Belediyede Yemek Yardımı İhalelerinde Kamu Zararı ve Usulsüzlük

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı: 2016
Daire: 5
Dosya No: 44000
Tutanak No: 46484
Tutanak Tarihi: 19.06.2019
Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

KONU: Belediyede çalışan personele, elektronik karta para yüklemesi yapılmak suretiyle yemek yardımında bulunulması.

88 sayılı İlamın 2. maddesiyle; Belediyede çalışan personele, elektronik karta para yüklemesi yapılmak suretiyle yemek yardımında bulunulması neticesinde ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ... ve 65 Arkadaşı ile Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’in aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;

Belediyenin, şehrin muhtelif bölgelerinde dağınık hizmet binalarındaki görev alanı da dikkate alındığında, her bir birimde ayrı ayrı yemekhane hizmeti vermenin reel ve ekonomik olmaması sebebiyle Kamu ihale Kanununun 4. Maddesi ile izin verilen yemek hazırlama ve servisi hizmeti alımı işi, ihale yapılarak Kanunda cevaz verildiği şekilde hizmet satın alınması yoluyla karşılanması yönünde hareket edildiğini, birden fazla lokanta ve restaurant ile anlaşarak ilin tamamında yemek servis hizmeti verebilecek firmaların bu işi yapması uygun görülmüş ve ihale ... A.Ş. üzerinde kaldığını,

Kurumun memur personelinin bir sosyal ihtiyacının giderilmesi maksadıyla, Belediyenin imkan ve şartları dikkate alınarak, personelin bulunduğu yere en yakın yemek servisi hizmetinden faydalanması şeklinde tarif edebildikleri uygulamada Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ile 4734 sayılı Kamu ihale Kanununun 4. maddesi ve Sayıştay Temyiz Kurulunca benzer uygulamalarla ilgili verilmiş kararlar çerçevesinde işlem yapıldığını,

Yüklenici firma tarafından kurumda görev yapan memurlara anlaşmalı olduğu yerlerde yemek servisi sağlanması amacıyla kart dağıtıldığını, bu kartlarla memurların kendilerine en yakın servis noktalarından öğlen yemeği servisi hizmetini aldıklarını, bu uygulamanın yemekhane servisinden farkının, herhangi bir yemekhane tesisine, araç gerecine, personeline, elektrik ve gaz tüketimine gerek kalmaksızın ve aynı zamanda şehrin dağınık yerlerindeki birimlerde görev yapan memurların bir merkeze taşınması ve toplanması gerekliliğini ortadan kaldırarak bulundukları mevkiye en yakın noktadaki üye lokantalardan söz konusu yemek servisini almaları şeklinde uygulandığını,

Yani Belediyede çalışan Memur personele idare tarafından yemek kuponu veya yemek fişi adı altına herhangi bir kart kesinlikle verilmediğini, yemek Kuponu (yemek kartı) yemek hizmetini veren yüklenici firma tarafından memurlara verildiğini, memurların, yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu lokantaların hangisinden ne kadar yediğinin tespiti için verildiğini, Belediyece sadece memur personelin yararlandığı hizmet miktarına göre kesilen fatura tutarı karşılığından hizmeti veren ... A.Ş. ye ödeme yapıldığını, dolayısıyla ... Belediyesi tarafından memur personele nakit ödeme yerine geçen kart verildiği bilgisinin gerçeği yansıtan bir durum olmadığını, yanlış yorumlandığının anlaşıldığını,

Uygulama kapsamında Yönetmeliğin 3. maddesinde belirtildiği üzere Belediyece memur personele herhangi bir nakit ödeme veya nakit yerine geçen kart verilmediğini, yapılan işlem yemek hizmeti verilmesi için 4734 sayılı Kanuna uygun olarak ihale edilmek suretiyle yemek servisi hizmeti satın alınmasından ibaret olduğunu, dolayısıyla Yönetmeliğin 3. maddesine aykırılık bulunmadığını,

Bilindiği üzere Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin 3.maddesinde yiyecek yardımının yemek vermek şeklinde olacağı ve yemek yardımı olarak personele nakden ödeme yapılamayacağı hükmünün getirildiğini, 4. Maddesinde ise "Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere bu yönetmelik kapsamına dahil memur adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır." hükmünün yer aldığını,

Yönetmeliğin 5, 6 ve 7. maddelerinden yemek yardımının, memurlara kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığıyla verilmesine göre düzenlendiğinin anlaşıldığını, servisler aracılığıyla verilen ve yarısı yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceğinin ise anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde açıklandığını, Yönetmeliğin anılan 9. maddesinde ise; "Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez." hükmünün yer aldığını,

Yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerinde esas olarak memura yemek yardımı olarak nakit ödeme yapılmaması, buna karşılık yemek hazırlama ve servisi yapılması ve maliyetin yarısının da memurlardan tahsil edilmesi düzenlemesini getirdiğini, yemek servisi maliyetinin bütçeden karşılanan kısmı için bütçeye ödenek konulması ve ödemenin de yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceğinin, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyaların kurumlarca sağlanacağının, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağının hükme bağlandığını,

Öte yandan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. Maddesinde yemek servisi ihtiyacının ihale yolu ile teminine imkan sağlandığını,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde "Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ifade eder." denildiğini,

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartlan" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir" denildiğini, belediye uygulamasında yemek servisinin ihale yoluyla özel firmadan hizmet satın alma usulü ile temin edilmesi, Yönetmeliğin bu maddesinde sayılmayan bir usul olsa da, Kamu İhale Kanununun 4.maddesinde ihale yoluyla satın alınmasına cevaz verilen hizmetler arasında sayılmış ve dolayısıyla yemek servisi hizmeti satın alınması ihalesi bu kanuni dayanağa istinaden gerçekleştirildiğini,

Firmanın bu yemek hizmeti karşılığında her ay sonunda yemek servisi hizmeti bedelini idareye fatura ettiğini ve bu bedelin firmaya hizmeti karşılığı olarak ödendiğini,

Bu bedelin hesaplanmasında Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 5, 6, 7, 8 ve 9. maddeleri dikkate alınarak hesaplamalar yapıldığını, bu hesaplamalara göre bütçeye ödenek konulduğunu ve konulan ödeneğin aşılmadığını, ayrıca bu yemek hizmetinden faydalanan memurlardan Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen bedelin de üzerinde bir bedel tahsilatının yapıldığını,

