Sayıştay 5. Dairesi 45087 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2017

• Daire: 5

• Dosya No: 45087

• Tutanak No: 47231

• Tutanak Tarihi: 19.02.2020

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenmesi.

1. 119 sayılı İlamın 12’nci maddesiyle; ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurlarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan 45087 dosya no.lu (Mali Hizmetler Müdürü) ...’nın temyiz dilekçesinde;

“... ... BELEDİYESİ’nin 2017 yılı denetimleri sonucunda mevzuata uygun bulunmayan işler için 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince düzenlenen ve yazı ekinde gönderilen ilamın 12’nci maddesinde aşağıda tarih ve numaraları belirtilen ödeme emirleri ve eki kanıtlayım belgelerin İncelenmesi sonucunda;

... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurların kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen ... ve ...’ye sosyal denge tazminatı ödenerek kamu zararına sebebiyet verildiği tespitine karşı savunmam aşağıdadır.

İlamın 12 no.lu maddesi ilişikli belgenin incelenmesinde;

…

TOPLAM ... Sosyal Denge Tazminatı

Yukarıda tarih ve numaralan belirtilen ödeme emirleri ve eki kanıtlayıcı belgelerin İncelenmesi sonucunda; ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016 tarihinden İtibaren geçerli olan ve belediye memurlarım kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen ... ve ...’ye sosyal denge tazminatı ödenerek kamu zararına sebebiyet verildiği hususunun sorgu konusuna savunmam aşağıdadır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15’inci maddesinde;

"Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir…”

Denildiği;

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun "Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması" başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye baş kanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere İlgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkam veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz."

Hükmü getirilmiş ve aynı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesinde de bu hükme bağlantılı düzenlemeler yapıldığı;

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir."

Düzenlemesi yapıldığı;

... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmede "Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesinde;

"a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları ile Doktorlara aylık net ...TL (...) sosyal denge yardımı yapılır." düzenlemesi yapıldığı;

Belirtilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda Sosyal Denge Tazminatı “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilir." hükmü amirdir. Burada izah edilmesi gereken 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesine göre belediye meclis üyeleri arasından belediye başkanı onayı ile belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenlerin pozisyonu, istihdamı ve de kamu görevlisi olup olmadığı ile ilgilidir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler bölümünün Genel ilkeler başlıklı 128’inci maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, haklan ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özdük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 mad.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.”

Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence başlıklı 129’uncu maddesinde “Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler. Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez. (Değişik üçüncü fıkra: 7/5/2010-5982/13 mad.) Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz. Silahlı Kuvvetler mensupları ile hakimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır. Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir. Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında işledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır.”

Norm Kadro ve Personel İstihdamı başlıklı 49’uncu maddesinde '‘Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.”

Diğer taraftan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 6/c maddesinde “Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi" denmektedir.

Yukarıdaki izahlardan seçilmiş meclis üyeleri kendi istekleri ile değil Belediye Başkanının onayı ile Belediye Başkan Yardımcılığına görevlendirilerek istihdam edilmektedir. Belediye Başkanı meclis üyeleri arasından istediği kadar Belediye Başkan Yardımcısı görevlendirememektedir. Yani kanun koyucu nüfus esasına göre sayı belirtmiştir.

Yüksek Seçim Kurulu’nun 19/11/2018 tarih ve 1052 sayılı kararında “5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca meclis üyelerinin istifa etmesine gerek bulunmamakla birlikte, kanunda belediye meclis üyelerinden belediye başkan yardımcılığına atananlarla ilgili bir istisna bulunmadığından, bu durumda olan kişilerin belediye başkan yardımcılığı görevinden memur başkan yardımcıları gibi istifa etmeleri gerektiğine” hükmetmiştir. (EK-1 YSK kararı) Bu büküm gereği de yukarıda adı geçen Başkan Yardımcıları ... ve ... tekrar belediye meclis üyeliğine aday oldukları için görevlerinden istifa etmişlerdir. (EK-2 İstifa Dilekçeleri) Dolayısıyla Yüksek Seçim Kurulu karan ile meclis üyesi başkan yardımcısının memur başkan yardımcısı gibi kamu görevlisi olduğu karan verildiğinden aynı statüde başkan yardımcısı olarak görev yapan Belediye Başkan Yardımcısı ... ve ...’a Sosyal Denge Sözleşmesi gereği verilen yardımların kamu zararı olarak kabul edilmemesi gerekir.

