Sayıştay 5. Dairesi 44420 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 5

• Dosya No: 44420

• Tutanak No: 54655

• Tutanak Tarihi: 29.03.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Zabıta Müdürlüğünde olup başka birimlerde çalışan (fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan) bazı personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi.

6. 111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesiyle, kadrosu Zabıta Müdürlüğünde olup başka birimlerde çalışan (fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan) bazı personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi neticesinde oluşan . . . TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Belediye adına Belediye Başkanı ... ile muhasebe biriminden ... (Mali Hizmetler Müdürü, Muhasebe Yetkilisi) tarafından ortak dilekçeyle 111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesine karşı temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Temyiz dilekçesinde özetle:

Daire Kararının mevzuata uygun olmadığı,

İlamın gerekçesini zabıta personelinden ..., ..., ... ve ...' in farklı birimlerde görevlendirildiği ve görev aldıkları birimlerde fiilen Zabıta Yönetmeliğinde yer verilen görevleri ifa etmedikleri iddiasının oluşturduğu,

Bu gerekçenin doğru olmadığı, Şöyle ki; 5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde belediyenin zorunlu görevleri arasında zabıta hizmetleri de yer aldığı, Belediye zabıtasının görev ve yetkileri aynı Kanunun 51. maddesinde düzenlendiği, Bu düzenlemenin 3. fıkrasının verdiği yetkiye dayanılarak İçişleri Bakanlığınca hazırlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 11/04/2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulduğu,

Bu Yönetmeliğin 10. maddesinde beş başlık altında belediye zabıtasının görevleri sayıldığı, Bu görevlerin;

“a) Beldenin düzeni ve esenliği ile ilgili görevleri;

…

b) İmar ile ilgili görevleri;

…

c) Sağlık ile ilgili görevleri;

…

ç) Trafikle ilgili görevleri;

…

d) Yardım görevleri;

…”

olarak sıralandığı,

Bu görevlerin mutlaka zabıta müdürlüğünde ve dışarıda yerine getirecek diye bir kural bulunmadığı, Özel Kalem Müdürlüğünde de yukarıda belirtilen pek çok zabıta hizmetlerinin fiilen yerine getirildiği, O nedenle adı geçen personele Bütçe Kanunu K cetvelinde öngörülen maktu mesai ücreti ödendiği,

Yazılı ve sözlü savunma sırasında da belirtildiği üzere Bütçe Kanununun zabıtalara fazla çalışma ücretinin ödenebilmesini zabıta kadrosunda bulunulması şartına tabi tutmadığı, Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücretinin Ödenmesi zabıta hizmetlerinde fiilen çalışma şartına bağlandığı, Zabıta hizmetlerinde fiilen çalışma konusunda ise zabıta hizmetlerini yerine getirmek için yasak ve emirlerle ilgili olarak tutanak tutmak, tespit yapmak ve nöbete kalmak gibi fiillerin o kişinin zabıta hizmetlerini fiilen yaptığını ve yerine getirdiğini gösterdiği, Zabıta Müdürlüğü kadrosunda bulunan ve personel yetersizliği nedeniyle başka birimlerde görevlendirilmiş olan personelin aynı zamanda fiilen zabıta hizmetlerinde çalıştığı, Fiilen zabıta hizmetlerinde çalışma halinin bu kişilerin görevlendirildikleri birimlerden de anlaşıldığı,

...’un İşletme Müdürlüğünde görevlendirildiği, Belediyeye ait tüm hizmet binalarının güvenlik işlemleri bu müdürlük bünyesinde olup adı geçen kişi tarafından normal çalışma saatleri dışında da denetim görevi yerine getirildiği,

...’nın Yazı İşleri Müdürlüğünde kurum arşivinin dijitalleştirilmesi kapsamında Zabıta Müdürlüğü arşiv belgelerinin dijital ortama aktarılması için normal mesai saatleri dışında da fazla çalışma yaptığı,

