Sayıştay 5. Dairesi 443 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 14.01.2021

• Karar No: 443

• İlam No: 41

• Madde No: 15

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Katma Değer Vergisi

……. Tic. LTD.ŞTİ’ ye …… tarihinde ihale edilen …… Mahallesi ……Kentsel Dönüşüm Konutları Yapılması İşinde; ihale şartnamesi uyarınca Katma Değer Vergisinin (KDV) yüklenicinin sorumluluğunda olduğu açıkça ifade edilmesine rağmen yükleniciye ayrıca KDV ödenmesi sonucunda …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 2 nci maddesinde idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu kanun hükümlerine göre yürütüleceği, 68 inci maddesinde ise; bu Kanun kapsamında yer alan işlerin ihalelerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun hükümlerinin ayrıca diğer kanunların Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümlerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Genel Tebliğinin “İdarelerin kamu kaynağı kullanımı gerektirmeyen işleri” başlıklı 3.1.1. maddesinde de; kamu harcaması yapılmasını gerektirmeyen ve bütçeden ödenek kullanımı söz konusu olmayan kat ve/veya arsa karşılığı yapım işlerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında yer almadığı ifade edilmiştir.

Bu düzenlemeler uyarınca, kamu giderine ilişkin ihalelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun, kamu gelirine ilişkin ihalelerde ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun uygulanması gerekmektedir. Esasen, kat karşılığı inşaat yapım işlerinde bir kamu gideri değil kamu geliri söz konusu olduğundan, bir başka ifadeyle, idarenin duran varlıklarının değerinde bir artış meydana geldiğinden, gelir getirici nitelikteki bu ihalelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılması gerektiği şeklindeki değerlendirmenin kabulü son derece doğaldır.

İhale şartnamesinin “İdarece asgari istenen dairelere ilaveten para teklif etmek veya üste ilaveten para talep etmek” başlıklı 12 nci maddesinde özetle; kat karşılığı yapılacak ihalelerin; 2886 Sayılı Kanunun 35/a maddesi hükmü gereği kapalı teklif usulü ile gerçekleştirileceği, idareye istekli tarafından verilmesi öngörülen ve ihale şartnamesinde belirtilen asgari şartın altındaki tekliflerin kesinlikle kabul edilmeyeceği, asgari şartın üzerindeki tekliflerin ise sadece nakit para olması durumunda ihale komisyonunca esas alınacağı, artırım tekliflerinin nakit değer olarak yapılabileceği, isteklinin idarenin istediği asgari şartları yerine getirmek koşuluyla ilave nakit para talep edebileceği, ilave para talep edilmesi durumunda ödemelerin pursantaj usulüne uygun olarak düzenlenen aylık hakedişler halinde yapılacağı, idareye isteklilerce verilmesi gereken bağımsız bölümler belirli olduğu, teklif veren isteklilerin söz konusu bağımsız bölümleri idareye vermek kaydıyla, idareye ilave ne kadar para vereceğini veya idareden ne kadar para istediğini teklif mektubunda ayrıca belirtmesi gerektiği ifade edilmiştir.

İlave bedel ödenmesini gerektiren söz konusu kat karşılığı yapım işinde, idarenin …… -TL’yi yükleniciye ödemesi kararlaştırıldığından, bir başka ifadeyle, bir bütçe geliri değil bütçe gideri oluştuğundan, ihale sürecinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanuna göre değil 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yürütülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. İdarenin yanlış ihale yöntemi uyguladığı sabit olmakla birlikte, asıl konu, idarece ödenmesi gereken ilave bedel nedeniyle yüklenicinin düzenleneceği faturalarda yer alan KDV’nin hangi orandan hesaplanacağı ve hesaplanan bu KDV’yi idarenin mi yoksa yüklenicinin mi ödeyeceğinin belirlenmesidir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 inci maddesinde, Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu, 2 nci maddesinin 5 inci bendinde trampanın iki ayrı teslim olduğu ve bu Kanunun uygulanmasında arsa karşılığı inşaat işlerinde; arsa sahibi tarafından konut veya işyerine karşılık müteahhide arsa payı teslimi, müteahhit tarafından arsa payına karşılık arsa sahibine konut veya işyeri teslimi yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmış, KDV Kanununun 28 inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye istinaden yayımlanan 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile BKK eki (I) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, (II) sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8, ekli listelerde yer alanlar hariç olmak üzere, vergiye tabi diğer işlemler için %18 olmak üzere KDV oranları belirlenmiştir.

