Sayıştay 5. Dairesi 449 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 14.01.2021

• Karar No: 449

• İlam No: 425

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2013

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Sahte fatura

…., ……. San. Tic. Ltd. Şti, ………. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ………… Tic. Ltd. Şti.’ne çeşitli mal ve hizmet bedeli olarak KDV dahil …. TL ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının …. tarih ve …..sayılı yazısı ile … Belediye Başkanlığı hakkında Vergi Müfettişi ….. tarafından düzenlenen ….. tarih ve …. sayılı Görüş ve Öneri Raporunun (Suç Duyurusu Raporu) bir örneği bilgi vermek amacıyla Başkanlığımıza gönderilmiş; söz konusu raporda …. Belediye Başkanlığının …. hesap döneminde … adet sahte fatura kullandığı ve bu sahte faturayla yapılan ödeme sonucunda kamu zararı meydana geldiği iddia edilmiştir. Belirtilen hususlarla ilgili olarak…. Belediye Başkanlığının …, …., …. ve …. yılı hesapları Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının raporunda belirtilen hususlarla sınırlı olarak incelenmiş ve her yıl için ayrı ayrı Yargılamaya Esas Rapor düzenlenerek Dairemize havale edilmiştir.

…. Belediyesinin …., …., …. ve … yıllarına ilişkin hesap ve işlemlerinin Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan inceleme sonucunda düzenlenmiş olan ….. tarih ve …. sayılı görüş ve öneri raporunda, belediye tarafından çeşitli alımlar yapılan firmaların gerçek bir faaliyette bulunmadığı, piyasaya komisyon karşılığı sahte fatura düzenlediği, sahte olarak düzenlenmiş bulunan faturanın belediye tarafından kanuni defterlerine kaydedilerek ödemenin nakit olarak elden ödendiği belirtilmektedir.

Söz konusu Raporda;

“Mükellef kurumun ….ayrı firmadan …. hesap döneminde …., …. hesap döneminde …., …. hesap döneminde …ve …. hesap döneminde … adet olmak üzere toplam … adet sahte faturayı kullandığı tespit edilmiştir.

Mükellef kurumun … hesap döneminde KDV dahil …-TL, 2012 hesap döneminde KDV dahil ….TL, ….hesap döneminde KDV dahil ….TL ve …. hesap döneminde KDV dahil ….TL olmak üzere KDV dahil toplam ….TL tutarındaki sahte faturaları kayıtlarına intikal ettirdiği ve bu faturalara isabet eden …. TL’nin ödendiği ve ilgili kamu kurumun kasasından çıktığı tespit edilmiştir.

…Belediye Başkanlığına sahte faturaları düzenleyen şirket ve şahıslar hakkında yapılan tespitler ise aşağıda yer almaktadır:

-….. Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen …. tarih ve …. sayılı … Vergi Tekniği Raporunun sonuç bölümünde;

"Raporun 2. ve 3. bölümlerinde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, mükellef kurumun …., …. ve … yıllarında düzenlemiş olduğu bütün belgelerin gerçek bir mal ve/veya hizmet hareketine dayanmayan sahte belgeler olduğu,” Belirtilmiştir.”

-…. hakkında düzenlenen …. tarih ve … sayılı Vergi Tekniği Raporunun sonuç bölümünde;

"Raporun (4.1). Bölümünde detaylı olarak açıklandığı üzere: mükellefin …. ile …. tarihleri arasında düzenlemiş olduğu bütün faturaların komisyon karşılığı düzenlenmiş sahte faturalar olduğu ve bu faturaların gerçekliğine itibar edilmemesi gerektiği" Belirtilmiştir.

-….. San. Ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen …. tarih ye …. sayılı Vergi Tekniği Raporunun sonuç bölümünde;

'‘Raporumuzun 4.2. bölümünde açıklandığı üzere; mükellef kurumun ….-…hesap dönemlerinde sahte belge düzenlemek amacıyla faaliyette bulunduğu, mükellef kurum tarafından ilgili hesap dönemlerinde düzenlenen faturaların herhangi bir mal teslimi karşılığı olmadan hayali olarak düzenlendiği ve sahte belge olarak değerlendirilmesi gerektiği" Belirtilmiştir.

-…… Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ….. tarih ve …. sayılı Vergi Tekniği Raporunun sonuç bölümünde;

"Raporun ilgili bölümlerinde detaylı olarak açıklandığı üzere; mükellef kurumun …3 hesap döneminde gerçek bir mal/hizmet hareketine dayalı faaliyetinin olmadığı, ticari faaliyetinin "çeşitli plastik malzemelerinin imalâtı ve toptan ticareti" olmadığı, asıl faaliyetinin piyasaya sahte fatura satmak suretiyle komisyon geliri elde etmek olduğu, mükellef kurumun düzenlediği bütün belgelerin sahte belge (fatura) olarak değerlendirilmesi gerektiği" Belirtilmiştir.”

denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında, kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış; ikinci fıkrasının (b) bendinde ise kamu zararının belirlenmesinde mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması durumunun esas alınacağı, hüküm altına alınmıştır.

Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliğinin 50 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre kasadan sadece aşağıdaki ödemeler yapılabilir;

-Alındığı gün iade edilen teminat ve depozito niteliğindeki ödemeler,

-Belirlenen limit dahilindeki mutemet avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeleri ile elektrik ve su bedeli ödemeleri,

• Parasal Sınırlar ve Oranlar Hakkında Genel Tebliğ gereği tutarı … yılı için …TL’ye,

…. yılı için … TL’ye, …. yılı için …. TL’ye, ….yılı için … TL’ye kadar olan ödemeler,

Bunlar dışındaki ödemelerin ise hesaba aktarmak suretiyle bankadan yapılması gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen Raporda;

Doğrudan temin yöntemi ile … yılında ….ayrı firmadan ….. adet sahte fatura karşılığı alınmamış malı alınmış gibi gösterdiği ve bu kapsamda … TL ödeme yapıldığı,

21/f pazarlık yöntemi ile ihale edilen … ihale kayıt numaralı “…..” hizmet alım ihalesinde hizmet alımının sağlanmış gibi gösterildiği, ihale kapsamında …. TL tutarında ….adet hakediş ödemesi yapıldığı ve … adet caminin …. Belediyesi sınırları dışında olduğu,

21/f pazarlık yöntemi ile ihale edilen … ihale kayıt numaralı “….” mal alımı ihalesinde alınmamış malın alınmış gibi gösterildiği ve ihale kapsamında … TL tutarında tek hakediş ödemesi yapıldığı, belirtilmektedir.

Konuyla ilgili olarak, … Dairenin …. tarih ve … sayılı kararında;

“…

Denetçi tarafından düzenlenen …, …, …., … yıllarına ilişkin Yargılamaya Esas Raporların sonuç kısmında, konu ile ilgili ödeme emirlerinin inceleme amacıyla Vergi Müfettişi …’e teslim edildiği, Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından … Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, Cumhuriyet Savcılığı ve mahkeme sürecinin ne kadar süreceği bilinmediğinden, Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının raporunda belirtilen hususların ödeme emri belgeleri olmadan sorgu konusu yapıldığı, soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görüldüğünden bu belgelerin gönderilmesine değin konunun hüküm dışı bırakılması isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

Ancak; yapılan incelemede, Vergi Müfettişinin düzenlediği …. tarihli Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının yazısı ekinde gönderilen “Görüş ve Öneri Raporu (Suç Duyurusu Raporu)”nun …Belediyesi tarafından gerçekleştirilen işlemlerin kamu zararı yönüyle incelenmesi amacıyla Başkanlığımıza gönderildiği görülmüştür. Yargılamaya Esas Rapor ekleri arasında Maliye Bakanlığı Vergi Müfettişinin düzenlediği sahte faturalara ilişkin “Vergi Tekniği Raporları”nın bir örneği ve gerçek bir mal veya hizmet hareketine dayanmayan sahte belgeler olduğu belirtilen harcamalara ilişkin ödeme emri ve ekleri ile sair kanıtlayıcı belgeler dosyada mevcut olmamakla birlikte, Vergi müfettişinin raporundan sözü edilen ödeme emri ve eklerinin Cumhuriyet Başsavcılığına da gönderilmediği ve Vergi Müfettişinde mevcut olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, Cumhuriyet Başsavcılığınca konu hakkında başlatılan soruşturmanın ceza davası yönünden olduğu ve kamu zararı açısından Sayıştay yargılamasını etkileyecek nitelikte olmadığı, bu sebeple mevcut soruşturmanın sonucunun beklenilmesine gerek olmadığı değerlendirilmiştir.

Bahsedilen nedenlerle, …. Belediyesi tarafından …., …., …ve …yıllarında yapılan söz konusu alımlara yönelik belgelerin en kısa sürede Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından veya Kurumuna gönderilmiş ise Kurumundan temin edilmesi, gerekli denetim çalışmasının zamanaşımı sürelerine dikkat edilerek tamamlanması ve varsa kamu zararının belirlenerek Yargılamaya Esas Raporun yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, …. Belediyesi …., …., …., … yıllarına ilişkin Yargılamaya Esas Raporun kararımız doğrultusunda yeniden düzenlenmesinin temini için Denetçisine iadesine,” denilmiştir.