... ve ...’in Özel Kalem Müdürlüğünde Başkanlık makamına gelen vatandaşların sorunlarıyla ilgilendiği ve normal çalışma saatlerinin de dışında görev yaptıkları,

Zabıta Müdürlüğünün, belediye birimlerinin ve hatta diğer kamu kurumlarının çok sık yardım, işlem ve personel talep ettiği bir müdürlük olduğu, Bu nedenle zabıta memuru marifetiyle yapılması gereken işlerde geçici süreli personel görevlendirmesi yapıldığı,

Yukarıda açıklanan işlemlerle ilgili olarak Zabıta Memuru görevlendirilmesi olmasaydı, adı geçen kişilerin bu kez Zabıta Müdürlüğü uhdesinde yine aynı işlemleri yapmakla mükellef olacakları, fakat Zabıta Müdürlüğü ile diğer birimler arasında yazışmaların her gün yapılması gerekeceği, Belediye iş ve işlemlerinin daha hızlı yerine getirilmesi amacına matuf bu uygulama nedeniyle fazla çalışma ücretleri ödendiği, İzah edildiği üzere söz konusu personelin fiilen zabıta hizmetlerini ifa ettiği, Aynı konuda verilen Sayıştay Temyiz Kurulunun 26.03.2013 tarihli ve 36826 sayılı tutanak sayılı kararına da uygun bir şekilde ödeme yapıldığı, Dolayısıyla ilgililere yapılan ödemenin fiilen zabıta hizmeti karşılığı olduğu,

İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Belediye adına Belediye Başkanı ... ile muhasebe biriminden ... (Mali Hizmetler Müdürü, Muhasebe Yetkilisi) tarafından ortak dilekçeyle 111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesine karşı temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

Sorumluların temyiz talebinde öne sürülen hususlar özetlendikten sonra,

“Konuya ilişkin olarak düzenlenen Yargılamaya Esas Raporun tetkikinden;

...’un kadrosunun İşletme Müdürlüğü bünyesine alındığı ve bu müdürlükte şef olarak görev yaptığı, sorumlularca gönderilen Zabıta Müdürlüğü Nöbet Çizelgesinde kendisine verilen herhangi bir nöbet görevi bulunmadığı, Belediyeye ait hizmet binalarının güvenliğini sağlama görevinin söz konusu müdürlükte bulunmasının bu kişinin Zabıta Yönetmeliğinde belirtilen görevleri yaptığı anlamına gelmeyeceği,

...’nın Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde evrağın dijital ortama aktarılması görevi bulunduğunun belirtildiği, bunun dışında hafta içi ve hafta sonu mesai dışında fazla çalışma yaptığı belirtilmişse de bu çalışmanın Zabıta Yönetmeliğinin öngördüğü görevlerle ilgili olmadığı, zira adı geçenin, Zabıta Müdürlüğü Nöbet Çizelgesine göre herhangi bir nöbet görevinin bulunmadığı, icra etmiş olduğu görevin de Zabıta Yönetmeliğince zabıta memurlarına tevdi edilmiş bir görev olmadığı,

... ve ...’in Özel Kalem Müdürlüğünde vatandaşların sorunları ile ilgilendikleri belirtilmişse de fiilen yapmış oldukları görevin Zabıta Yönetmeliği ile zabıta personeline tevdi edilen görevlerden olmadığı, bu kişilerin yaptıkları iddia edilen fazla mesaiye ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmadığı, kaldı ki fazla mesai yapılmış olmasının da fiilen çalışan Zabıta personeli için öngörülen fazla mesai ücretinden yararlanmayı meşru kılacak bir sebep de olmadığı,

anlaşılmaktadır.

Buna göre; görev aldıkları birimlerde fiilen Zabıta Yönetmeliğinde yer verilen görevleri ifa etmediklerinden kendilerine yapılan maktu mesai ödemesi sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararına dair ilam hükmünün tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.”