Burada yüklenici firma tarafından anlaşmalı olduğu lokantalar vasıtasıyla verilen yemek servisi hizmetinden faydalanmaları için memura verilen yemek kartı, nakit ödeme karşılığı olarak değil, fiili olarak yemek servisi hizmetinden faydalanmaları için verilen belirleyici ve düzenleyici bir unsur olarak, kimin hangi lokantada, ne kadar hizmet aldığını gösterdiğinden gerekli olan bir uygulama şeklinde olduğunu, memurlara idare tarafından herhangi bir nakdi yardım yapılması veya nakdi yardım yerine geçen herhangi bir kart verilmesinin söz konusu olmadığını, dolayısıyla Yönetmelikte öngörüldüğü üzere nakdi yardım yapılmayıp yemek servisi hizmeti verilmesi esasının sağlandığını,

Öte yandan bu hizmetin karşılığında yüklenici firmaya ödenen bedel karşılığında bütçeye konulan ödenek aşılmadığını ve bu yemek hizmetinden faydalanan memurlardan Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen bedelin de üzerinde bir bedel tahsilatı yapılmış olduğundan herhangi bir kamu zararı söz konusu olmadığını bilakis yemekhane hizmetinde kurum tarafından zorunlu olarak verilen bina, tesis, personel, demirbaş, araç-gereç, elektrik ve gaz tüketimi gibi harcama ve giderler bulunmadığından, bu sosyal ihtiyacın, hem kurum hem de personel açısından daha ekonomik bir maliyet ve daha az bir hizmet ile daha etkin bir şekilde, yerinde karşılanmasının söz konusu olduğunu,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanunun 71. maddesinde Kamu zararının; "Mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır" şeklinde tanımlandığını, burada yer alan tarife göre kamu zararının oluşması için 1) mevzuata aykırı karar, işlem veya ihmalin söz konusu olması, 2) kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiğini,

Oysa sorgu konusu yapılan işlemde Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde getirilen esasa uygun bir şekilde memura yemek yardımı olarak nakit ödeme yapılmayıp, fiili yemek servisi hizmeti, Kamu İhale Kanununda cevaz verilen satın alma yoluyla sağlandığını ve yine Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılan maliyet hesapları çerçevesinde bütçeye konulan ödenek aşılmadığını, bütçe ile karşılanmayan maliyet için memur personelden tahsilat yapıldığını, bunun yanı sıra Yönetmelikte ücretsiz karşılanması şartı getirilen yemekhane binası veya tesisi, araç-gereci, personel, elektrik, gaz giderleri gibi gider kalemlerine gerek kalmadığı için kuruma mali açıdan avantajlı durum sağlandığını,

5018 sayılı Kanuna göre kamu görevlileri; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, yönetilmesinden, kullanılmasından, korunmasından, kötüye kullanılmaması ve her an hizmete hazır bulundurulması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğunu, bu kapsamda gereken sorumluluğun yerine getirildiğini,

Ayrıca memura yemek servisi verilmesinin Kanun ve Yönetmelik ile düzenlenerek verilmiş bir sosyal hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliğini ortaya koyduğunu, aksi halde Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma söz konusu olacağından bu hizmeti alan memurlara göre eşitlik ilkesine aykırı bir durum teşkil edeceği göz önüne alındığında, bir yemekhane yeri tahsis edilerek yemek servisinin yapılamadığı kurumlar için uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde görülecektir ki; ... Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığının, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığının, bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği, her yıl açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında yer alan en az yemek bedelleri tutarından daha fazla kesinti yapıldığının açık olduğunu, söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki şartlara uygun olarak konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine, Belediye Bütçe Muhasebe Usul Ve Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiğini, konulmuş ödeneğin de aşılmadığını,

Ayrıca ekte gönderilen faturalarda görüleceği üzere Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi işi yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yedirildiğini, faturaların ... Kurumsal Hizmetler A.Ş. adına yemek bedeli olarak kesildiğini,

Yukarıda açıklandığı gibi, Memur personele yapılan yemek yardımı hizmet alımının 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'ne uygun olarak ihale yoluyla hizmet satın alınması usulüyle gerçekleştirildiğini, İhaleyi alan yüklenici firmanın, teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar, yemek verebilecek özellikteki lokanta ve benzeri yerlerle anlaşma yaparak memura bu yerlerden yemek yemesini sağlayacak şekilde hizmet sağladığını, dolayısıyla nakdi bir yardım söz konusu olmayıp, uygulanan durumun amacı memurun istediği ve bulunduğu yere en yakın yerden yemeğini yiyebilmesini sağladığını, yemek yardımının özü yönetmelikte belirtilen şartlara haiz kurum personellerinin yemek ihtiyacını karşılamaya yönelik ve "SOSYAL DEVLET" olmanın gereklerinden biri olduğunu, kaldı ki Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 25.12.2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hükmün de bu yönde olduğunu,

Ayrıca 10 Şubat 2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan yemek yardımı, kart ile yapılamaz hükmü gereği, öncesi ile hükümlü olamayacaklarını ve verilen sözkonusu hükmün bundan sonraki işlemlerde uygulanması ve bu verilen tazminin hükümsüz olacağı kanaatini doğurduğunu,

Ayrıca 22 Mayıs 2018 tarihinde resmi gazetede yayınlanan yemek kartlarıyla alakalı olarak çıkan yönetmeliğin sonrasını bağlayacağını ve 2016 yılından itibaren almadıkları yemek yardımının bilinmesini ve o tarihten şimdiye kadar memurların almadığı ve bununda göz önünde bulundurulmasını, verilen bu tazmin hükmünün kaldırılmasını talep ettiklerini,

