia kapsamında ÖEB’ler, sorgu maddesi, yargılamaya esas rapor ve İlam; sorumlular ve kamu zararı tutarları bakımından kontrol edilmiştir.

Öncelikle, sorgu takımında yer alan sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan ÖEB’ler arasında 3905, 3906, 3907, 3908, 14773, 14774, 14775, 14814, 16767 yevmiye numaralı ÖEB’lerde muhasebe yetkilisi olarak sorumlu tutulan kişinin ... (Muhasebeci) olduğu görülmektedir. Ancak yargılamaya esas raporda yer alan sorumluluk dağıtımında, kamu zararı tutarı değişmemişken, muhasebe yetkilisi ...’ın tüm ÖEB’lerde sorumlu tutulmuş olduğu, muhasebeci ...’ın ise sorumluluk dağıtımında yer almadığı görülmektedir. Yargılamaya esas raporda yer alan bu hatalı sorumluluk dağıtımının İlam hükmünde de aynen yer aldığı görülmektedir. İlam hükmünün metninde her ne kadar ...’ın ve muhasebe yetkilisi ...’ın 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesi hükmü kapsamında sorumluluğa iştirakı bulunduğu değerlendirilmişse de, İlamın sonunda yer alan sorumluluk dağıtımında muhasebe yetkilisi olarak sadece ...’a yer verilmiş, ...’a yer verilmemiştir. Bu durumda İlamda yer alan sorumluluk dağıtımı hatalıdır.

İkinci olarak, aşağıda yevmiye tarih ve numaraları verilen ÖEB’lerle ilgili olarak, yanlarında belirtilen hususlar tespit edilmiştir:

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 03.01.2017 tarih ve 62 numaralı ÖEB’de gerçekleştirme görevlisi olarak ...’nin sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisinin ... olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 02.02.2017 tarih ve 983 numaralı ÖEB’de harcama yetkilisi olarak …’ın, gerçekleştirme görevlisi olarak …’ın sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde, üzerinde imzası bulunan harcama yetkilisinin …, gerçekleştirme görevlisinin ise … olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 02.02.2017 tarih ve 984 numaralı ÖEB’de muhasebe yetkilisi olarak ...’ın sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde, üzerinde imzası bulunan muhasebe yetkilisinin ... olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 15.02.2017 tarih ve 1627 numaralı ÖEB’de gerçekleştirme görevlisi olarak ...’in sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde üzerinde imzası bulunan gerçekleştirme görevlisinin … olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 02.05.2017 tarih ve 5361 numaralı ÖEB’de harcama yetkilisi olarak …’ın, gerçekleştirme görevlisi olarak …’ın sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde, üzerinde imzası bulunan harcama yetkilisinin …, gerçekleştirme görevlisinin ise … olduğu görülmektedir. Ayrıca, bu ÖEB’ye ilişkin olarak sorguda ve yargılamaya esas raporda belirtilen kamu zararı tutarı … iken, gerçekte olan kamu zararının … TL olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 02.05.2017 tarih ve 5363 numaralı ÖEB’ye ilişkin olarak sorguda ve yargılamaya esas raporda belirtilen kamu zararı tutarı … iken, gerçekte olan kamu zararının … TL olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılamaya esas raporda ilişikli tutulan 07.12.2017 tarih ve 16827 numaralı ÖEB’de muhasebe yetkilisi olarak ...’ın sorumlu tutulduğu görülmektedir. Ancak bu ÖEB incelendiğinde, üzerinde imzası bulunan muhasebe yetkilisinin ... olduğu görülmektedir.

Sorguda ve yargılama esas raporda ilişkili tutulan ÖEB’ler ve bunlarda imzası bulunan sorumluların, İlamda yer alan sorumluluk dağıtımının temelini teşkil etmesi nedeniyle, İlamda yer alan sorumluluk dağıtımının tam ve doğru olabilmesi için yargılamaya esas raporda 62, 983, 984 1627, 5361, 5363 ve 16827 sayılı ÖEB’lerle ilgili olarak yukarıda belirtilen hataların giderilerek İlam hükmündeki sorumluluk dağıtımının yeniden yapılması gerekmektedir.

