Sayıştay 5. Dairesi 441 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirler

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 14.01.2021

• Karar No: 441

• İlam No: 31

• Madde No: 20

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar

KARAR

Damga vergisi ve stopaj

A) Belediye tarafından …. İdare Mahkemesinin ….. tarihli …... ve …... sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ….’ye yapılan KDV hariç …… TL avukat vekâlet ücreti ile …….. TL yargılama gideri olmak üzere toplam ……. TL ödeme üzerinden damga vergisi kesilmemesi sonucunda ……. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

488 sayılı Damga Vergisi Kanununun l inci maddesinde;

“Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar Damga vergisine tabidir. Bu kanundaki kâğıtlar terimi, yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret kanmak suretiyle düzenlenen ve \ herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

3 üncü maddesinde ise;

“Damga Vergisinin mükellefi kâğıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kâğıtların Damga Vergisini kişiler öder.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Yine aynı Kanunun 8 inci maddesinde ise resmi daireden maksadın genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu belirtilmiştir.

Ayrıca bahse konu Kanuna ekli (1) sayılı Tablonun “Makbuzlar ve diğer kâğıtlar” başlıklı IV. Bölümünün (1-A) sırasında, “Resmî daireler tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler (avans olarak yapılanlar dâhil) nedeniyle kişiler tarafından resmî dairelere verilen ve belli parayı ihtiva eden makbuz ve ibra senetleri ile bu ödemelerin resmî daireler nam ve hesabına, kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmesini veya emir ve havalelerine tediyesini temin eden kâğıtların (Binde 9,48) oranında damga vergisine tabi olduğu,” ifade edilmiştir.

Buna göre Belediye tarafından …… İdare Mahkemesinin …….. tarihli ……. ve ……… sayılı kararı gereğince davacı vekiline ödenen KDV hariç …….. TL avukat vekâlet ücreti ile …….. TL yargılama gideri toplamı olan ……. TL üzerinden damga vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede davacı vekili avukat ……’ye yapılan ödeme üzerinden damga vergisi kesintisinin yapılmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinin (g) bendinde mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararı olarak tanımlanmıştır.

Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince davacı vekili avukat …….’ye yapılan ödeme üzerinden damga vergisini kesmeyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.

Yapılan incelemede; sorgu konusu hususa ilişkin olarak sorumlular tarafından savunma gönderilmemiş olmakla birlikte, Belediye tarafından …….İdare Mahkemesinin ……. tarihli …….. ve …….. sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ………’ye yapılan ödeme üzerinden damga vergisinin kesilmemesi sonucu oluşan toplam …….. TL kamu zararının ……… tarihli ve ….. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ………’den tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; Belediye tarafından ……..İdare Mahkemesinin ………tarihli ……... ve ……….. sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ………’ye yapılan KDV hariç ……… TL avukat vekâlet ücreti ile ………. TL yargılama gideri olmak üzere toplam ……… TL ödeme üzerinden damga vergisi kesilmemesi sonucunda oluşan …….. TL kamu zararının ………. tarihli ve ……numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz …….’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,

Sorgu konusu hususa ilişkin olarak; ilgili vergi dairesine bildirilmesine gerek bulunmadığına;

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.

B) Belediye tarafından …….. İdare Mahkemesinin ……. tarihli ………. ve …….. sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ………. adına ödenen KDV hariç …….. TL avukat vekâlet ücreti ödemesinde %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucunda …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde;

“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

…

2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere (. . )(3) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,

b)Diğerlerinden,”

hükmüne yer verilmiştir.

Serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden kesilecek vergi tevkifat nispeti ise 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 94/2-a maddesinde belirtilenler (telif ödemeleri) için %17, 94/2-b maddesinde belirtilenler (diğer ödemeler) için %20 olarak belirlenmiştir.