Netice itibariyle Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 5.maddesinde sayılmayan bir usul olsa da, yemek servisi hizmetinin satın alma yoluyla özel firmadan karşılanması Kamu İhale Kanununun 4.maddesi ile cevaz verilmiş bir usul olduğundan, ayrıca Yönetmeliğin 3.maddesinde öngörüldüğü üzere Belediye tarafından memurlara nakdi ödeme söz konusu olmadığı ve Yönetmelikte öngörülen diğer tüm şartlar eksiksiz olarak yerine getirilmiş olduğundan Belediye uygulamasında mevzuata aykırılık bulunmadığını, ayrıca memur personel sayısına göre bütçeye konulmuş olan ödenek miktarı aşılmaksızın söz konusu yemek servisi hizmetinin bedeli ödenirken, hizmetten faydalanan memurlardan yemek bedeli olarak Bütçe Uygulama Talimatından belirtilen tutarın üzerinde kesinti yapıldığından kamu kaynağında herhangi bir eksilme söz konusu olmayıp, 5018 sayılı Kanunun 71.maddesinde tarif edilen kamu zararının unsurlarının da oluşmadığını belirterek,

Yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri, açıklamaları ve benzer uygulamalarla ilgili Sayıştay Temyiz Kurulu kararları doğrultusunda; konulan ödeneğin Kurumun yılı bütçesine, Mahalli İdareler bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile hizmet alımı yapılmak suretiyle Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın yerine getirilmiş olduğu, bütçeye konulan ödeneğin aşılmadığı ve Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarların da üzerinde bir tutarın yemek yiyen memurlardan tahsil edildiği, firmaya yapılan ve idarece ödenen kısımda Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 9. maddesinde belirtilen giderlerinde bulunduğu açık olduğundan, yukarıda açıklanan ve re'sen bulunacak nedenlerle haklarında verilen ... TL kamu zararı tazmin hükmünün temyizen incelenerek bozulması ve kaldırılmasına karar verilmesini ve savunmalarını yapmak üzere duruşma talep ettiklerini arz ve talep etmişlerdir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“Sorumluların dilekçesinde özetle;

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde sayılmayan bir usul olsa da, yemek servisi hizmetinin satın alma yoluyla özel firmadan karşılanmasının Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesi ile cevaz verilmiş bir usul olduğu,
Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde öngörüldüğü üzere Belediye tarafından memurlara nakdi ödeme söz konusu olmadığı ve Yönetmelikte öngörülen diğer tüm şartların eksiksiz olarak yerine getirilmiş olduğundan Belediyeleri uygulamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı,
Memur personel sayısına göre bütçeye konulmuş olan ödenek miktarı aşılmaksızın söz konusu yemek servisi hizmetinin bedeli ödenirken, hizmetten faydalanan memurlardan yemek bedeli olarak Bütçe Uygulama Talimatından belirtilen tutarın üzerinde kesinti yapıldığından kamu kaynağında herhangi bir eksilme söz konusu olmadığı, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde tarif edilen kamu zararının unsurlarının da oluşmadığı,

ifade edilerek, ... TL kamu zararı tazmin hükmünün temyizen incelenerek bozulması ve kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

Yiyecek yardımı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Sosyal Haklar ve Yardımlar” kısmında yer almaktadır Anılan Kanunun 212 nci maddesinde “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” denilmiştir.

Bahse konu Yönetmeliğin;

-3 üncü maddesinde; yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

-4 üncü maddesinde; yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını (08/8/2016 tarihli ve 2016/9103 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yapılan değişiklikle 19/8/2016 tarihini izleyen aybaşından itibaren Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini) aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, ödenek dağıtımının yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacağı, yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamının kendilerinden alınacağı,

-5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği,

-9 uncu maddesinde; Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin yemek maliyetine dahil edilmeyeceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı, bunlara karşılık memurlardan ücret alınmayacağı, hükme bağlanmıştır.

2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No: 1) ile 2016 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari tutarı belirlenmiş olup kuruluşlara, personelin kadro veya pozisyon unvanını, hizmetlerinin özelliğini, yemek maliyetlerini ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebilecekleri yetkisi tanınmıştır.

Diğer taraftan; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde, bu Kanunun uygulanmasında “Hizmet” tanımı kapsamına, “yemek hazırlama ve dağıtım” da dahil edilmiştir.

Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri karşısında konuyu değerlendirdiğimizde;

Yiyecek yardımı memurlara sağlanan sosyal yardım ve hak kapsamında olup, memurların bu haktan mahrum edilmesi düşünülemez.
Bu yardımın verilme şekli nakdi değil, yemek verme şeklinde gerçekleştirilir.
Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin; yemek maliyetlerinin yarısını geçmemek üzere Belediye bütçesinden, karşılanamayan kısmının ise yemek yiyenlerden alınması gerekir.
Kurum katkısının, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenmesi gerekir.
Öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari haddi belirlenmiş olmakla beraber, kurumlarca daha yüksek bedel alınması mümkündür.
Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı Kanuna göre hizmet alımı ihalesiyle yapılması mümkündür.

Dosya kapsamının tetkikinden; yukarıda belirtilen hususlardan 3 ve 5 inci maddeye kısmen uyulduğu ve 4 üncü madde hariç diğer maddelere aykırı bir hareketin bulunmadığı anlaşılmaktadır. 4 üncü maddeye aykırılığın nedeninin ise, yiyecek yardımına ilişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan düzenlemenin 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca hizmet alımı yapılması halinde uygulama imkânının bulunmamasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.

Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yarsının kurum bütçesinden karşılanmasına mevzuatın cevaz verdiği dikkate alındığında, ilgili firmaya ödenen toplam tutarın yarısı ile yemek yiyen personelden kesilen katkı payı arasındaki farkın kamu zararını oluşturduğu değerlendirildiğinden, kamu zararı hesabının buna göre yapılmasını teminen bahse konu İlamın 2 nci maddesinde yer alan tazmin hükmünün bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”

Denilmiştir.