Dolayısıyla, 62, 983, 984 1627, 5361, 5363, 16827, 3905, 3906, 3907, 3908, 14773, 14774, 14775, 14814, 16767 sayılı ÖEB’lerle ilgili yukarıda belirtilen hataların giderilerek İlamda yer alan sorumluluk dağıtımının ödeme emri belgelerinde yer alan duruma uygun olarak yeniden yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sorumluluk yönünden inceleme

153 sayılı İlamın 2 nci maddesinde, yürürlükteki sosyal denge sözleşmesi hükümleri gereği sözleşmeli personele yapılan ödemenin 2017 yılında mevzuatın öngördüğü tavan tutardan fazla olduğuna ve bu fazla ödeme suretiyle sebep olunan kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilmiştir.

İlamda sorumluluk tesisiyle ilgili olarak, sosyal denge tazminatı sözleşmesini işveren tarafı olarak imzalayan Belediye Başkanı, ilişikli ödeme emri belgelerinde imzası bulunan harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ve ödeme emri belgelerinin eki belgelerdeki imza eksiklikleri dolayısıyla muhasebe yetkilisinin sorumluluğuna hükmedildiği görülmektedir.

Hesap yargısında sorumluluğun yasal çerçevesi ve sosyal denge tazminatı ödemeleriyle ilgili olarak 153 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle ilgili olarak yukarıda yer verilen 5018 sayılı Kanun, 6085 sayılı Kanun, 4688 sayılı Kanun ve 5393 sayılı Kanun hükümleri ve açıklamalar 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi için de geçerlidir. Bu mevzuat hükümleri ve açıklamalara İlamın 2 nci maddesi için burada ayrıca yer verilmemiştir.

İlama konu uygulamada, Belediye Başkanı tarafından mevzuata aykırı hükmüler içeren bir sözleşme akdedilme işlemi ile bu sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödeme neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Fiil ve netice arasında 5018 sayılı Kanunun 71’nci madde hükmü ile 6085 sayılı Kanunun 7’nci maddesinin 3’üncü bendinde kamu zararı neticesinde sorumluluk tesisi için aranan uygun illiyet bağı mevcuttur. Dolayısıyla, ilgili sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödemeler suretiyle sebep olunan kamu zararından Sözleşmeyi işveren tarafı olarak imzalayan Belediye Başkanı ...’un sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin yasal sorumluluk ve yükümlülükleri 5018 sayılı Kanunu’nun 32 ve 33 üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Bu mevzuat hükümleri ve ilgili açıklamalara İlamın 1 nci maddesiyle ilgili olarak yukarıda yer verilmiş olup, bunlara İlamın 2 nci maddesi için ayrıca yer verilmemiştir.

Dolayısıyla, hukuki uyuşmazlık konusuna esas sosyal denge sözleşmesinin akdedilme aşamasında herhangi bir yetki ve sorumluluğu bulunmayan harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, sadece ilişkili ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunması nedeniyle sorumluluğuna hükmedilmesi mevzuata uygun olmayacaktır. Çünkü ilgili kamu görevlilerince, 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddeleri çerçevesinde, icra edilen fiiller ile kamu zararına sebebiyet veren sözleşme hükümlerindeki mevzuat hükümlerine aykırılık arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.

Muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları ise, 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen hususlarla sınırlıdır. Kamu zararına sebebiyet veren sözleşme hükümlerindeki mevzuata aykırılık ile muhasebe yetkilisini 5018 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen yetki ve sorumlulukları arasında da illiyet bağı bulunmamaktadır. Buna göre muhasebe yetkilisinin sosyal denge tazminatı ödemelerinde mevzuata aykırılık sonucu oluşan kamu zararında sorumluluğu bulunmamaktadır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, ilgili sözleşme hükümlerine istinaden yapılan ödemeler suretiyle sebep olunan kamu zararından Sözleşmeyi işveren tarafı olarak imzalayan Belediye Başkanı ...’un münferiden sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, Belediye ile Sendika arasında 29.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.04.2016-30.03.2018 dönemini kapsayan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi ile sözleşmeli personele sosyal denge tazminatı ödenmesinde Kanunla belirlenen üst sınırın aşılması sonucu kamu zararı oluştuğu hakkında verilen 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmü esas yönünden sabit görülmekle birlikte, Sözleşmeyi işveren tarafı olarak imzalayan Belediye Başkanı ...’un münferiden sorumlu olduğu ve yevmiye tarih ve numaraları yukarıda belirtilen 16 adet ödeme emri belgesiyle ilgili olarak hatalı kişilerin sorumlu tutulmuş olduğu gerekçeleriyle, 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmünün BOZULARAK, yeniden hüküm verilmesini teminen dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE,

• Sorumluluk yönünden: Sözleşmeyi işveren tarafı olarak imzalayan Belediye Başkanı ...’un münferiden sorumlu olduğuna (Bu karar karşısında Üyeler …, …, …, …, …, … ve …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oyçokluğuyla,

• Esas yönünden: İlama konu sosyal denge tazminatı ödemelerinde üst sınırın aşılmış olması dolayısıyla kamu zararı oluştuğuna, ancak İlam hükmünde yevmiye tarih ve numaraları yukarıda belirtilen 16 adet ödeme emri belgesiyle ilgili olarak hatalı kişilerin sorumlu tutulmuş olduğuna (Bu karar karşısında Üyeler …, …, … ve …’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı), oyçokluğuyla,

Karar verildiği 07.10.2020 tarih ve 48314 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçeleri

Üyeler … ve …’ın sorumluluk yönünden karşı oy gerekçesi

153 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle ilgili olarak yukarıda aynı başlık altında belirtildiği gibidir.

Üyeler …, …, …, … ve …’ın sorumluluk yönünden karşı oy gerekçesi

153 sayılı İlamın 1 inci maddesiyle ilgili olarak yukarıda aynı başlık altında belirtildiği gibidir.

Üye …’in sorumluluk dağıtımı yönünden karşı oy gerekçesi

Sorumluluk yönünden İlam hükmünde yer aldığı üzere sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanı ile ÖEB’ler üzerinde imzaları bulunan harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri ve muhasebe yetkililerinin sorumlu tutulmuş olması mevzuata uygundur.

Bununla birlikte, sorumluluk dağıtımı yönünden, yukarıda yevmiye tarih ve numaraları belirtilen 16 adet ÖEB ile ilgili olarak İlam hükmünde yer alan kamu zararının sorumluluk dağıtımının hatalı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum karşısında, kamu zararının toplam tutarını değiştirmeyip ÖEB üzerinde imzası bulunan görevlilerin sorumlu oldukları tutarları değiştiren bu hatanın Temyiz Kurulu tarafından düzeltilerek İlamın tasdik edilmesi gerekmektedir.

Özetle, Esas yönünden sabit görülen 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmünün, sorumluluk yönünden de mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. İlam hükmünün sorumluluk dağıtımı ise hata içermekte olup bu hatanın Kurul tarafından düzeltilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, 153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmünün Düzeltilerek Tasdiki gerekmektedir.

Üyeler …, … ve …’ın sorumluluk dağıtımı yönünden karşı oy gerekçesi

Sorumluluk dağıtımı yönünden İlam hükmünde yer alan sorumluluk dağıtımı ödeme emri belgelerinde görülen fiili duruma uygundur.

153 sayılı İlamın 2 nci maddesi hükmünün Tasdiki gerekmektedir.)