Kamu idarelerinin telif kazancı niteliğinde olmayan serbest meslek ödemeleri, GVK’nın 94/2-b maddesine göre %20 oranında gelir vergisi tevkifatına tabidir. Ancak yapılan incelemede, söz konusu işe ilişkin düzenlenen ödeme emrinde avukat vekâlet ücreti ödemesinde gelir vergisi tevkifatının yapılmadığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu Zararı” başlıklı 71 inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış olup, davacı vekili avukat ………..’ye ödenen KDV hariç …….. TL avukat vekâlet ücreti üzerinden gelir vergisi tevkifatının yapılmadığı tespit edilmiştir.

Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince avukat vekâlet ücreti ödemesinde %20 oranında gelir vergisi tevkifatını yapmayan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.

Gerçekleştirme Görevlisi ………. sorguda belirtilen hususlara ilişkin olarak göndermiş olduğu savunmasında; ……. tarihine kadar Belediyede avukat olarak görev yaptığını, mezkûr tarihte ise Belediyeden ayrıldığını, bahse konu işlemle ilgili olarak her ne kadar gerçekleştirme görevlisi olarak yer almış olsa da gerekli vergi ve stopaj kesintisinin muhasebe birimleri tarafından yapılması gerektiğini, muhasebece yapılmayan kesintiler nedeniyle tarafına çıkarılan bu zararın haksız olduğunu ifade etmiştir.

Savunmada belirtilen hususla ilgili olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” denilmiştir.

Söz konusu mevzuat hükmünden de anlaşılacağı üzere bir giderin gerçekleşme süreci; iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun alındığının veya gerçekleştirildiğinin görevlendirilmiş kişi veya komisyonlar tarafından onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlemesi ile başlar, gerçekleştirme görevlisinin düzenlemiş olduğu ödeme emri belgesinin harcama yetkilisi tarafından imzalanıp ödeme emri belgesindeki tutarın hak sahibine ödenmesi ile de tamamlanır. Bir harcama yapılırken de harcamaya ilişkin işlemlerin belgelendirilmesi, ödeme emri belgesi ekinde yer alması gereken belgelerin tam olup olmadığının takibi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması da gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğundadır.

Özetle mezkûr madde hükmü ile bir harcamanın yapılma sürecinde gerçekleştirme görevlisine birtakım sorumluluklar yüklenmiş ve söz konusu süreçte yapacakları iş ve işlemlerden dolayı da sorumlu tutulmuşlardır.

14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında ise; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin kim olduğu belirlenmiş ve söz konusu Kararla gerçekleştirme görevlilerinin, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılması yanında, düzenledikleri belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumlu olduklarına karar verilmiştir.

31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön mali kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinde;

“Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür" şerhi düşülerek imzalanır.”

“Kontrol usulü” başlıklı 13 üncü maddesinde ise;

“Harcama birimlerinde ve malî hizmetler biriminde yapılan kontrol sonucunda, malî karar ve işlemin uygun görülmesi halinde, dayanak belgenin üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun I görülmüştür " şerhi düşülür veya yazılı görüş düzenlenir.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Anılan Esaslarda da belirtildiği üzere harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak ı kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirecek, gerçekleştirme görevlileri de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacaklardır.

Ayrıca harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılarak her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanıp uygulanacak, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol edeceklerdir. Bu bağlamda ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparak, mali karar ve işlemlerin mevzuata uygun olması halinde ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüp imzalayacaklardır.

Bu nedenle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi, gerçekleştirme belgelerinin ödeme emri belgesine doğru aktarılmasının yanında, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan da sorumludur.

Sorumlu savunmasında ayrıca vekâlet ücretinden %20 stopaj kesintisi yapılmamasının Av. …….. tarafından serbest meslek makbuzunun muhasebe birimine sunulmamasından kaynaklanmış olabileceğini ifade etmiştir.

Savunmada ifade edilen hususla ilgili olarak;

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

d) Fatura: İş, mal veya hizmet alanlarında, işin, malın veya hizmetin özelliğine veya alımın yapıldığı yere göre düzenlenmesi gereken belgelerden;

1. Faturayı,

2. Fatura yerine geçen belgelerden serbest meslek makbuzu, gider pusulası, müstahsil makbuzu, giriş ve yolcu taşıma biletleri ile Uluslararası Hava Taşıyıcıları Birliği üyesi şirketlerce düzenlenen elektronik yolcu biletlerini, akaryakıt pompalarına bağlı ödeme kaydedici cihazlara ait satış fişini,

ifade eder. ” denilmektedir.