İlamda Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...ve 7 Arkadaşının temyiz dilekçesinde özetle;

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 2. bölüm ve 3.bölümlerinde İdarelerin Kamu İhale Kanunu kapsamında yapacağı hizmet alım işi ile ilgili yapılacak alımlarda, ihale sürecinin nasıl olacağının detaylı şekilde anlatıldığını, 2. ve 3. Bölümlerde hizmet alımına ilişkin alımlarda;

İhtiyacın tespiti
Yaklaşık maliyet tespiti
İhale ilanın verilmesi
İlanın gönderilmesi
İhale ilgili dosya hazırlanması

i) İdari Şartname

ii) Sözleşme Tasarısı

iii) Standart Formlar

iv) Hizmet İşleri Genel Şartnamesi

v) Birim Fiyatlar

vi) Teknik Şartnameler;

gibi hususların ihale yetkilisi tarafından hazırlanacağının açık olduğunu, 2. ve 3.bölümler incelendiğinde ihale komisyonunun yukarıda belirtilen hususlarla ilgili herhangi bir görevi ve sorumluluğu da bulunmadığını, Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı işi için ihtiyacın tespiti, yaklaşık maliyet tespiti, ihale ilanının verilmesi, idari ve teknik şartnamenin hazırlanması ihale yetkilisi tarafından yapıldığını, İhale komisyonunun bu hususlarla herhangi bir görevi ve sorumluluğunun bulunmadığını, İhale komisyonun, ihale yetkilisinin eylem ve işlemlerini denetleme görev ve yetkisinin de bulunmadığını,

Ayrıca;

Bölüm İhale komisyonunun kurulması ve çalışma esasları başlıklı 19. Maddesinde;

“……………..ihale komisyonu eksiksiz olarak toplanır ve kararlar çoğunlukla alınır. Komisyon üyeleri, kararlarda çekimser kalamaz. Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumlu olup; karşı oy kullanan komisyon üyeleri, gerekçelerini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır. İhale komisyonunca alınan kararlar ve düzenlenen tutanaklar, komisyon başkan ve üyelerinin adları ve soyadları, unvanları ve komisyondaki sıfatları belirtilerek imzalanır." Denildiğini,

Belediyenin 2015-2016 yılları için memur personele yemek yedirilmesi hizmet alım işi 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde hazırlandığını, Ek’te sunulan İhale dosyasında görüleceği üzere ihalesi yapılan hizmet alım işi “... Belediyesinde çalışan memurlara kupon verilmek suretiyle yemek yardımı yapılması işi" olmayıp 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde belirtilen yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti 'ne uygun olarak, Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işinden ibaret olduğunu, İhale dokümanı incelendiğinde; Sayıştay ilamında belirtildiği gibi ... Belediyesinde çalışan memurlara yemek kuponu verilmek suretiyle yemek yardımında bulunulduğu” ibaresi ihale dokümanının hiçbir yerinde bulunmadığının görüleceğini,

Yine ilamda;

“5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Harcama yetkisi ve yetkilisi" başlıklı 31. Maddesinde; “Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur....” hükmü gereği, gerçekleştirilen yemek ihalesinde, yemek kartı verilmesine ilişkin hükümlere ve sonuçlara izin veren ihale yetkilisi ve ihale komisyonu üyelerinin mevzuata aykırı ödemelerde sorumlulukları bulunmaktadır.” Denildiğini,

Yukarıda belirtildiği üzere her ne kadar 5018 sayılı Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31. Maddesinde komisyon kararından dolayı sorumlu tutulmuşsa da, komisyonun sorumluluğunun yaptığı hukuka aykırı bir işlem sonucu doğacağı kuşkusuz olduğunu, aksi bir durum ihale yetkilisinin her türlü hatalı eylem ve işleminden sorumlu tutulmayı gerektirdiğini, İdare hukukunda kusursuz sorumluluğun söz konusu olmadığını, üstelik komisyonun, ihale yetkilisinin eylem ve işlemlerini denetleme görev ve yetkisinin de bulunmadığını, bu nedenle komisyonun verdiği kararların hukuka aykırılığı ispat edilmedikçe harcama yetkilisinin işlemlerinde sorumlu tutulmasının söz konusu olamayacağını, İhale dosyası incelendiğinde görülecektir ki ihale komisyon üyesi olarak yemek kartı verilmesine ilişkin hüküm doğrultusunda karar alınmadığını, kaldı ki İhale dokümanında yemek kartı verilmesine dair hiç bir hüküm de bulunmadığını, ayrıca 4734 sayılı Kanuna göre ihale komisyon üyesinin sorumluluğunun ihale sürecinden ibaret olduğunu, İhale sürecinin de ihale onayı ile başladığını, sözleşmenin imzalanması ile son bulduğunu, sözleşme yapıldıktan sonraki işlemler için ihale komisyonunun hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını,

Örneğin; Belediyenin bina yapım işi ile ilgili ihale yapıldığında; ihale Onayı İhale Yetkilisi tarafından verildikten sonra ihale dosyasının ihale komisyonu üyelerine gönderildiğini, İhale komisyon üyelerinin ihale dosyasını incelediğini, İdari Şartname, Teknik Şartname, Yaklaşık Maliyet incelendikten sonra mevzuata aykırı bir durum söz konusu değilse ihalesinin yapıldığını, teklifler değerlendirildikten sonra ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren yükleniciye ihalenin bırakıldığını, İhale Komisyonunun kararını aldığını ve sözleşme yapılmak üzere dosyayı İhale yetkilisine gönderdiğini, İhale komisyon üyelerinin sorumluluğunun burada bittiğini, işi alan yüklenici yapılan sözleşmeye uygun hareket etmediği takdirde ise sorumluluk Yapım İşleri kabul komisyonunda olduğunu, örneğin şartnamede 10 m3 beton kullanılması gerekirken yüklenici 5 m3 kullanmışsa bu sorumluluğun ihale komisyonun değil Yapım işleri kabul komisyonunun sorumluluğunda olduğunu,

Ekte sunulan ihale dosyasında görüleceği üzere ihalesi yapılan hizmet alım işi “... Belediyesinde çalışan memurlara kupon verilmek suretiyle yemek yardımı yapılması işi” olmayıp 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde belirtilen yemek hazırlama ve dağıtım hizmetine uygun olarak , “Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işinden ibaret olduğunu, ihale komisyon üyesi olarak yemek kartı verilmesine ilişkin hüküm doğrultusunda karar da alınmadığını,

Sonuç olarak; yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında ihale komisyonu üyesi olarak, Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı işi ile ilgili ne ihalenin hazırlanması aşamasında ne de sözleşme imzalandıktan sonraki aşamada herhangi bir görev ve sorumluluğunun bulunmadığını belirterek kendilerine çıkarılan kamu zararının kaldırılmasını talep etmişlerdir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“Adı geçenlerin dilekçesinde özetle;

İhalesi yapılan hizmet alım işinin "... Belediyesinde çalışan memurlara kupon verilmek suretiyle yemek yardımı yapılması işi" olmayıp 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde belirtilen yemek hazırlama ve dağıtım hizmetine uygun olarak , "Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı" işinden ibaret olduğu,
İhale komisyon üyesi olarak yemek kartı verilmesine ilişkin hüküm doğrultusunda karar alınmadığı,
5018 sayılı Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31 inci maddesi uyarınca komisyon kararından dolayı sorumlu tutulmuşlarsa da, komisyonun sorumluluğunun, hukuka aykırı yaptığı bir işlem sonucu doğacağı,

ifade edilerek taraflarına çıkarılan tazmin kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Bahse konu Yönetmeliğin;

-3 üncü maddesinde; yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

Diğer taraftan; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde, bu Kanunun uygulanmasında “Hizmet” tanımı kapsamına, “yemek hazırlama ve dağıtım” da dahil edilmiştir.

Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri karşısında konuyu değerlendirdiğimizde;

Yiyecek yardımı memurlara sağlanan sosyal yardım ve hak kapsamında olup, memurların bu haktan mahrum edilmesi düşünülemez.
Bu yardımın verilme şekli nakdi değil, yemek verme şeklinde gerçekleştirilir.
Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin; yemek maliyetlerinin yarısını geçmemek üzere Belediye bütçesinden, karşılanamayan kısmının ise yemek yiyenlerden alınması gerekir.
Kurum katkısının, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenmesi gerekir.
Öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari haddi belirlenmiş olmakla beraber, kurumlarca daha yüksek bedel alınması mümkündür.
Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı Kanuna göre hizmet alımı ihalesiyle yapılması mümkündür.

Denilmiştir.

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nun temyiz dilekçesinde özetle;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde; “Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (...) , tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, İfade eder.” Denildiğini,

Ayrıca “Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işine ait İdari Şartnamenin 7.6. Maddesinde Benzer iş olarak “İsteklinin kamu veya özel sektörde yapmış olduğu yemek hizmetine ait iş deneyim belgeleri değerlendirilecektir.” hükmünün kabul edildiğini,

Yine, Devlet Memurları Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan: "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” denildiğini,

Öte yandan anılan yönetmeliğin Yemek Servisi Giderleri başlıklı 4. maddesinde; “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanmayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu personeline Tayın Bedeli verilmesi Hakkındaki Kanuna göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemeleri halinde yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” Denildiğini,

Belediyenin 2016 yılı için memur personele yemek yedirilmesi hizmet alım işinin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde hazırlandığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 4. Maddesinde belirtilen yemek hazırlama ve dağıtım hizmetine uygun olarak, “Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işinden ibarettir. Belediyemiz bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” işine ait herhangi itiraz olmadığından İdari Şartnameye uygun olarak İhaleyi yapan İdare tarafından (Destek Hizmetleri Müdürlüğü) yüklenici firma ile sözleşme imzalandığını,

Diğer yandan Devlet Memurları Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiğini,

Yine Yönetmeliğin anılan 9'uncu maddesinde ise; “Yönetmeliğin 4'üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmünün yer aldığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4'üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temininin mümkün bulunduğunu, bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden yarısının alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9'uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerektiğini, İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın hesabının mümkün bulunmadığını,

Bu nedenle yemek maliyetinin büyük kısmını oluşturan bu unsurlara tekabül eden tutardan sonra kalan kısmın yarısına tekabül edeceği düşünülen Maliye Bakanlığınca yayımlanan asgari yemek bedellerinin yemek yiyenlerden alınmasının yeterli bulunduğunu,

Dosyada mevcut belgelerin incelenmesinde görülecektir ki; ... Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığının, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığının, bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği, her yıl açıklanan Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Talimatında yer alan ek göstergelere göre değişen en az yemek bedelleri üzerinden yapıldığının açık olduğunu, söz konusu olayda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğindeki amacın, konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine, belediye bütçe muhasebe usul ve yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiğini, konulmuş ödeneğin de aşılmadığını,

Ayrıca ek'te gönderilen faturalarda görüleceği üzere Belediye bünyesinde görev yapan memur yemek personele yemek yedirilmesi işi yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yedirildiğini, faturaların ... Kurumsal Hizmetler A.Ş. adına yemek bedeli olarak kesildiğini, ayrıca Belediyede çalışan Memur personele kurum tarafından yemek kuponu veya yemek fişi adı altına herhangi bir kart kesinlikle verilmediğini, yemek kuponu (yemek kartı) Yüklenici firma tarafından verildiğini, belediye memur personelin kaç gün yemek yediğinin, anlaşmalı olduğu lokantaların hangisinden yediğinin tespiti için verildiğini,

Yukarıda açıklandığı gibi, Memur personellere yapılan Yemek yardımı hizmet alımı için 657 Sayılı Kanun, 4734 Sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak ihaleye çıkıldığını, İhaleyi alan yüklenici firmanın, teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar, yemek verebilecek özellikteki lokanta ve benzeri yerlerle anlaşma yaparak memura bu yerlerden yemek yemesini sağlayacak şekilde hizmet sağladığını, kesinlikle nakdi bir yardımın söz konusu olmadığını, uygulanan durumun amacının memurun istediği ve bulunduğu yere en yakın yerden yemeğini yiyebilmesini sağlamak olduğunu, yemek yardımının özü yönetmelikte belirtilen şartlara haiz kurum personellerinin yemek ihtiyacını karşılamaya yönelik ve "SOSYAL DEVLET" olmanın gereklerinden biri olduğunu, kaldı ki, Sayıştay Temyiz Kurulu'nun 25.12.2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hükmün de bu yönde olduğunu,

Bu durumda; memurların kurduğu bir derneğe nakden ödeme yapılması dahi mümkün kılınmışken, Belediyenin ihale usulüyle ve bütçe ödenekleriyle sınırlı kalmak üzere memur personeline yemek yardımı yapmasında kendi kanaatlerine göre mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek,

Yukarıda arz ve izah edilen gerekçelerle temyiz talebinin kabulü ile hakkındaki ilamın bozulması yönünde karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında;

“Sorumlunun dilekçesinde özetle;