Sonuç olarak ... Belediyesi meclis üyeleri arasından seçilen ve Belediye Başkanının onayı ile istihdam edilerek görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcıları Anayasamıza, Türk Ceza Kanunu’na ve en son yukarıda zikredilen Yüksek Seçim Kararına göre kamu görevlisi olduğu kesindir. Dolayısıyla kendilerine Sosyal Denge Tazminatı tutarları “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilir.” hükmüne göre ... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmede "Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesine göre aylık ...TL ödemede her hangi bir kamu zararı söz konusu değildir. Kaldı ki kamu zararından bahsetmek gerekse bile bu miktar da 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür, hükmüne göre belirlenmiş tutarı aşan olması gerekir.

Duruşma talep etmediğimi ve temyiz dilekçemin kabulünü saygılarımla arz ederim.”

Denilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası ise:

“... ... Belediyesi 2017 yılı hesabının 5’inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 20/03/2019 tarihli ve 119 no.lu İlamın 12’nci maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden sorumlu ...’nın ilgi yazı ekinde alınan 16/05/2019 tarihli temyiz dilekçesi incelenmiştir.

Sorumlunun dilekçesinde özetle;

• ... Belediyesi meclis üyeleri arasından seçilen ve Belediye Başkanının onayı ile istihdam edilerek görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcılarının Anayasa, Türk Ceza Kanunu ve Yüksek Seçim Kurulunun 19/11/2018 tarihli ve 1052 sayılı Kararına göre kamu görevlisi sayıldığının kesin olduğu,

• “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunu’nun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde sosyal denge tazminatı ödenebilir.” hükmüne göre ... ile ... Belediyesi arasında 31/03/2016 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmenin '‘Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesine göre aylık ...TL ödemede her hangi bir kamu zararı söz konusu olmadığı,

İfade edilerek, temyiz talebinin kabulü istenilmiştir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesi “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir...” hükmüne amirdir.

Bu hükme göre belediye çalışanlarına sosyal denge tazminatı ödenmesinin iki şartı mevcut olup, bunlardan birisi belediyenin kadro veya pozisyonunda bulunmuş olma, diğeri ise kamu görevlisi olma şartıdır.

Anayasa, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun konuya dair hükümleri dikkate alındığında Belediye Meclisi Üyesi kökenli belediye başkan yardımcılarının kamu görevlisi oldukları düşünülmektedir. Ancak, bahse konu kişilerin belediyenin kadro veya pozisyonunda bulunmamaları nedeniyle sosyal denge tazminatından yararlanmaları mümkün değildir.

Personel mevzuatına göre kamu görevlileri açısından; kadro memurlar, pozisyon ise sözleşmeli personel için kullanılan kavramlardır. Bir kişinin kadro ve pozisyon ile irtibatlandırılması, başka bir deyişle özlük haklarından yararlanabilmesi bu kadro veya pozisyonlara atanmasına bağlı bulunmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanununun 49’uncu maddesinin yedinci fıkrasında “Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye bütçesinden karşılanır.” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümde konumuz açısından dikkat çekici en önemli nokta başkan yardımcısı kadrosuna atama değil, başkan yardımcısı olarak görevlendirmedir. Zaten başkan yardımcısı olarak görevlendirilen belediye meclis üyesi, başkan yardımcısı kadrosuna ilişkin özlük haklarından değil, belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenen aylık ödenekten yararlanmaktadır.

Bu itibarla; ... Belediyesi Belediye Başkan Yardımcısı kadrosuna atanmayıp, 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesi uyarınca Belediye Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen meclis üyelerine sosyal denge tazminatının ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil ettiğinden, sorumlunun temyiz talebinin reddedilerek İlam hükmünün onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Arz ederim.”

Şeklindedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurlarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda ... TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Denilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” hükmü getirilmiş ve aynı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde de bu hükme bağlantılı düzenlemeler yapılmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.”

Hükmü bulunmaktadır.

... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmede “Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesinde;

“a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları ile Doktorlara aylık net ...TL (...) sosyal denge yardımı yapılır.”

Düzenlemesi yapılmıştır.

