Sayıştay 5. Dairesi 44297 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2016

• Daire: 5

• Dosya No: 44297

• Tutanak No: 46282

• Tutanak Tarihi: 22.05.2019

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Konu: Belediye lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretinin dağıtımında 659 sayılı KHK’nın 13’üncü maddesinde unvanı sayılmamasına rağmen hukuk servisinde çalışan memur personele de ödeme yapılması.

... Sayılı İlamın 8’inci maddesiyle; ... Büyükşehir Belediyesi lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretinin dağıtımında 659 sayılı KHK’nın 13’üncü maddesinde unvanı sayılmamasına rağmen hukuk servisinde çalışan memur personele de ödeme yapılması sonucu ... TL’nin sorumlulardan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla temyiz talebinde bulunan ...’ın dilekçesinde;

“TEMYİZ NEDENLERİ; Sayıştay 5. Dairesinin, ... tarih ve ilam No: ..., Karar No: ... sayılı ilamını aşağıdaki gerekçelerle temyiz ediyorum.

1. 02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin;

• Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı başlıklı 14'üncü maddesi;

"(1) Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.

(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekâlet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dâhilinde ödenir.

a) Vekâlet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55'i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40'ı, hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5'i eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekâlet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge, diğerleri için (6.000) gösterge rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.",

• Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar başlıklı 18'inci maddesi ise;

"(1) 2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.

(2) 8/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Maliye Vekâleti Başhukuk Müşavirliğinin ve Muhakemat Umum Müdürlüğünün Vazifelerine, Devlet Dâvalarının Takibi Usullerine ve Merkez ve Vilâyetler Kadrolarında Bazı Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 4353 sayılı Kanuna yapılan atıflar ilgisine göre bu Kanun Hükmünde Kararnameye ve 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.

(3) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146'ncı maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta vekâlet ücretinin ödenmesine ilişkin olarak 657 sayılı Kanunun 146'ncı maddesine yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır. ..."

Hükmünü amirdir.

Yine 02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Mali Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 12’nci maddesi;

"(2) 31/12/2011 tarihinden geçerli olmak üzere;

659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan ", hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5'i" ibaresi ile aynı fıkranın (b) bendinde yer alan "diğerleri için (6.000) gösterge" ibaresi ...

Yürürlükten kaldırılmıştır."

Hükmünü amirdir.

Yetki Yasası ve KHK'lerle ilgili hükümler Anayasa'nın 87'nci ve 97'nci maddelerinde yer almaktadır. 87’nci maddede, Bakanlar Kurulu'na "belli konularda" KHK çıkarma yetkisinin verilmesi TBMM'nin görev yetkileri arasında sayılmış, 91. maddede ise KHK çıkarılmasına yetki veren yasada bulunması zorunlu öğeler belirtilmiştir.

Buna göre yetki yasasında çıkarılacak KHK'nın amacının, kapsamının, ilkelerinin, kullanma süresinin ve süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının belirtilmesi gerekir. Bakanlar Kuruluna verilen yetki yasada öngörülen konu, amaç, kapsam, ilke ve süre ile sınırlı bir yetkidir. Bu durumda yetki yasası, verilen yetkiyi açıkça belirleyerek Bakanlar kuruluna çerçeve çizmektedir.

10/10/2013 tarih ve 28791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 27/12/2012 tarih ve E:2011/139, K.2012/205 sayılı kararı ile 11/10/2011 günlü ve 666 sayılı KHK'nın Ek 12’nci maddesinin (2) numaralı bendinin, mali haklara ilişkin hükmün, mevcut veya yeni ihdas edilen ya da bir başka bakanlıkla birleştirilen bakanlıkların görev, yetki, teşkilat ve kadrolarının düzenlenmesiyle bağlantılı ve bunların zorunlu sonucu olmadığı, doğrudan mali haklara ilişkin bir düzenleme niteliğinde olduğundan 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında bulunmadığı, dolayısıyla Anayasa'nın 91’inci madddesine aykırı olduğu gerekçesi ile iptaline karar verilmiştir.

Bu durumda sorguya konu işlemin dayanağı mevzuatın mali haklara ilişkin olduğu ve yetki kanunun kapsamında bulunmadığı gerekçesi ile Anayasa Mahkemesinin yukarda yer verilen kararıyla iptal edilmiş olup dolayısıyla sorgu konusu işlemin hukuksal dayanağı da kalmamıştır.

Nitekim ... Bölge İdare Mahkemesi'nin … tarih ve Esas No:., Karar No:… sayılı kararı, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve Esas No:…, Karar No:… sayılı kararı, ... İdare Mahkemesi'nin .. tarih ve Esas No:…, Karar No:… sayılı kararı, … (2.) İdare Mahkemesi'nin … tarih ve Esas No:…, Karar No:… sayılı kararı ile emsal mahkeme kararları da bu yöndedir.