Denilmektedir.

Duruşma sırasında Mali Hizmetler Müdürü ... tarafından temyiz dilekçesinde ifade edilen hususlar tekrarlanarak Daire Kararının 5’inci maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.

Belediye adına duruşma talepli temyiz başvurusunda bulunan Belediye Başkanı ...’ya ise usulüne uygun olarak duruşma tebligatı yapılmış olmakla birlikte adı geçen kişi duruşmaya katılmamıştır.

Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Tasdikinin uygun olacağı ifade edilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan Mali Hizmetler Müdürü ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Duruşma talebinde bulunan Belediye Başkanı ...’ya usulüne uygun olarak duruşma tebligatı yapılmış olmakla birlikte adı geçen kişi duruşmaya katılmadığından Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369’uncu maddesi hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyabında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesiyle, kadrosu Zabıta Müdürlüğünde olup başka birimlerde çalışan (fiilen zabıta hizmetlerinde çalışmayan) bazı personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi neticesinde oluşan ... TL kamu zararının harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisine ödettirilmesine hükmedilmiştir.

Esas yönünden inceleme

Mevzuat

2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinin “III. Fazla çalışma Ücreti” bölümünün “(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı kısmında:

“1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla çalışma ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

…

• Ankara, ... ve İzmir büyükşehirler belediye sınırları içerisindekiler için 572,45 Türk Lirasını,

geçemez.

…

3. Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri;

a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince,

…

ödenmeye devam olunur. Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.”

Denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun ‘‘Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51’inci maddesinde:

"Madde 51- Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.

Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler gibi cezalandırılır.

Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 17/10/2018 tarihli ve E.:2018/110; K.:2018/99 sayılı Kararı ile) (…)28 giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.

Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.”

denilmektedir.

5393 sayılı Kanunun 51’inci maddesine dayanılarak çıkarılan, 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinde zabıtanın görevleri, 11’inci maddesinde zabıtanın yetkileri belirtilmiştir. Yönetmeliğin 10 ve 11’inci maddeleri 2016 yılında yürürlükte olan haliyle aşağıdadır:

“Görevleri

MADDE 10 – (1) Belediye zabıtasının görevleri şunlardır:

a) Beldenin düzeni ve esenliği ile ilgili görevleri;

1. Belediye sınırları içinde beldenin düzenini, belde halkının huzurunu ve sağlığını sağlayıp korumak amacıyla kanun, tüzük ve yönetmeliklerde, belediye zabıtasınca yerine getirileceği belirtilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.

2. Belediyece yerine getirileceği belirtilip de mahiyeti itibariyle belediyenin mevcut diğer birimlerini ilgilendirmeyen ve belediye zabıta kuruluşunca yerine getirilmesi tabii olan görevleri yapmak.

3. Belediye karar organları tarafından alınmış kararları, emir ve yasakları uygulamak ve sonuçlarını izlemek,

4. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile özellik taşıyan günlerde yapılacak törenlerin gerektirdiği hizmetleri görmek.

5. Cumhuriyet Bayramında iş yerlerinin kapalı kalması için gerekli uyarıları yapmak, tedbirleri almak, bayrak asılmasını sağlamak.

6. Kanunların belediyelere görev olarak verdiği takip, kontrol, izin ve yasaklayıcı hususları yerine getirmek.

7. Belediye cezaları ile ilgili olarak kanunlar uyarınca belediye meclisi ve encümeninin koymuş olduğu yasaklara aykırı hareket edenler hakkında gerekli işlemleri yapmak.

8. 2/1/1924 tarihli ve 394 sayılı Hafta Tatili Kanununa göre belediyeden izin almadan çalışan işyerlerini kapatarak çalışmalarına engel olmak ve haklarında kanuni işlemleri yapmak.