Görüldüğü üzere, yetkili sendika ile yapılan sosyal denge sözleşmesinde meclis üyesi kökenli başkan yardımcıları için sosyal denge yardımı ödeneceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Kaldı ki, gerek yukarıda bahsedilen kanunlarda gerekse de Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmesinde meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına da sosyal denge yardımı ödenebileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanununun 49’uncu maddesinde, belediyelerde belediye meclis üyelerinin belediye başkanının onayı ile belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilebileceği, bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenen aylık ödeneğin verileceği ve kendilerinin taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilebileceği, ancak yapılan görevlendirmenin, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyeceği ve yapılan görevlendirmenin belediye meclisinin görev süresini aşamayacağı hükme bağlanmıştır.

5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesine göre, başkan yardımcılığına görevlendirme belediye başkanına, verilecek ödenek miktarını belirleme ise belediye meclisine ait yetkidir. Meclis üyeleri içinden görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek aylık olmadığı gibi bu kişi de memuriyet hak ve yetkilerine sahip değildir. Dolayısıyla görevinin başında bulunduğu sürece kendisine, 5393 sayılı Kanunca öngörülen ödenek verilecektir. Ancak, bu kişilere 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyas yapılmak suretiyle uygulanması ve bu suretle sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Kanun ve Toplu sözleşmeye göre belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen memur ve sözleşmeli personelle belediye arasında sosyal denge sözleşmesi imzalanabilir. Meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcıları ise herhangi bir kadro veya pozisyonda istihdam edilmediğinden söz konusu sosyal denge sözleşmesi hükümlerinden faydalanması mümkün değildir.

Belediye meclis üyesi ... ile ... 09.04.2014 tarihinde Belediye Başkanı ...’nın oluru ile 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesi gereği belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilmiş, söz konusu kişilerin ödeneği de kanuni tavan olan belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ü olarak belirlenmiştir.

5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesine göre meclis üyeleri içinden görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek hiçbir halde başkana verilen ödeneğin 2/3’ünü geçemeyeceğine göre sosyal denge tazminatı ödemesi ile Kanunen belirlenen bu sınır aşılmış olmaktadır. Kaldı ki, Kurum ile Sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde de meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödeneceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu sebeple, meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına yapılan sosyal denge ödemelerinin hiçbir yasal dayanağı bulunmadığı açıktır.

Yapılan incelemede, ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden belediye meclis üyeleri arasından seçilen başkan yardımcısına sosyal denge tazminatı ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Belediye meclis üyeleri arasından seçilen başkan yardımcısını hakları 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesi ile belirlenmiştir. Kişilerin memurlar adına imzalanan sosyal denge sözleşmesinden yararlandırılması mümkün bulunmamakla birlikte; ayrıca Belediyenin 2016 tarihinde imzaladığı sözleşmede 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi başkan yardımcıları için ödeme öngörülmüş olup, söz konusu kişilere ilişkin hüküm yer almamaktadır.

Öte yandan, Devlet Personel Başkanlığının “Mahalli idarelerde sözleşme” konulu 10.04.2015 gün ve 55921223-450.01-E.2475 sayı ile İçişleri Bakanlığına (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) yazılan yazısında;

“…5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinin yedinci fıkrası kapsamında meclis üyeleri arasından görevlendirilen belediye başkan yardımcılarının belediye norm kadro sayısına bağlı kalınmaksızın görevlendirildikleri ve kamu kurum ve kuruluşların kadro ve pozisyonlarında istihdam edilmeyenlerin 4688 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.

Bu itibarla, mahalli idare genel seçimleri ile belediye meclis üyeliğine seçilen ve belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenlerin, belediye başkan yardımcısı kadrosunda istihdam edilmemeleri nedeniyle 4688 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği, bu sebeple sosyal denge tazminatı oranını belirlemek üzere imzalanan mahalli idarelerdeki sözleşme hükümlerinden faydalandırılamayacakları değerlendirilmektedir.”

Denilmekte iken, Devlet Personel Başkanlığının “Görüş” konulu 02.02.2016 gün ve 55921223-450.01-E.3370 sayı ile İçişleri Bakanlığına (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü) yazılan yazısında da;

“…Bu itibarla ilgili yazılarda belirtilen hususlardan, meclis üyeleri arasından seçilen belediye başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin Başkanlığımız tarafından daha önce tesis edilen ve bir örneği ekte yer alan 10.04.2015 tarihli ve 55921223-450.01-E.2475 sayılı yazıda belirtilen hususlara ilave edilecek herhangi bir husus bulunmamaktadır.”

