Sayıştay 5. Dairesi 453 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 18.02.2021

• Karar No: 453

• İlam No: 96

• Madde No: 28

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Atama

…….’un ………. tarihinde şef kadrosuna atanmasının 04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin sınav şartını sağlamadığı, mevzuata aykırı atama dolayısı ile yapılan ödemeler suretiyle ……… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 128 inci maddesinde, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin, genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği ve memurların nitelik, atanma, ödev, yetki, hak ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda da memurların hizmet şartları, nitelikleri, hak ve yükümlülükleri ile parasal ve özlük hakları objektif kurallara bağlanarak hukuki statüleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, Devlet personel rejimi ve bunun hukuki sujesi olan memurluk, statü hukukuna dayanmakta, kadroda bu hukukun ayrılmaz parçasını oluşturmaktadır. 657 sayılı Kanun'un 33’üncü maddesi ile kanun koyucu, her kurumda çalıştırılacak personelin tamamı için görev yerlerinin belirtilerek kadro tespiti zorunluluğunu getirmiş, kadrosuz memur çalıştırılamayacağını kurala bağlamıştır. Yasada, hizmetin önemi, hizmet yerinin özellikleri ve yoğunluğu gibi kriterler esas alınmak suretiyle personel kadrolarının tespit edilmesi ve bu hizmetleri göreceklerin kendi sınıfları içindeki derece durumlarına uygun olmak kaydıyla o kadronun aylığını almaları amaçlanmıştır. Kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte, memurun yapacağı iş, onun kadrosu ile ilişkili bulunmaktadır.

Nitekim, 657 sayılı yasada devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiştir.

Bu kapsamda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B fıkrasında, kurumların 1 ve 2’nci dereceli kadrolar için en az 10 yıl, 3 ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl hizmeti bulunan ve yükseköğrenim görenlerin atanabileceği belirtilmiştir.

04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin,

“Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Tabi Kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinde,

“(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir:

a) Yönetim hizmetleri grubu;

…

3. Şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi.

“Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6’ncı maddesinde,

“(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıdaki genel şartlar aranır.

a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak.

b) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddede öngörülen alt görevlerde toplam en az bir yıl çalışmış olmak. Ancak yeni kurulan mahalli idarelerde ilk yıl bu süre şartı aranmaz.”

“Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7’nci maddesinde,

“(1) 5 inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır.

e) Şef kadrosuna atanabilmek için;

1. En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,

2. Son müracaat tarihi itibariyle 5 inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde en az iki yıl süreyle çalışmış olmak,”

düzenlemeleri yapılmıştır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre kişinin şefliğe atanabilmesi için en az iki yıllık yüksekokul mezunu olması, memur olarak en az iki yıl çalışmış ve görevde yükselme sınavında başarılı olması gerekir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; ……….’un ……….. tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 2 yıl süreli Sosyal Bilimler önlisans mezunu olduğu, ……… tarihinde Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünü bitirdiği, …….. tarihinde açıktan memur olarak atandığı, ………. tarihinde bilgisayar işletmeni kadrosuna, ………. tarihinde ise şef kadrosuna atandığı anlaşılmaktadır.

İdare/kamu hukukunda atama/görevlendirme belli şart ve niteliklere bağlanmıştır. Belirtilen kadrolara atanma veya görevlendirme ancak şartların sağlanmasıyla mümkündür. Şeflik kadrosuna atanma unvan değişikliğine tabi olup atamanın yapıldığı tarihte atanılacak kadro için öngörülen unvan değişikliği sınav şartı yerine getirilmemiştir.

Sorumluluk yönünden yapılan inceleme;

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmaktadır. Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu görevlilerinin kusur sorumluluğundan bahsedilmektedir. Yani kamu zararının oluşabilmesi için kamu görevlisinin kast, kusur ve ihmallerinin olması gereklidir. Diğer bir deyişle idari işlem ve eylem arasında bir illiyet bağının var olması gereklidir.

Yukarıda esası yönünden değerlendirilen hukuki işlemi 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde düzenlenen kamu zararının unsurları ile fiil ve netice arasındaki illiyet bağı çerçevesinde değerlendirilecektir.

Nitekim, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 7’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sorumlular; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak oluşturulan ilamda yer alan kamu zararından tek başlarına veya birlikte tazmin ile yükümlüdür.” denilerek sorumluların tazmin yükümlülüğü kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri arasında illiyet bağının varlığına bağlanmıştır

Bahse konu mevzuat hükümlerini birlikte değerlendirdiğimizde; hesap yargılamasında kamu zararına birden fazla sorumlunun sebep olduğunun tespiti halinde oluşan bu zarardan söz konusu sorumluların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerektiği de açıktır.