9. Bulunmuş eşya ve malları, mevzuat hükümlerine ve belediye idaresinin bu konudaki karar ve işlemlerine göre korumak; sahipleri anlaşıldığında onlara teslim etmek; sahipleri çıkmayan eşya ve malların, mevzuatta ayrıca özel hüküm yoksa bakım ve gözetim masrafı alındıktan sonra bulana verilmesini sağlamak.

10. 28/4/1926 tarihli ve 831 sayılı Sular Hakkındaki Kanuna göre, umumi çeşmelerin kırılmasını, bozulmasını önlemek; kıran ve bozanlar hakkında işlem yapmak, şehir içme suyuna başka suyun karıştırılmasını veya sağlığa zararlı herhangi bir madde atılmasını önlemek, kaynakların etrafını kirletenler hakkında gerekli kanuni işlemleri yapmak.

11. 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve bu Kanuna göre çıkarılan 31/7/2006 tarihli ve 25245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adres ve Numaralamaya İlişkin Yönetmelik çerçevesinde binalara verilen numaraların ve sokaklara verilen isimlere ait levhaların sökülmesine, bozulmasına mani olmak.

12. 23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde etiketsiz mal, ayıplı mal ve hizmetler, satıştan kaçınma, taksitli ve kampanyalı satışlar ve denetim konularında belediyelere verilen görevleri yerine getirmek.

13. Kanunen belediyenin izni veya vergi ve harçlara tabi iken izin alınmaksızın veya harç ve vergi yatırılmaksızın yapılan işleri tespit etmek, bunların yapılmasında, işletilmesinde, kullanılmasında veya satılmasında sakınca varsa derhal men etmek ve kanuni işlem yapmak.

14. 30/6/1934 tarihli ve 2548 sayılı Ceza Evleriyle Mahkeme Binaları İnşası Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkumlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında Kanuna göre cezaevinde hükümlü olarak bulunanlar ve 11/8/1941 tarihli ve 4109 sayılı Asker Ailelerinden Muhtaç Olanlara Yardım Hakkında Kanuna göre, yardıma muhtaç olduğunu beyanla müracaat edenler hakkında muhtaçlık durumu araştırması yapmak.

15. 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre, izin verilmeyen yerlerin işgaline engel olmak, işgaller ile ilgili tahsilat görevlilerine yardımcı olmak.

16. 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerince belediye sınırları içinde kaçak orman emvalinin tespiti halinde orman memurlarına yardımcı olmak,

17. 12/9/1960 tarihli ve 80 sayılı 1580 Sayılı Belediye Kanununun 15 inci Maddesinin 58 inci Bendine Tevfikan Belediyelerce Kurulan Toptancı Hallerinin Sureti İdaresi Hakkında Kanun, 24/6/1995 tarihli ve 552 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre verilmiş bulunan sanat ve ticaretten men cezalarını yerine getirmek ve hal dışında toptan satışlara mani olmak.

18. 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun gereğince yangın, deprem ve su baskını gibi hallerde görevli ekipler gelinceye kadar gerekli tedbirleri almak.

19. 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununa ve ilgili yönetmeliklerine göre, ölçü ve tartı aletlerinin damgalarını kontrol etmek, damgasız ölçü aletleriyle satış yapılmasını önlemek, yetkili tamircilerin yetki belgelerini kontrol etmek, damgalanmamış hileli, ayarı bozuk terazi, kantar, baskül, litre gibi ölçü aletlerini kullandırmamak, kullananlar hakkında gerekli işlemleri yapmak.

20. 14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak.

21. 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan eser, icra ve yapımların tespit edildiği kitap, kaset, CD, VCD ve DVD gibi taşıyıcı materyallerin yol, meydan, pazar, kaldırım, iskele, köprü ve benzeri yerlerde satışına izin vermemek ve satışına teşebbüs edilen materyalleri toplayarak yetkililere teslim etmek.

22. 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanuna göre belediye alacaklarından dolayı haciz yoluyla yapılacak tahsilatlarda yardımcı olmak.