-Belediyenin 2016 yılı için memur personele yemek yedirilmesi hizmet alım işinin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirtilen esaslar çerçevesinde hazırlandığı,

-Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin "Yardımın Şartları" başlıklı 5 inci maddesindeki hüküm karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun, Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerektiği,

-... Belediyesinde yıl içinde memurların öğle yemeği ihtiyacının, yemek ihalesi sonucunda ihaleyi kazanan yemek firmasından karşılandığı, her ay düzenlenen hak edişler ile ay içinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak, bu rakam üzerinden adı geçen firmaya ödeme yapıldığı, bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolardan, yemek adedine göre yemek katkı payı kesildiği,

-Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yüklenici firmanın anlaşmalı olduğu yerlerde yemek yedirildiği, faturaların ... Kurumsal Hizmetler A.Ş. adına yemek bedeli olarak kesildiği, Kurum tarafından yemek kuponu veya yemek fişi adı altına herhangi bir kartın kesinlikle verilmediği, yemek kuponunun (yemek kartı) yüklenici firma tarafından verildiği, bu kartın, personelin kaç gün yemek yediğinin ve anlaşmalı lokantaların hangisinden yediğinin tespiti için verildiği,

-657 Sayılı Kanun, 4734 Sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak ihaleye çıkıldığı, ihaleyi alan firmanın, teklif ettiği günlük yemek bedeli kadar yemek verebilecek özellikteki lokanta ve benzeri yerlerle anlaşma yaparak memura bu yerlerden yemek yemesini sağlayacak şekilde hizmet sağlandığı, kesinlikle nakdi bir yardım söz konusu olmadığı, uygulanan durumun amacının memurun istediği ve bulunduğu yere en yakın yerden yemeğini yiyebilmesini sağlamak olduğu, yemek yardımının özünün, gerekli şartlara haiz personelin yemek ihtiyacım karşılamaya yönelik ve “SOSYAL DEVLET ” olmanın gereklerinden biri olduğu, Sayıştay Temyiz Kurulunun 25/12/2012 tarih ve 35990 sayılı kararında verilmiş olan hükmün de bu yönde olduğu,

-Memurların kurduğu bir derneğe nakden ödeme yapılması dahi mümkün kılınmışken, Belediyenin ihale usulüyle ve bütçe ödenekleriyle sınırlı kalmak üzere memur personeline yemek yardımı yapmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı,

ifade edilerek, temyiz talebinin kabulü ile hakkındaki ilamın bozulması yönünde karar verilmesini talep edilmiştir.

Bahse konu Yönetmeliğin;

-3 üncü maddesinde; yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı,

-5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği,

hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 üncü maddesinde, bu Kanunun uygulanmasında “Hizmet” tanımı kapsamına, “yemek hazırlama ve dağıtım” da dahil edilmiştir.

Yukarıda değinilen mevzuat hükümleri karşısında konuyu değerlendirdiğimizde;

Yiyecek yardımı memurlara sağlanan sosyal yardım ve hak kapsamında olup, memurların bu haktan mahrum edilmesi düşünülemez.
Bu yardımın verilme şekli nakdi değil, yemek verme şeklinde gerçekleştirilir.
Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin; yemek maliyetlerinin yarısını geçmemek üzere Belediye bütçesinden, karşılanamayan kısmının ise yemek yiyenlerden alınması gerekir.
Kurum katkısının, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenmesi gerekir.
Öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan alınacak günlük yemek bedelinin asgari haddi belirlenmiş olmakla beraber, kurumlarca daha yüksek bedel alınması mümkündür.
Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı Kanuna göre hizmet alımı ihalesiyle yapılması mümkündür.

Dosya kapsamının tetkikinden; yukarıda belirtilen hususlardan 3 ve 5 inci maddeye kısmen uyulduğu ve 4 üncü madde hariç diğer maddelere aykırı bir hareketin bulunmadığı anlaşılmaktadır. 4 üncü maddeye aykırılığın nedeninin ise, yiyecek yardımına ilişkin Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan düzenlemenin 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca hizmet alımı yapılması halinde uygulama imkanının bulunmamasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.

Denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Belediyede çalışan personele, elektronik karta para yüklemesi yapılmak suretiyle yemek yardımında bulunulması gerekçesi ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte ihale komisyonu başkan ve üyeleri de sorumlu tutularak ihale bedelinin tamamına tazmin hükmü verildiği görülmüştür.

Sorumluluk yönünden;

İhaleyi gerçekleştiren ihale komisyonu başkan ve üyelerinin, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisiyle birlikte sorumluluğa dâhil edildiği görülmüştür.

Ancak, ihale komisyonu başkan ve üyeleri ihaleleri mevzuata uygun olarak yürütmek ve sonuçlandırmakla yükümlü olup sorumluluklarının da bu çerçevede belirlenmesi gerekir. İhale komisyonu başkan ve üyeleri, ilgili harcama birimi tarafından hazırlanmış ve kendilerine havale edilmiş ihale işlem dosyası çerçevesinde ve ihale mevzuatına uygun olarak ihaleyi gerçekleştirmekten ve sonuçlandırmaktan sorumludur. Yemek yardımının veriliş usulü konusunda ihale komisyonu başkan ve üyelerinin takdir yetkisi veya ihaleyi yapmama yetkisi bulunmamaktadır. Somut olayda “Belediye bünyesinde görev yapan memur personele yemek yedirilmesi hizmet alımı” ihalesinin yürütülmesi ve sonuçlandırmasıyla ilgili olarak İlamda mevzuata aykırı bir tespit yer almadığından ihalenin uygulanması bir başka deyişle sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan kamu zararından da ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumlu tutulmaması gerekir.

Bu sebeple, usulüne uygun olarak yürütüldüğü ve tamamlandığı kabul edilen ihale sürecinde ihale komisyonu başkan ve üyelerinin sorumluluklarının bulunmadığı, kamu zararından sorumlu olmamaları gerektiği; ödeme emrini imzalayan gerçekleştirme görevlisi ve harcama yetkilisinin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4. maddesinde;

“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.

Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.

2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu eki Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esasları düzenleyen (E) Cetvelinin 36. maddesine göre; 657 sayılı Kanunun 212. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4. maddesi uyarınca yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere kurum bütçelerinden yapılan yemek yardımı, Ankara, İstanbul ve İzmir illerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde görev yapan personel için yemek maliyetlerinin azami üçte ikisi olarak uygulanabilmektedir.