Kural olarak bir mali karar, işlem veya eylemin yapılmasında görev alanlardan her birinin işlemi diğer işlemlerin nedeni olduğu takdirde herkes ortaya çıkan zarardan sorumlu tutulacaktır. Bu kapsamda, somut olayda ……… yönetmeliğe aykırı olarak Belediye Başkanı ……….. tarafından sınava girmeden ……… gün ve ………… sayılı olur ile şefliğe atanmıştır. Mevzuata aykırı atamayı gerçekleştiren Belediye Başkanı sorumludur. Atama onayında İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü ………..’nın imzasının olmaması Kamu zararıyla illiyet bağının oluşmasına engel teşkil etmektedir.

Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileri Kamu zararına sebebiyet veren ödeme emirlerini imzaladıkları için sorumludurlar. …………Belediyesinin çok büyük bir kurum olmaması dolayısıyla Harcama Yetkileri ve Gerçekleştirme Görevlilerinin bu atamalardan habersiz oldukları düşünülemez. Bu kişiler ödeme işlemini gerçekleştirirken, ödemenin mevzuata uygunluğunu gözetmek ve aksi durumda gerekli düzeltme işlemini yapmakla yükümlüdür. Mevzuata aykırı atanan kişiye ödeme yapılması anında gerekli incelemeyi yapmadıklarından ve şartları tutmadığına ilişkin olarak atama yapan Belediye Başkanını yazılı uyarmadıklarından dolayı sorumludurlar.

Kamu Zararının Hesabında ise; Şefliğe atanmak için gerekli sınav şartını taşımayan Hacer Kuş’un şefliğe atandıktan önceki kadrosu bilgisayar işletmenliği olduğu için fazla ödemenin hesabında şeflik ile bilgisayar işletmenliği arasındaki farkın alındığı görülmüştür.

Ayrıca 2019 ve 2018 yıllarında şef olarak alacağı özel hizmet tazminatı, %60 Kararname hükümlerinden %10 Toplu sözleşme hükümlerinden olmak üzere %70 (60+10) olması gerekirken, %77 üzerinden ödenmiştir. %7 oranında fazla ödenen özel hizmet tazminatından atamayı yapan Belediye Başkanının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, Kamu görevlilerinin ilk kez bir göreve atanırken ya da görevde yükselme suretiyle üst göreve atanırken söz konusu görevin gerektirdiği nitelikleri taşıması zorunludur. Bu zorunluluk atama tarihi bakımından geçerli olduğu gibi görevin sürdürüldüğü süre zarfı yönünden de taşınması gereklidir. Bu çerçevede ilgilinin şefliğe atanırken bu kadroya atanabilmek için gereken unvan değişikliği sınavı şartını sağlamadığı açıktır. Bir görev için öngörülen koşulların taşınmaması halinde bu görevin belirli bir süre yürütülmüş olması ilgili lehine kazanılmış hak oluşturmaz. Söz konusu koşulların atama süresince de taşınması zorunlu olduğundan bu koşulun taşınmadığının daha sonra tespit edilmesi bu kişinin bu kadroda çalışmasına hukuki engel oluşturur. İlgilinin gerekli koşulları taşımadan şefliğe atandığı anlaşıldığında bu görevi yürütebilmesine olanak da bulunmamaktadır. İdari yargı istikrarlı olarak koşulları taşımadığı halde kadrolara yapılan atamanın açık hata kapsamında olduğu ve bu nedenle yapılan ödemelerin her zaman geri alınacağına dair kararlar vermektedir.

İstikrar bulan Danıştay kararlarında belirtildiği üzere idarelerin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi ile atama şartlarını taşımaması durumunda süre kaydı aranmaksızın bütün işlemleri geri alabileceği kuşkusuzdur. Kişinin mevzuata aykırı bir şekilde atanması açık hata kapsamında bulunmaktadır.

Bu itibarla, ……….. Belediyesinde şef olarak atanan …………’un idari işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan yönetmelikteki unvan değişikliği sınav şartını yerine getirmediği halde şefliğe atanması sonucu oluşan ……….. TL kamu zararının;

……. TL’sinin Harcama Yetkilisi …….. ile Gerçekleştirme Görevlisi …………’a

………

……… TL’sinin Harcama Yetkilisi ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi ……… ile atamayı onaylayan Belediye Başkanı ……….’e

…………..

Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.