BKK eki (I) sayılı listenin 11 ile 13 üncü maddelerinde net alanı 150 m2’ye kadar olan konut teslimlerinin, belediyelerce konut yapılmak üzere projelendirilmiş arsaların net alanı 150 m2’nin altındaki konutlara isabet eden kısmının ve belediyelere yapılan sadece net alanı 150 m2’ye kadar konutlara ilişkin taahhüt işlerinin %1 oranında KDV’ye tabi olduğu ifade edilmiştir.

Anlaşılacağı üzere, net alanı 150m2’ye kadar olan konutların belediyelere yapılması durumunda, gerek konut teslimlerinde gerekse inşaat taahhüt işlerinde KDV oranı %1 olarak hesaplanmalıdır. Hal böyleyken, 2886 sayılı Kanuna göre ihale edilen kat karşılığı inşaat yapım işlerinde yüklenici tarafından idareye teslim edilen bağımsız bölümlerde KDV oranı %1, pursantaj usulüyle ve aylık hakedişler halinde yükleniciye yapılan ilave ödemelerde ise KDV oranı %18 alınmıştır. BKK eki esaslara göre gerek konut teslimleri gerekse yükleniciye ödenen ilave tutarlarda KDV oranının %1 olarak alınması gerekmektedir. Şöyle ki arsa payı karşılığı inşaat yapım işleri yukarıda bahsedildiği üzere KDV mevzuatı açısından iki ayrı teslim hükmünde olup idarece ilave bedel ödenmesi bu işin aslında bir konut teslimi olduğu gerçeğini değiştirmemektedir. Nasıl ki yüklenici tarafından idareye teslim edilen bağımsız bölümler için (net alanı 150 m2’den küçük) düzenlenen faturalarda KDV oranı %1 ise sözleşme gereği ilave bedel ödemelerine ilişkin düzenlenen faturalarda da KDV oranının %1 hesaplanması gerekmektedir.

Bir an için, söz konusu yapım işinin, konut teslimi değil de inşaat taahhüt işi kapsamında olduğu kabul edilse bile, BKK eki esaslarda yer alan düzenlemeler uyarınca uygulanması gereken KDV oranında bir farklılık ortaya çıkmamaktadır. Bir başka ifadeyle, söz konusu konut yapım işlerinin inşaat ve taahhüt işi kapsamında yapılması halinde dahi KDV oranı %1 olarak hesaplamaya dahil edilmelidir.

İdarece istenen bağımsız bölümlere karşılık ödenecek ilave bedele ait KDV oranın %1 olması gerektiğine ilişkin yapılan açıklamalardan sonra açıklığa kavuşturulması gereken diğer bir husus da hesaplanan KDV’ye kimin katlanacağının belirlenmesidir. İşe ilişkin ihale şartnamesinde KDV’nin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu açıkça hüküm altına alındığından, yüklenici tarafından idareye teslim edilen bağımsız bölümler nedeniyle düzenlenen faturalarda KDV % 1 oranında hesaplanmış ve yüklenici tarafından karşılanmıştır.

Belediyeye teslim edilen bağımsız bölümler karşılığında yükleniciye hakedişlerle birlikte ödenen ilave bedellerde ise, KDV oranında bir değişiklik yapılmasını gerektiren herhangi bir durum mevcut olmamasına rağmen KDV oranı %18 olarak alınmış, ayrıca, hesaplanan KDV tutarı şartnameye aykırı olarak idarece yükleniciye ödenmiştir. Esasen, idare istediği bağımsız bölümlerin bedeli olarak yükleniciye kısmen taşınmaz kısmen de nakit para ile ödeme yapmıştır. İhale şartnamesinde açıkça hüküm altına alındığı üzere yüklenici tarafından ilave bedele ilişkin düzenlenen faturalardaki KDV’yi de yüklenicinin üstlenmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; sorumlular tarafından yapılan savunma ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, sorguda belirtilen …… -TL tutarındaki kamu zararının …… tarih ve …… nolu tahsilat makbuzu tahsil edildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; …… Tic. LTD.ŞTİ’ ye …… tarihinde ihale edilen …… Mahallesi …… Kentsel Dönüşüm Konutları Yapılması İşinde; ihale şartnamesi uyarınca Katma Değer Vergisinin (KDV) yüklenicinin sorumluluğunda olduğu açıkça ifade edilmesine rağmen yükleniciye ayrıca KDV ödenmesi sonucunda oluşan …… TL kamu zararının …… tarih ve …… nolu tahsilat makbuzu ile ahiz ……Tic. LTD.ŞTİ’nden tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.