Anılan Yönetmeliğin “Mahkeme ve harç giderleri” başlıklı 24 üncü maddesinde ise;

“Mahkeme harç ve giderlerinin ödenmesinde aşağıdaki ödeme belgeleri aranır.

…

b) Kurum aleyhine sonuçlanan davalarla ilgili mahkeme ve icra harçları ile karşı taraf avukatına yapılacak vekâlet ücreti ödemelerinde;

1. Kanunları gereği ilamın icrası için kesinleşmiş olma şartı aranan hallerde kesinleşmiş mahkeme ilamı,

2)Yetkili merci tarafından icrasının geri bırakılmasına (yürütülmesinin durdurulmasına) karar verilmeyen mahkeme ilamı,

3. Davaya veya icraya intikal ettikten sonra veya intikal etmeden önce sulh yoluyla bir hakkın tanınmasından dolayı doğan borçların ödenmesinde, mahkeme kararı yerine mevzuatı gereği sulha yetkili makam veya merci kararı ve sulhname veya hakem kararı,

4. Karşı tarafın avukatına yapılacak vekâlet ücreti ödemelerinde fatura (Ödemenin doğrudan icra dairesinin vezne veya banka hesabına yapılması halinde serbest meslek makbuzu aranmaz).”

hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan hükümden de anlaşılacağı üzere Belediye aleyhine sonuçlanan davalarla ilgili mahkeme ve icra harçları ile karşı taraf avukatına yapılacak vekâlet ücreti ödemelerinde serbest meslek makbuzu ödeme emri belgesi ekinde bulunması gereken belgelerden biridir. Bu sebeple vekâlet ücreti ödemelerinde yapılacak ödemeye ilişkin gerekli belgelerin hazırlanması 5018 sayılı, Kanunun 33 üncü maddesine göre gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğunda olduğundan mezkûr ödemeye ilişkin ödeme emri belgesi ekinde serbest meslek makbuzunun bulunup bulunmadığını kontrol etmek, bulunmaması halinde de eksik belgeleri tamamlamak gerçekleştirme görevlisinin bir yükümlülüğüdür.

Sorgu konusuna ilişkin ödeme emri belgesi ekleri incelendiğinde Avukat ………. tarafından …… Sıra numaralı serbest meslek makbuzunun Belediyeye ibraz edildiği görülmüştür. Bu sebeple ödeme emri belgesi ekinde serbest meslek makbuzu bulunduğu için sorumlunun iddia ettiği hususun avukatlık vekâlet ücret ödemesinden stopaj kesintisi yapılmamasına bir gerekçe olamayacağı açıktır.

Yapılan tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Avukat …… ‘ye yapılan vekâlet ücret ödemesi üzerinden damga vergisi kesilmemesi ve gelir vergisi tevkifatı yapılmaması hususundan Gerçekleştirme Görevlisi olarak ……….., Harcama yetkilisi ….. ile birlikte sorumludur.

Diğer yandan; Mali Hizmetler Müdürü …….’nun göndermiş olduğu savunma ekinde yer alan belgelerin incelenmesinde, Belediye tarafından ……… İdare Mahkemesinin …….. tarihli ………. ve ……. sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ……. adına vekâlet ücreti ödemesi üzerinden %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucu oluşan toplam …….. TL kamu zararının …….. tarihli ve ……. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ……’den tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; Belediye tarafından ……. İdare Mahkemesinin ……… tarihli ………. ve ……. sayılı Kararı gereğince davacı vekili avukat ………adına ödenen KDV hariç …… TL avukat vekâlet ücreti ödemesinde %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmaması sonucunda oluşan …. TL kamu zararının …… tarihli ve ……. numaralı tahsilat makbuzu ile Ahiz ………..’den tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,

Sorgu konusu hususa ilişkin olarak; ilgili vergi dairesine bildirilmesine gerek bulunmadığına;

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.