Buna göre kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır. Kaldı ki devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği'nin "Yardım Şekli" başlıklı 3. maddesinde yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

Zira, bahsi geçen Yönetmeliğin "Yardımın Şartları" başlıklı 5. maddesinde yer alan "Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine açıkça cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği; aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, bu tür bir uygulamanın memur lehine değerlendirilerek kabul edilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kamu zararı tutarı, yemek maliyetinin yarısı ile personelden kesilen rakamlar arasındaki farkın olması gerekmektedir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda İlam hükmünün hem sorumluluk hem de esas yönünden BOZULARAK dosyanın ilgili DAİRESİNE TEVDİİNE, (. Daire Başkanı …, Üyeler … ve …’ın aşağıda yazılı farklı gerekçeleri ile Üyeler …, …, …, …, …, …’ün aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla

Karar verildiği 19.06.2019 tarih ve 46484 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

(Farklı Gerekçe

. Daire Başkanı …, Üyeler … ve …’ın farklı gerekçesi;

Sorumluluk yönünden verilen çoğunluk kararına katılmakla birlikte;

İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212. maddesinde; “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” denilerek, Devlet memurunun hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde yararlanacağı ve bu yardımın uygulanmasıyla ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı’nın birlikte hazırlayacakları bir Yönetmelikle tespit edileceği belirtilmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212. maddesi uyarınca düzenlenen, 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3. maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, yiyecek yardımının haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebileceği; 4. maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dâhil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı ve yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı; 5. maddesinde, yemek servisinin yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği; 6. maddesinde ise, hastane, pansiyonlu okul ve işçi ile birlikte çalışan iş yerlerindeki memurların, birim büyüklüğü ve personel sayısına bakılmaksızın hasta, öğrenci ve işçiler için mevcut yemek servislerinden faydalanacakları hükümlerine yer verilmiş olup; ücretsiz olarak yemek yardımından yararlanmayla ilgili olarak sadece ek 1. maddede, yataklı tedavi kurumlarında (üniversitelerin yataklı tedavi kurumları dâhil) görev yapanlar için bir düzenleme yapılmıştır.

Buna göre, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamında bulunan memurlar, söz konusu Yönetmelik kapsamında yemek bedelinin bir kısmını ödemeleri kaydıyla yemek yiyebilecek olup, bu kapsamda itfaiye personeli için istisna getirilmemiştir.

21.10.2006 tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Yemek” başlıklı 37. maddesinde; “24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3; 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” denilerek, yemek bedelinin Belediye tarafından, 657 sayılı Kanun’un 212. maddesi esas alınmak suretiyle, karşılanması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımı, belli şartların gerçekleşmesi durumunda kurulacak yemek servisi aracılığıyla “yemek verme” şeklinde yapılabilecek bir yardım olup, kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilerek yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, (...) ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanmasının, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımında yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmeti olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Kaldı ki 4734 sayılı Kanun, kamu idarelerinin hangi tür harcamaları yapabileceklerini düzenleyen ve bunlara izin veren bir Kanun değildir. “Mal” ve “hizmet” alımları ile “yapım” işlerinin ihalelerini kapsayan Kanunun 4. maddesinde tanımlanan hizmet kavramı kapsamında “yemek hazırlama ve dağıtım” hizmetinin sayılmış olması, idarelere sınırsız bir şekilde bu hizmeti diledikleri gibi (yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması şeklinde) ihale ile tedarik edebilecekleri anlamına gelmemektedir. Kanunun 4. maddesindeki tanımlamalarda, idarelerce alım yapılması planlanan ihtiyaçların, hangi alım türünün (mal, hizmet veya yapım) kapsamına girdiği ortaya konulmakta olup, ihtiyaca uygun alım türüne göre ihaleye hazırlık yapılması ve ihalenin gerçekleştirilmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Yani idarelerce örneğin “yemek hazırlama ve dağıtım” ihtiyacının, bu Kanun kapsamında ancak “hizmet” olarak ihaleye çıkarılabileceği; aksine idarelerin bu ihtiyaç için örneğin “mal” veya “yapım” ihalesi yapamayacakları vurgulanmaktadır. İlama konu olayda ihalesi yapılan “yemek” yardımının tedarik yöntemi, kapsamı ve içeriği, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirlenmiştir. İdareler bu iki mevzuatta belirlenen içerik ve tedarik yöntemlerine uyulmak kaydıyla, yemek hizmetini 4734 sayılı Kanun çerçevesinde ihale yaparak veya kendi kurumsal imkânlarıyla yemek hazırlayarak karşılayabilecektir.

Ayrıca sorumlular temyiz dilekçelerinde; söz konusu ihalenin ne ilanında ne de idari şartnamesinde yemek kuponu, yemek fişi veya ticket vs. verilmesi şeklinde bir ifade yazılmadığını belirtmiş ise de, ihale şartnamesinde isteklilerin belediye sınırları dahilinde en az 10 adet lokanta ile sözleşmesinin bulunma zorunluluğunun belirtildiği, ayrıca ihalenin, yemek kuponu vermek üzere çalışan ... Kurumsal Hizmetler A.Ş. isimli şirket üzerinde bırakılmış ve personele çalıştığı günler kadar yemek kuponu verilerek bu kuponlar karşılığında yüklenici firmaya hakediş ödemelerinde bulunulmuş olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla ihale ilanında veya dokümanında açıkça yemek kuponu vs. yazmamasının, uygulanan işlemin mahiyetini değiştirmemektedir.

Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından belediye hizmet binasında veya herhangi bir yerde söz konusu ihale doğrultusunda Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine uygun olarak memurlara yemek verilmesi için bir yemekhane kurulmadığı, ihale şartnamesinde “İsteklilerin Belediye sınırları dâhilinde en az on adet lokanta ile sözleşmesinin bulunma zorunluluğu” hükmünün bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan ... Kurumsal Hizmetler A.Ş.’nin “...card” uygulaması ile çalışanlara, karta yüklenecek para karşılığında anlaşmalı restoran, cafe, market ve akaryakıt istasyonlarında alışveriş yapılmasına imkân veren bir firma olduğu tespit edilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, yiyecek yardımının, restoran, cafe, market vb. yerlerde para yerine geçen bir ödeme aracı olan kart ile yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

10.02.2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan "Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" te tapılan değişiklik ilam konusunu ortadan kaldırmamakta bilakis devlet memurlarına yapılacak yiyecek yardımının nasıl yapılması gerektiğini tereddüde yer bırakmayacak şekilde düzenleyerek ilamın gerekçelerini desteklemektedir.