… Dairenin … tarih ve … sayılı kararında özetle; belgelerin dosyada mevcut olmadığı gerekçesiyle rapor denetçisine iade edilmiş ve belgelerin Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından veya ….Belediyesinden temin edilerek yargı raporunun yeniden düzenlenmesi istenmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde; Raporda belirtilen ödeme emri ve eki belgelerinin inceleme amacıyla … Belediyesi tarafından Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu …Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığında görevli Vergi Müfettişi ….’e teslim edildiği,

Söz konusu belgelerin Başkanlığın…..tarih ve …. sayılı yazısı ile …. Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığından istendiği,

…Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı tarafından gönderilen … tarih ve …7 sayılı yazıda; … Belediye Başkanlığına ait ödeme emri ve eki belgelerin … tarih ve … sayılı suç duyuru yazısı ile …Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği anlaşılmaktadır.

6085 sayılı Sayıştay Kanunun 50 nci maddesinin son fıkrasında; “Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla; …, …..San. Tic. Ltd. Şti….. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ….San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne çeşitli mal ve hizmet bedeli olarak KDV dahil …. TL ödenmesi sonucunda oluşan kamu zararına ilişkin olarak; Raporda belirtilen ödeme emri ve eki belgelerinin ….Cumhuriyet Başsavcılığına verilmiş olması nedeniyle bu aşamada belgeler olmadığından 6085 sayılı Sayıştay Kanunun 50 nci maddesinin son fıkrası gereği bu belgelerin gönderilmesine değin bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak hüküm dışı bırakılmasına ve konunun Başkanlık makamına bildirilmesine oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü

Üye …..’ in karşı oy gerekçesi:

“….. Belediyesi ….., …., … ve …4 yılları hesabıyla ilgili olarak düzenlenen yargılamaya esas raporlar, aşağıda açıklanan nedenlerle usul ve esas bakımından mevzuata aykırıdır.

Usul açısından eksiklikler şunlardır. Söz konusu hesap Sayıştay tarafından denetlenmemiştir. Vergi Denetim Kurulu tarafından hazırlanan Suç Duyurusu Raporu Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirilmiş, Raporun bir örneğinin Başkanlığımıza gönderilmesi üzerine söz konusu yargılamaya esas rapor düzenlenerek Daireye gönderilmiştir. Sayıştay Kanunun 48. Maddesinde;

“Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında denetçiler tarafından kamu zararına yol açan bir husus tespit edildiğinde sorumluların savunmaları alınarak mali yıl sonu itibariyle yargılamaya esas rapor düzenlenir.”

50 nci maddesinde; “Hesap yargılaması sırasında, mahkemelere veya yürütülen bir soruşturma için ilgili idari mercilere verilmiş olması nedeniyle belgeleri bulunmayan hesap yargılamasına konu olan bir işleme ilişkin bilgi ve belgelerin yeterli görülmemesi ve kovuşturma veya soruşturma sonucunun beklenmesine gerek görülen hallerde, bu hususlara ilişkin hesap ve işlemlerin yargılanması durdurularak, hüküm dışı bırakılabilir. Hüküm dışı bırakılan hususlara ilişkin noksanlıklar giderildikten sonra bu hesap ve işlemlerin yargılanmasına devam edilir.”

denilmektedir.

Adı geçen hesapta denetçiler tarafından tespit edilen bir kamu zararı bulunmamaktadır. Ödeme belgeleri bulunmamaktadır. Sorumlular tespit edilememiştir. Vergi Denetim Kurulunca hazırlanan Rapor, Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirildiğine göre, bir kamu zararının bulunması durumunda gereğinin yapılacağı açıktır. Adli yargıda devam eden sürece müdahale imkânı da yasal olarak yoktur. Tahmine dayalı olarak yargı raporu düzenlenmesi mevzuata aykırıdır.

Esas açısından eksiklikler ise şunlardır. Belediyenin yapmış olduğu satın almalarda kullanılan faturaların sahte olduğu Denetim Raporunda iddia edilmektedir. Faturaların sahte olduğu ibraz edildiği Vergi Dairesince dahi anlaşılamamış, Vergi Müfettişi tarafından tespit edilmiştir. Bu tespit de henüz yargı denetiminden geçerek kesinlik kazanmamıştır. Dolayısıyla satın alma sürecinde görevli olan sorumluların sahtecilik olayından sorumlu tutulmaları mümkün bulunmamaktadır. …. Asliye Ceza Mahkemesinin … Esas Nolu ilamıyla, Vergi Dairesince hakkında suç duyurusunda bulunulan …Belediyesi Muhasebe Müdürü sahte fatura suçlamasından beraat etmiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. Sorumlular satın alma işleminin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini, belgelerinin tamam olduğunu, sarf malzemeleri dışında kalan demirbaş niteliğindeki malzemelerin ayniyat kayıtlarının düzenlendiğini ifade etmişlerdir. Faturanın sahte olması tek başına yapılan alımların gerçek dışı olduğunu ispat etmez. Bu konuda eğer bir bir usulsüzlük varsa, disiplin ve ceza hukuku yönünden kurallarına uygun şekilde gereği yapılır ve bu süreç devam etmektedir. Bu nedenle yargılama raporunda adı geçenlerin kamu zararından sorumlu tutulmaları mümkün bulunmamaktadır.”