23. 13/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile verilen görevleri yerine getirmek.

24. Korunması belediyelere ait tarihi ve turistik tesisleri muhafaza etmek, kirletilmesine, çalınmalarına, tahrip edilmelerine ve her ne suretle olursa olsun zarara uğratılmalarına meydan vermemek.

25. Mülki idare amiri, belediye başkanı veya yetkili kıldığı amirlerin hizmetle ilgili emirlerini yerine getirmek.

b) İmar ile ilgili görevleri;

…

c) Sağlık ile ilgili görevleri;

…

ç) Trafikle ilgili görevleri;

…

d) Yardım görevleri;

…

Yetkileri

MADDE 11 – (1) Belediye zabıtası; kanun, tüzük, yönetmeliklerin ve yetkili belediye organlarının yüklediği görevleri yerine getirebilmek için belediye sınırları içinde;

a) Umuma açık yerlere girer, gerekli kontrolleri yapar, sahip veya işletenlerinden kontrol konusu ile ilgili belgeler ister ve haklarında tutanak düzenler,

b) Boşaltılması ve yıktırılması hususunda yetkili mercilerin karar veya emirleri bulunan yapı, ev veya müesseselere kanuni yetkililerle birlikte girer ve yasal yaptırım uygular,

c) Mevzuatla belediye zabıtasına tanınan yetkileri kullanmaya mani olanlar hakkında adli kovuşturma yapılmak üzere tutanak düzenler,

ç) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarına vaki olacak tecavüzleri usulünce önler,

d) Umumi yerlerde belediye nizamlarına aykırı olarak seyyar satışta bulunan kimseleri ve başkalarının ticarethane önlerini de kapatacak şekilde yaya kaldırımlarını, izinsiz işgal edenleri men eder,

e) Taşıtların durmak, duraklamak ya da park etmek suretiyle yolları, herkesin gelip geçmesine mahsus yerleri ve yaya kaldırımlarını işgallerini önler,

f) Umumi yol, kaldırım ve meydanlarda izinsiz olarak gazete, dergi ve kitapların yerde teşhir edilerek satışını önler,

g) 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan eser, icra ve yapımların tespit edildiği kitap, kaset, CD, VCD ve DVD gibi taşıyıcı materyallerin, pazar veya panayır kurulan yerler, meydanlar, mezat yerleri, yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerde satışına izin vermez ve bunların satışını engeller, satışına teşebbüs edilen materyalleri toplayarak yetkili makamlara teslim eder,

ğ) Sağlığa mutlak surette zararlı olduğu usulünce yapılmış tahliller sonunda sabit olan bozulmuş, kokmuş ve çürümüş gıda maddelerini yetkililerin isteği ve raporu üzerine imha eder,

h) Sahipsiz olup, beldede başıboş dolaşan hayvanların muhafaza altına alınmasını sağlar ve bunlardan tehlike yaratması muhtemel olanların veteriner ekiplerince usulü dairesinde etkisiz hale getirilmesine yardımcı olur,

ı) Umumi yerlerde aşırı derecede gürültü yapanlara, çevreyi kirletenlere, pazar ve panayır yerlerinde geliş ve gidişi zorlaştıranlara gerekli ikaz ve tembihatta bulunur, uymayanlar hakkında gerekli yasal işlemi yapar.”

5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” kenar başlıklı” 71’inci maddesinin ilk fıkrasında: “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” hükmü yer almaktadır. 71’inci maddenin ikinci fıkrasında kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak haller sayılmış olup bu hallerden biri g-bendinde belirtilen “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması”dır.

Somut uygulama

..., ..., ..., ...’in kadrosu Belediyede zabıta memurluğundadır. Adı geçen kişiler 2016 yılında fiilen Zabıta Müdürlüğünde değil farklı birimlerde görev yapmıştır. Fiili durumda ...’un İşletme Müdürlüğünde şef olarak, ...’nın Yazı İşleri Müdürlüğünde personel olarak, ... ve ...’in Özel Kalem Müdürlüğünde personel olarak görev yaptığı tespit edilmiştir.