2. Vekâlet ücretlerine ilişkin mevzuat düzenlemelerinde, toplanılan vekâlet ücretlerinin dağıtımında sadece lehine hükmedilen avukata dağıtım esas alınmamakta hukuk birimleri bir bütün olarak kabul edilmek suretiyle toplanılan vekâlet ücretlerinin söz konusu ücretlerinin toplanmasında emeği geçen tüm personele dağıtımı esas alınmaktadır. Bu nedenle dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukata vekalet ücreti dağıtımı yapıp hukuk biriminde fiilen görev yapan, dava ve icra dosyalarını takip eden, davaların yürütülmesine ve kazanılmasında etkin olarak görev alan memurları bu kapsam dışında bırakmak adalete ve hakkaniyete aykırı olacaktır.

3. Öte yandan hukuk biriminde fiilen görev yapan, dava ve icra dosyalarını takip eden, davaların yürütülmesine ve kazanılmasında etkin olarak görev yapan memurlar vekâlet ücreti alacaklarının da etkin olarak takibini yapmakta ve yürütmektedirler. Memurların kapsam dışında tutulması halinde vekâlet ücretlerinin takibinde ve tahsiline önemli aksaklıklar ve gecikmeler olacaktır. Çünkü kapsam dışı bırakılan memurlardan, vekâlet ücretinin takibini ve tahsilini istemek mümkün olmayacaktır. Sınırlı sayıda olan kamu avukatları ise zaten çok fazla olan iş yükü altında bir de vekalet ücreti alacaklarının takibini ve tahsilini yapmak hususunda zorlanacaklardır. Nitekim son dönemde birçok kurumda vekâlet ücretlerinin takibinde sorunlar yaşandığı bu nedenle de konunun Sayıştay Başkanlığı tarafından sorguya alındığı hususu bilinmektedir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle vekâlet ücreti dağıtımının yasal mevzuata uygun olduğu görüşü ile Sayıştay 5. Dairesi'nin, ... tarih ve ilam No: ..., Karar No: ... sayılı ilamının temyizen incelenerek kaldırılması hususunu saygıyla arz ederim.”

Denilmektedir.

Sayıştay Başsavcılığının mütalaasında;

“... Büyükşehir Belediyesi ... yılı hesabının 5’inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... no.lu ilamın 8’inci maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden Gerçekleştirme Görevlisi ...’ın ilgi yazı ekinde gönderilen temyiz dilekçesi incelendi.

İlamın 8’inci maddesinde, ... Büyükşehir Belediyesi lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretinin dağıtımında 659 sayılı KHK’nin 14’üncü maddesinde unvanı sayılmamasına rağmen hukuk servisinde çalışan memur personele de ödeme yapılması sonucunda oluşan ... TL kamu zararının, ilamda adı geçen harcama yetkililerine ve gerçekleştirme görevlilerine müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, karar verilmiştir.

Temyiz dilekçesinde, 659 sayılı KHK’nin 14’üncü maddesine yer verilerek, vekalet ücretlerinin dağıtımında ilişkin mevzuatta sadece lehine hükmedilen avukata dağıtımın esas alınmadığı, hukuk birimleri bir bütün olarak kabul edilmek suretiyle emeği geçen tüm personele vekalet ücretinin dağıtımının esas alındığı, hukuk biriminde fiilen görev yapan dava ve icra dosyalarını takip eden davaların yürütülmesinde ve kazanılmasında etkin olarak görev alan memurların bu kapsam dışında bırakılmasının adalete ve hakkaniyete uygun olmayacağı, bu memurların kapsam dışında tutulması halinde vekalet ücretlerinin takibinde ve tahsilinde aksaklıkların olacağı, vekalet ücreti verilmeyen kurumlarda bu tür sorunların yaşanmaya başlandığının bilindiği belirtilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde;

“Bu Yönetmeliğin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ve özel kanunlar uyarınca 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” denildikten sonra, “Vekalet Ücretinin Limiti ve Dağıtım Şekli” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Emanet hesabında toplanan vekalet ücretleri, vekalet ücretinden yararlanacak kişilere yıllık tutarı; (10.000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın oniki katını geçmemek üzere, aşağıdaki şekilde dağıtılır:

a) Dava veya icra dosyasını takip eden hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55'i, vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir.

b) Davanın takibi ve sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte hizmeti geçenlere (a) bendine göre ayrılan hisseler bu kişilerin hizmet ve karara tesir derecesine göre hukuk birim amiri tarafından paylaştırılır.

c) Dağıtımı yapılmayan %5'lik kısım muhasebe birimince Hâzineye gelir kaydedilir.”

Denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ;

... Büyükşehir Belediyesi lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretinin dağıtımında 659 sayılı KHK’nin 14’üncü maddesinde unvanı sayılmamasına rağmen hukuk servisinde çalışan memur personele de ödeme yapılması sonucunda ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak, 08.07.2012 tarih ve 28347 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler ve özel kanunlar uyarınca 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 14’üncü maddesine göre ödenecek vekalet ücretlerinin dağıtımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir” denildikten sonra, “Vekalet Ücretinin Limiti ve Dağıtım Şekli” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Emanet hesabında toplanan vekalet ücretleri, vekalet ücretinden yararlanacak kişilere yıllık tutarı; (10.000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın oniki katını geçmemek üzere, aşağıdaki şekilde dağıtılır:

a) Dava veya icra dosyasını takip eden hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55'i, vekalet ücreti dağıtımının yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir.

b) Davanın takibi ve sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte hizmeti geçenlere (a) bendine göre ayrılan hisseler bu kişilerin hizmet ve karara tesir derecesine göre hukuk birim amiri tarafından paylaştırılır.

c) Dağıtımı yapılmayan %5'lik kısım muhasebe birimince Hâzineye gelir kaydedilir.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

5393 saylı Belediye Kanununun “Avukatlık Ücretinin Dağıtımı” başlıklı 82’nci maddesinde, “Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.” denilmekle birlikte, Belediye Kanununun atıf yaptığı 1389 sayılı Kanun, 02.11.2011 tarih ve 28103 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesinin (1) inci fıkrasında yer alan “2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır” hükmü ile yürürlükten kaldırılmıştır. Mezkur KHK’nın “Davalardaki Temsilin Niteliği ve Vekalet Ücretine Hükmedilmesi ve Dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin (2/a) bendinde; “Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı eşit olarak ödenir” hükmü ile vekalet ücretine ilişkin düzenleme şekillendirilmiştir.

02.11.2011 tarihli ve 28103 sayılı mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 666 sayılı KHK’nın 1’inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya Ek Madde 12 (2) no.lu fıkra düzenlemesi sonucunda, 31.12.2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 659 sayılı KHK’nın 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “hukuk biriminde görev yapan diğer personele %5’i” ibaresi ile aynı fıkranın (b) bendinde yer alan “diğerleri için (6.000) gösterge” ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Son olarak, 10.10.2013 tarih ve 28791 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 27.12.2012 tarih ve E:2011/139, K:2012/205 sayılı kararı ile 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek 12’nci maddenin (2) numaralı bendinin, Anayasa’ya aykırılığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Anayasa Mahkemesinin Kararları” başlıklı 153’üncü maddesinde, “Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. … İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar” hükümleri yer almaktadır.

Söz konusu hükümler uyarınca Anayasa Mahkemesi’nin herhangi bir Kanun veya Kanun Hükmünde Kararnamenin bir veya birkaç maddesini ya da tümünü Anayasa’ya aykırılık gerekçesi ile iptal etmesi halinde, iptal edilen hüküm veya hükümlerin yürürlükte bulunduğu dönemde menfi olarak etkilenen gerçek ve tüzel kişiler, Mahkeme’nin iptal kararı üzerine geçmişe dönük hak talebinde bulunamayacaklardır.

Savunmalarda her ne kadar haklı olduklarına ilişkin emsal İdare Mahkemesi Kararları göndermiş iseler de, söz konusu kararlar henüz Temyiz aşamasını veya karar düzeltme aşamasını tamamlamamış karalardır. Ayrıca, aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, herhangi bir kanun hükmüne ilişkin yeni bir düzenleme içeren bir kanun hükmü, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararı ile ortadan kaldırıldığında, eski düzenlemenin yeniden yürürlüğe girmesi mümkün değildir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, Belediye Hukuk İşleri Müdürlüğü’nde çalışan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukat dışındaki personele de vekâlet ücreti ödenmesine ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapılmadığından, ödenen bu ücretlerin hukuki bir dayanağı bulunmamakta, dolayısıyla söz konusu personele dağıtılan vekalet ücreti, kanuni dayanağı olmadan ödeme yapılması anlamına gelerek kamu zararı oluşturmaktadır.

Bu itibarla sorumlu iddialarının reddedilerek ... sayılı İlamın 8 inci maddesiyle ... Büyükşehir Belediyesi lehine sonuçlanan davalardan alınan vekalet ücretinin dağıtımında 659 sayılı KHK’nın 13’üncü maddesinde unvanı sayılmamasına rağmen hukuk servisinde çalışan memur personele de ödeme yapılması sonucu ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 22.05.2019 tarih ve 46282 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.