İfadesine yer verilmiştir.

Görüleceği üzere Devlet Personel Başkanlığının verdiği görüşler belediye meclis üyeliğine seçilen ve belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilenlerin belediye başkan yardımcısı kadrosunda istihdam edilmemeleri nedeniyle 4688 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği, dolayısı ile de sosyal denge ödemesinde yararlanamayacakları yönündedir.

Sorumluların itiraz dilekçelerinde yer alan “Yüksek Seçim Kurulu’nun 19/11/2018 tarih ve 1052 sayılı kararında ‘5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49’uncu maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca meclis üyelerinin istifa etmesine gerek bulunmamakla birlikte, kanunda belediye meclis üyelerinden belediye başkan yardımcılığına atananlarla ilgili bir istisna bulunmadığından, bu durumda olan kişilerin belediye başkan yardımcılığı görevinden memur başkan yardımcıları gibi istifa etmeleri gerektiğine’ hükmetmiştir.” İddiası da doğru olmayıp, Yüksek Seçim Kurulu’nun 19/11/2018 tarih ve 1052 sayılı kararının orijinalinde “memur başkan yardımcıları gibi” ibaresi bulunmamaktadır.

Bu konuyla ilgili olarak;

Sayıştay 7’nci Dairesinin 29.03.2019 gün ve 126 sayılı ilamın 3’üncü maddesiyle, 14.02.2018 gün ve 47 sayılı ilamın 5’inci maddesiyle tazmin kararı verildiği bilinmektedir. Ayrıca, aynı konulu Manavgat Belediyesinin 2017 yılına ilişkin 126 sayılı ilamın 3’üncü maddesi Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 22/01/2020 tarihli Gündeminin 13/3’üncü maddesi ile görüşülmüş ve oy çokluğu ile Tasdik kararı verilmiştir.

Bu itibarla, ... Belediye Başkanlığı ile ... Sendikası (...) arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016 tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurlarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin 119 sayılı İlamın 12’nci maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(... Daire Başkanı ...’in “meclis üyelerinin kamu görevlisi olarak kabul edilmesi gerektiğinden ref’ine karar verilmesi gerekir.”, Üye ...’ın “madde metninde geçen pozisyon ifadesi nedeniyle ref’ine karar verilmesi gerekir.” yönündeki aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı)

Oy çokluğu ile,

Karar verildiği 19.02.2020 tarih ve 47231 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

KARŞI OY GEREKÇESİ/AZINLIK GÖRÜŞÜ

... Daire Başkanı ...’in karşı oy gerekçesi;

Sorumluların savunmalarında belirttikleri üzere, ... Belediyesi meclis üyeleri arasından seçilen ve Belediye Başkanının onayı ile istihdam edilerek görevlendirilen Belediye Başkan Yardımcılarının; Anayasamıza, Türk Ceza Kanunu’na ve en son yukarıda zikredilen Yüksek Seçim Kararına göre (istifa yükümlülükleri nedeniyle) kamu görevlisi olduğu değerlendirilmektedir. Dolayısıyla kendilerine Sosyal Denge Tazminatı tutarları “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilir.” hükmüne göre ... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmede "Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesine göre aylık ...TL ödemede her hangi bir kamu zararı söz konusu değildir. Bu nedenle 119 sayılı İlamın 12’nci maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.

Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde;

“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”

Denilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” hükmü getirilmiş ve aynı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde de bu hükme bağlantılı düzenlemeler yapılmıştır.

Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.”

Hükmü bulunmaktadır.

... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmede “Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15’inci maddesinde;

“a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları ile Doktorlara aylık net ...TL (...) sosyal denge yardımı yapılır.”

Düzenlemesi yapılmıştır.

Yukarıda yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde sosyal denge tazminatının sadece belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenebileceği, ... ile ... Belediyesi arasında 31.03.2016 tarihinde imzalanan sözleşmeye göre “657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları”na da sosyal denge tazminatı ödenmesi karara bağlandığından meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenmesine ilişkin 119 sayılı İlamın 12’nci maddesiyle verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.