Sorumluların savunmaları ve temyiz dilekçesinde yer alan iddialara göre:

... İşletme Müdürlüğünde şef olarak çalışmıştır. İşletme İştirakler Müdürlüğü tüm hizmet binalarının güvenlik iş ve işlemlerinin yürütüldüğü birimdir.

... Yazı İşleri Müdürlüğünde personel olarak çalışmış, Yazı İşleri Müdürlüğü bünyesinde Zabıta Müdürlüğüne ait evrakların dijital ortama aktarılmasında görev yapmıştır.

... ve ... Özel Kalem Müdürlüğünde personel olarak çalışmış, vatandaşların sorunları ile ilgilenmişlerdir.

Somut uygulamanın mevzuat kapsamında incelenmesi

2016 yılı Bütçe Kanunun (K) Cetvelinde yer alan düzenlemeye göre zabıta hizmetlerinde fiilen çalışanlara belediye meclisi tarafından üst sınır dikkate alınarak belirlenen miktarda fazla çalışma ücreti ödenebilecektir.

... Belediye Meclisinin 05.11.2015 tarih ve 90 sayılı kararı ile 2016 yılı için ödenecek maktu fazla çalışma ücreti 2016 Yılı Bütçe Kanununun eki cetvellerinde belirlenen en üst miktar (572,45 TL) olarak tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde ..., ..., ... ve ...’in görev aldıkları birimlerde fiilen Zabıta Yönetmeliğinde yer verilen görevleri ifa etmedikleri anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla Daire Kararında, adı geçen dört personelin fiilen zabıta hizmetinde çalışmadıkları yönünde yapılan tespitin fiili duruma uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sorumluluk yönünden inceleme

5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesine göre, bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.

Kanunun “harcama talimatı ve sorumluluk” kenar başlıklı 32’nci maddesinde:

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” denilmektedir.

Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” kenar başlıklı 33’üncü maddesinde:

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.“

hükümleri yer almaktadır.

5018 sayılı Kanunun 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmış olup, harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 10’uncu maddesinde, ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,

Usul ve Esasların 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları belirtilmektedir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, her bir harcamanın harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından süreç kontrolü çerçevesinde yapılan işlemlerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıkları ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, mevzuata uygunluk açısından kontrolleri sağlamakla yükümlüdürler.

Buna göre, mevzuatta fiilen zabıta hizmetlerinde çalışanlara ödenebileceği öngörülen aylık maktu fazla çalışma ücreti ile ilgili olarak, somut uygulamada harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin ödeme yapılacak personelin fiilen zabıta hizmetinde çalıştıklarını teyit etme görevi bulunmaktadır. Fiilen zabıta hizmetinde çalışma koşulunu sağlamayan personele aylık maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu kamu zararı oluşmasında harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu bulunmaktadır.

Daire Kararında somut uygulamada oluşan kamu zararından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin sorumlu tutulmasının mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

BU İTİBARLA, yukarıda açıklanan gerekçelerle 297 Karar-111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesinin gerekçesi ve hükmünün hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, 297 Karar-111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesinin TASDİKİNE (Üyeler ... ve ...’in aşağıda yer alan karşı oy gerekçesine karşı), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 29.03.2023 tarih ve 54655 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Karşı oy gerekçesi

Üyeler ... ve ...’in karşı oy gerekçesi

2016 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu (K) Cetvelinin ilgili bölümünde belediyelerde zabıta hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) fazla çalışma ücreti ödenebileceği belirtilmektedir. Buna göre, somut uygulamada kadroları Belediye Zabıta Müdürlüğünde bulunmakla birlikte fiili durumda farklı birimlerde görev yapan personele yapılan söz konusu ödemenin mevzuata uygun olup olmadığının belirlenmesinde öncelikle adı geçen kişiler tarafından bu birimlerde ifa edilen hizmetlerin zabıta hizmeti niteliğinde olup olmadığının ayrı ayrı belirlenmesi gerekmektedir.

