Sayıştay 5. Dairesi 441 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Çeşitli Konular

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 5

• Karar Tarihi: 14.01.2021

• Karar No: 441

• İlam No: 31

• Madde No: 11

• Kamu İdaresi Türü: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Hesap Yılı: 2019

• Konu: Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar

KARAR

Gazete ilanı

Belediyenin farklı yayın organlarına vermiş olduğu ilanlarda Belediye Başkanı’nın hem kendisinin hem de mensubu olduğu siyasi partinin reklamı ve tanıtımına yönelik seçim çalışması niteliğindeki haberler için bütçeden ödeme yapılması sonucunda …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (h) bendinde;

“Kamu gideri: Kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,

…

ifade eder. ” denilmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 3 üncü Bölümünün 14 ve 15 inci maddelerinde mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görev ve sorumlulukları ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır.

Aynı Kanunun 60 ıncı maddesinde ifade edilen belediye giderlerinin Kanunun 14 ve 15 inci maddelerinde sayılan görevlerin yerine getirilmesi ve yetkilerinin kullanılması ile ilgili olması gerektiği belirtilmiştir.

05.10.2016 tarihli ve 29848 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin “Resmi ilanlar” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Bu Yönetmelik kapsamında;

a) Kanun, tüzük veya yönetmelik gereği yayınlanması zorunlu olan ilânlar,

b) Merkezi yönetim kapsamındaki idareler, mahalli idareler, sosyal güvenlik kurumları, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu hukuku tüzel kişiliğini haiz teşekküller ile sermayesinin yarısından fazlası bu teşekküllere ait veya bunların yüzde elliden fazla sermaye payı olan iştiraklerinin reklâm niteliği taşımayan ilânları,

resmî ilândır.” ifadesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden; belediyeler tarafından gazetelere veya benzeri yayın organlarına verilen ve reklam niteliği taşımayan ilanların resmi ilan olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bir fikre rağbet sağlamak gibi maddi veya manevi bir menfaat temini maksadı ile bir kişinin şahsına özgü verilen ilanlar reklam mahiyetinde olacağı için mezkûr yayın organlarında yer alan bu ve benzeri ilanların resmi ilan sayılamayacağı açıktır.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde Belediye Başkanının, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu ifade edilmiş ve “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38 inci maddesinde ise görev ve yetkileri sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Söz konusu maddelere göre; belediye başkanı hizmetlerin belde halkına duyurulması amacıyla belediye adına kurumu temsilen ilan verebilecektir. Ancak verilecek ilanlarda Belediye Başkanı’nın hem kendisinin hem de mensubu olduğu siyasi partinin seçim çalışmasını yapması reklam mahiyeti taşıdığından ve resmi ilan kapsamında değerlendirilemeyeceğinden söz konusu ilan bedellerinin belediye bütçesinden karşılanması mümkün olmamaktadır.

Diğer taraftan, yapılan incelemede sorguya konu olan giderlerin Belediyenin temsil, tanıtım ve ağırlama ödenekleri kullanılmak suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Temsil, ağırlama ve tanıtım ödeneğinin nasıl kullanılması gerektiği ise İçişleri Bakanlığının 1984 tarihli Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ile açıklanmıştır.

Söz konusu Yönergenin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;

“Bu Yönerge, belediye idaresinin başı ve temsilcisi olan belediye başkanının bu sıfatının gereği olarak yapacağı temsil, ağırlama ve tören giderleri konusunda uyacağı kuralları kapsar.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; belediye bütçesinden yapılan bu harcamalar hem 5393 sayılı Belediye Kanununda, hem de Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde tanımlanmış bir belediye gideri değildir. Mevcut Belediye Başkanının tanıtımına yönelik, bireysel ve seçim çalışması niteliğinde olan bu giderlerin; kamu gideri ile bağdaşmayan, mahalli müşterek nitelikte olmayan ve belediyeye ait bir vazifenin ifası maksadıyla yapılmayan bir harcama olduğu açıktır.

Yine bahse konu Yönergenin 2 nci maddesi, belediye başkanının temsil ağırlama ve tören giderlerinin yapılması konusunda sınırsız bir takdir yetkisine sahip olmadığını hükme bağlamıştır. Yönergenin ilgili maddelerinde bu giderlerin neler olduğu sayma yoluyla belirlenmiştir. Temsil, ağırlama ve tanıtım giderleri arasında belediye başkanının adaylığının tanıtılması hususu yer almamaktadır. Neticede belediye başkanının, bu giderlerin konu, kapsam ve miktarını belirlemede takdir yetkisi sınırsız olmadığından sadece ilgili mevzuatta yer verilen harcamaların yapılması gerekmektedir.

Öte yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, kamu zararı; “Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hususu da kamu zararının belirlenmesinde esas teşkil eden kriterler arasında sayılmıştır.

Bir siyasi parti adayının tanıtımına yönelik ödenen haber ve ilan bedellerinin belediye bütçesinden karşılanması sonucu “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” hali meydana gelmiş dolayısıyla kamu zararı oluşmuştur.

Oluşan kamu zararında; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 32 ve 33 üncü maddeleri gereğince mevzuata aykırı bir şekilde ilan bedelini ödeyen harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sorumludur.

Sorumlular sorgu konusu hususa ilişkin olarak göndermiş oldukları savunmalarında; Belediye tarafından Belediye Başkanı ile ilgili çeşitli yayın organlarına verilen haber ve ilanların Belediye’yi ilgilendiren konular olduğunu; ilanlardaki parti ifadesinin gözden kaçtığı, bundan sonraki ilanlarda daha dikkatli davranılacağını beyan etmişlerdir.

Ancak ödeme emri belgesi ekleri incelendiğinde, Belediyeyi ilgilendiren konular olduğu sorumlular tarafından iddia edilen haber ve ilanların Belediye Başkanı’nın tanıtımına yönelik, bireysel ve seçim çalışması niteliğinde haber ve ilanlar olduğu ve söz konusu harcamaların kamu gideri olarak kabulü mümkün olmayan, mahalli müşterek nitelikte ve belediyeye ait bir vazifenin ifası maksadıyla yapılmayan bir harcama olduğu açıktır. Özellikle …. yerel seçimlerinden önce yapılan bu haber ve ilanlarda, bir partinin ve o partinin il veya ilçe teşkilatı üyelerinin isminin geçmesi, mezkur haber ve ilanların Belediye hizmetlerinin tanıtımı amacıyla yapılmadığını göstermektedir.

Sonuç olarak; yayın organlarına verilen ilanların siyasi ve belediye başkanına yönelik özel reklam ve tanıtım niteliği taşıması nedeniyle resmi ilan niteliğini taşımadığından, bu yayınlar için yapılan ödemeler kamu zararını oluşturmaktadır.

Bu itibarla; Belediyenin farklı yayın organlarına vermiş olduğu ilanlarda Belediye Başkanı’nın hem kendisinin hem de mensubu olduğu siyasi partinin reklamı ve tanıtımına yönelik seçim çalışması niteliğindeki haberler için bütçeden ödeme yapılması sonucunda oluşan ve ayrıntılı hesabı tabloda gösterilen …. TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ….. ile Gerçekleştirme Görevlisi …..’e müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanunun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü;

Üye …. ile Üye …..’nin Karşı Oy Gerekçesi:

“Belediyenin farklı yayın organlarına vermiş olduğu ilanlarda belediyeyi ilgilendiren konular haber konusu edildiğinden kamu zararı oluşmamıştır. Dolayısıyla söz konusu husus hakkında ilişik bulunmadığına karar verilmesi uygun olur.