Sayıştay 5. Dairesi 442 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 14.01.2021

• Karar No: 442

• İlam No: 32

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Gelir vergisi tevkifatı

Belediye tarafından ….. tarihinde …. TL bedelle, ……’na ihale edilen yıllara sari …..İşi’ne ilişkin geçici kabul tarihinden önce yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri” başlıklı 42 nci maddesinde;

“Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat (dekapaj işleri de inşaat işi sayılır) ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkûr yıl beyannamesinde gösterilir.

Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını takip eden yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar vermeye mecburdurlar.”

denilmektedir.

Anılan Kanunun “İnşaat ve onarma işlerinde işin bitimi” başlıklı 44 üncü maddesinde;

“İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.

Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her nam ile olursa olsun elde edilen hasılat, bu giderlerin yapıldığı veya hasılatın elde edildiği yılın kar veya zararının tespitinde dikkate alınır.”

denilmektedir.

Aynı Kanunun “Vergi tevkifatı” başlıklı 94 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında ise;

“42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden, ...

%25 vergi tevkifatı yapılır.

…

Cumhurbaşkanı, bu maddede yer alan tevkifat nispetini, her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmak suretiyle yeniden tespit etmeye yetkilidir.”

hükmü yer almaktadır.

Gelir Vergisi Kanununda %25 olarak belirlenen tevkifat oranı 03.02.2009 tarih ve 27130 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 12.01.2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında %3 olarak yeniden belirlenmiştir. Anılan Kanunun 94 üncü maddesinin 6 ncı fıkrasında tevkifat oranının belirlenmesine ilişkin yetki Bakanlar Kuruluna ait iken, 02.07.2018 tarih ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45 inci maddesiyle söz konusu yetki Cumhurbaşkanına verilmiş olup, bu yetki çerçevesinde Cumhurbaşkanınca herhangi bir düzenleme yapılmadığından bahsi geçen Bakanlar Kurulu Kararı halen yürürlüktedir.

Anılan Kanunun “Vergi tevkifatında uyulacak esaslar” başlıklı 96 ncı maddesinde;

“Vergi tevkifatı, 94 üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder. ”

denilmektedir.

Aynı Kanunun “Muhtasar beyanname” başlıklı 98 inci maddesinde;

“94 üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmi üçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.”

hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “Vergi tevkifatının yatırılması” başlıklı 119 uncu maddesinde;

“94 üncü madde gereğince yapılan vergi tevkifatı, vergi kesenler tarafından beyanname verecekleri ayın yirmialtıncı günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılır”.

hükmüne yer verilmiştir.

Muhasebat Genel Müdürlüğü 18 Sıra No’lu Genel Tebliğinin “Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşlerinde Hakedişlerden Yapılacak Vergi Kesintileri” başlıklı düzenlemesinde;

“193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun değişik 42 nci maddesinde birden fazla takvim yılına taşan inşaat ve onarım işlerinde kar veya zararın işin bittiği yıl kat’i olarak tespit edileceği ve tamamının o yılın geliri sayılarak mezkûr yıl beyannamesinde gösterileceği; 44 üncü maddesinde ise inşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığım gösteren tutanağın düzenlendiği tarihin, diğer hallerde ise işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarihin, bitim tarihi olarak kabul edileceği hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, 42 nci madde kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (Kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden vergi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir. Buna göre;

1. 193 sayılı Kanunun 42 nci maddesi kapsamına giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (Kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden, 94 üncü madde uyarınca belirlenen oranda gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.

2. Sözleşmesine göre yılı içerisinde bitirilmesi gereken inşaat ve onarım işinin, her ne sebeple olursa olsun yılı içerisinde bitirilemeyerek, idarece ek süre verilmesi ve bu sürenin ertesi yıla taşması halinde;

a)Ek süre ile ilgili kararın verildiği tarihten,

b)Ek süre verilmemiş olmakla birlikte işin bitiminin ertesi yıla taşması halinde ise ertesi takvim yılı başından itibaren,

ödenecek istihkak bedelleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.” hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen Gelir Vergisi Kanunun 42, 44, 94, 96, 98, 119 uncu maddeleri ve Muhasebat Genel Müdürlüğü 18 Sıra Nolu Genel Tebliğinin “Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşlerinde Hakedişlerden Yapılacak Vergi Kesintileri” başlıklı düzenlemesinin hükümlerinden anlaşılacağı üzere yıllara sari inşaat ve onarım işleri için geçici kabul tarihinden önce yapılan hakediş ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı yapılması ve söz konusu tevkifatın bahsi geçen Kanun maddelerinde belirtilen sürede ilgili vergi dairesine yatırılması gerekmektedir.

Belediye tarafından ……’na ….. tarihinde ihale edilen …… İşi’ne ilişkin belgeler incelendiğinde, söz konusu yapım işine ilişkin sözleşmenin ….. tarihinde yapıldığı, yer teslim tarihinin ….. olduğu, sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin ….. olduğu, bu sebeple bahsi geçen yapım işinin yıllara sari bir iş olduğu ve geçici kabul tarihinden önce yapılan hakediş ödemelerinden %3 gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ” denilmektedir.

Anılan Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe, ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.’’ hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005- 5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

hükmü yer almaktadır.

Adı geçen Kanunun 71 inci maddesinde;

"Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır. ” hükmüne yer verilmiştir.

19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17 inci maddesinde;

“Kamu zararı;

…

e) Hakedişlerden kesinti suretiyle yapılan gelir tahsilatının eksik yapılması hallerinde, tahsilat tutarının gelir kaydedilmesi gerektiği tarihte, oluşmuş kabul edilir. ”

hükmü yer almaktadır. Söz konusu yönetmelik hükmünden, bahsedilen gelirin sadece ilgili idareye ait olan gelirler olmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan Gelir Vergisi Kanunu, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre; söz konusu gelir vergisi tevkifatının hakediş ödemesinden yapılması ve ilgili vergi dairesine yatırılması gerekmektedir. Adı geçen yıllara sari yapım işine ilişkin olarak geçici kabul tarihinden önce ilişikli ödeme emriyle yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucu oluşan kamu zararından söz konusu hakediş ödemesinin yapılması için harcama talimatı veren harcama yetkilisi, yapılması gereken vergi tevkifatını hakediş raporunda göstermeyen gerçekleştirme görevlileri ile ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi sorumludur.

Sorumlular tarafından gönderilen savunmalar ve eki belgeler incelendiğinde, sorgu konusu yapım işinin hakediş ödemesinden yapılması gereken ….. TL tutarındaki gelir vergisi tevkifatının aslı ve ….. TL tutarındaki gecikme faizinin Belediyenin …… A.Ş.’de bulunan ….. IBAN nolu hesabına …. tarihinde yatırıldığı Bankaca düzenlenen …. ve …..nolu dekontlardan anlaşılmıştır. Söz konusu tutarlar tahsil edildikten sonra vergi sorumlusu sıfatıyla …. Belediyesince düzenlenen muhtasar beyanname ile …. tarihinde Develi Vergi Dairesi Müdürlüğüne yatırılmıştır.

Bu itibarla; Belediye tarafından ….. tarihinde ….. TL bedelle, …..’na ihale edilen yıllara sari ….. İşi’ne ilişkin geçici kabul tarihinden önce yapılan hakediş ödemesinden gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucunda oluşan ….. TL kamu zararının ….. tarih ve ….. nolu banka dekontu ile ahiz ……ndan tahsil edilip vergi sorumlusu sıfatıyla Belediye tarafından düzenlenen muhtasar beyanname ile ilgili vergi dairesine yatırıldığından ilişilecek bir husus kalmadığına;

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.