Özel Kalem Müdürlüğünde görev yapan ve vatandaşların sorunları ile ilgilendikleri belirtilen ... ve ... ile Yazı işleri Müdürlüğünde görev yapan ve evrakların dijital ortama aktarılmasını yürüten ... tarafından ifa edilen hizmetler zabıta hizmeti değildir.

İşletme Müdürlüğünde şef olarak görev yapan ...’un ise hangi görevle ilgili hizmet yaptığı konusunda bilgi ve belge bulunmamaktadır. Savunma ve temyiz dilekçelerinde hizmet binalarının güvenlik iş ve işlemlerinin İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiği belirtilmekle birlikte ...’un doğrudan hizmet binalarının güvenliği ile ilgili hizmet yürüttüğü açıkça belirtilmemektedir. Bununla birlikte, 10.07.2014 tarih ve 53 Karar sayılı Belediye Meclis Kararıyla uygun görülerek yürürlüğe konulan ... Belediyesi İşletme Müdürlüğü Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin 8’inci maddesine göre işletme müdürlüğü üç şeflik ve sivil savunma uzmanlığı biriminden oluşmaktadır. Şeflikler: İdari işler şefliği, işletme şefliği, güvenlik şefliği. Bu şefliklerden özellikle Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen güvenlik şefliği bünyesinde yürütülen işler zabıta hizmetlerine benzemektedir. Dolayısıyla ...’un İşletme Müdürlüğünde fiilen zabıta hizmetlerini ifa etmiş olabilir.

Daire Kararında ...’un fiilen zabıta hizmeti ifa etmediği belirtilmektedir. Ancak Daire Kararında ...’un fiilen hangi hizmeti yürüttüğü konusunda açıklama veya tespit bulunmamaktadır. Bu durumda Daire Kararında adı geçen kişinin fiilen zabıta hizmeti ifa etmediği konusundaki gerekçenin fiili duruma uygun olduğu sabit değildir.

Duruşma sırasında mali hizmetler müdürü tarafından ...’un 2016 yılında fiilen işletme müdürlüğünde güvenlik biriminde şef olarak hizmeti yaptığı belirtilmiştir. ...’un kadrosu zabıta müdürlüğündedir. Duruşmacı tarafından ayrıca güvenlik şefliği 2016 yılında işletme müdürlüğüne dahil iken 2018 yılında güvenlik şefliğinin işletme müdürlüğü kapsamından çıkarılarak zabıta müdürlüğü kapsamına alındığı belirtilmiştir. Yani 2018 yılı itibarıyla güvenlik birimi zabıta müdürlüğü bünyesindedir. Bu durum güvenlik biriminde yürütülen hizmetlerin zabıta hizmetleriyle olan benzerliğini teyit etmektedir.

Daire Kararının kamu zararı tablosunda yer alan toplam ... TL’nin ... TL’lik kısmının ahizi ...’dur. ...’a ödenen zabıta hizmeti fazla mesai ücretinin mevzuata uygun olmadığı sabit değildir, bu kişiye ödenen tutar kamu zararı teşkil etmeyebilir. ..., ... ve ...’e ödenen tutarlar toplamı olan ... TL ise 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin ikinci fıkrasının g-bendinde belirtilen “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararı oluşturmaktadır.

BU İTİBARLA, 297 Karar-111 İlam sayılı Daire Kararının 5’inci maddesinde sorumlulara ödettirilmesine hükmedilen toplam ... TL’nin ...’a ödenen toplam ... TL’lik kısmı ile ilgili olarak fiili durumun sabit olmadığı, fiili durumun açıkça tespitinin yapılmasının ardından buna uygun hüküm kurulması gerektiğinden Daire Kararının 5’inci maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesi gerekir.)