5018 sayılı Kanunun 71. maddesi birinci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, ikinci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Bu sebeplerle, İlam hükmünün esası ile ilgili olarak ihale bedelinin tamamına tazmin hükmü verilmesi mevzuata uygundur.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda İlam hükmünün sadece sorumluluk yönünden Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.

Karşı oy gerekçesi

Üye …’nün karşı oy gerekçesi;

Belediye personeline ait yiyecek yardımının, yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (kart) vasıtasıyla temin edildiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.

Esasen Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan hükümler göz önünde bulundurulduğunda, yapılacak yiyecek yardımının, memurlara nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak gerçekleştirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle Dairenin tazmin kararı yerindedir. Ancak 5018 ve 6085 sayılı Kanunlardaki düzenlemeler karşısında, yapılan bir harcamaya kamu zararı diyebilmek için onun mevzuata aykırı olması yetmemektedir. Bir kamu zararından bahsedebilmek için, kamu görevlisinin kasıt, kusur veya ihmalinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemi sonucunda kamu kaynağında bir eksilmenin olması gerekir. Mevcut olayda kasıt kusur veya ihmalden söz edilemeyeceği gibi açık bir mevzuata aykırılık da söz konusu değildir. Zira Sayıştay Temyiz Kurulu da bu konuda her defasında farklı kararlar vermiştir. Örneğin;

30.06.2015 tarih ve 40734 sayılı, 14.3.2018 tarih ve 44216 sayılı kararlarında yiyecek yardımının, para temsili araçlar sağlanarak veya bedeli ödenerek kurum dışında yemek yeme şeklinde yapılması mümkün görülmediğinden ihale bedelinin tamamına tazmin hükmü verilmesi gerektiği gerekçesiyle daire kararını onamış,

08.05.2012 tarih ve 34915 sayılı kararında Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabulü ile tazmin miktarının bu tutara göre hesap edilmesi için, verilen tazmin hükmüne ilişkin kararı bozmuş,

30.06.2015 tarih ve 40728 sayılı, 27.12.2017 tarih ve 43916 sayılı kararlarında da Personelden yapılacak yemek yardımı kesintisinin maliyetin yarısı tutarında olması gerektiği gerekçesiyle Daire kararlarını bozmuştur.

Temyiz Kurulunun bu şekilde farklı kararlarını çoğaltmak mümkündür. Hatta Temyiz Kurulu 1.12.2015 tarih ve 41149 sayılı kararında “Buna karşın benzeri olaylarla ilgili tazmin hükmünü kaldıran kararların bulunduğu belirtilmişse de; bu kararların yanında tazmin hükmünü bozan ve tasdik eden kararlar da mevcut olup aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır” diyerek bu durumu doğrulamıştır.

Hukukun üstünlüğünün temel unsurlarından biri, hukuki durumlarda belirli bir istikrarı garanti altına alan ve kamuoyunun mahkemelere olan güvenine katkıda bulunan hukuki güvenlik ilkesidir. Toplumun yargısal sisteme olan güveni hukuk devletinin esaslı unsurlarından biri olmasına rağmen birbirinden farklı yargı kararlarının devamlılık arz etmesi, bu güveni azaltacak nitelikte bir hukuki belirsizlik durumu yaratabilecektir. (../Türkiye [BD], B. No: 13279/05, 20/10/2011, § 57).

..., içtihat farklılıklarının yargı sistemlerinin doğal bir sonucu olduğunu kabul etmekle birlikte yüksek mahkemelerin görevinin bu çelişkileri düzeltmek olduğunu ve şayet çelişkili uygulama yüksek mahkemenin bünyesinde gelişiyorsa bu durumun toplumun adli sisteme olan güvenini azaltarak hukuki güvenlik ilkesini ihlal edeceğini belirtmiştir ( ...: …/Türkiye, B. No: 582/05, 9/2/2016, § 55) Yine ..., mahkemelerin yorumlarında dinamik ve evrilen bir yaklaşımı sürdürülememesinin reform ya da gelişimi engelleyeceğinden kararlardaki değişimin, adaletin iyi idaresine aykırılık teşkil etmeyeceğini kabul etmektedir. (…, B. No: 36815/03, 14/1/2010, § 38).

Sayıştay yargısı açısından ilk derece mahkeme niteliğindeki dairelerce yiyecek yardımları hakkında verilen farklı kararlar yargı sisteminin doğal bir sonucudur. Zira hukuk kurallarının ne şekilde yorumlanacağı veya birden fazla yorumunun mümkün olduğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimseneceği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Ancak Temyiz Kurulu Sayıştay dairelerince verilen ilamların son hüküm merciidir. Bu niteliği nedeniyle Temyiz Kurulunca aynı konuda uzun süredir farklı kararlar veriliyor olması, sorumluların Sayıştay yargısına olan güvenini azaltarak hukuki güvenlik ilkesini zedeleyecek bir nitelik almıştır. Yargıya olan güveni muhafaza etme bakımından kararlarda belli bir istikrar sağlaması beklenir. Bu itibarla içtihat değişikliği tek başına adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurmaz ise de bu değişiklik ile benimsenen yeni yaklaşımın benzer uyuşmazlıklarda tutarlı olarak uygulanması gereklidir.

Hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (..., E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013).

Temyiz Kurulunca farklı kararlar verilmesine sebep olacak derecede yoruma açık söz konusu mevzuat karşısında henüz kamu idarelerini ve sorumluları bağlayıcı bir içtihadı birleştirme kararı da verilmediği göz önünde bulundurulduğunda, bu yorumlardan birini tercih ederek ödeme yapan sorumlular hakkında tazmin hükmü vermek hakkaniyet ve hukuk kuralları ile bağdaşmaz. Kaldı ki mevzuattaki bu müphemlik 20/11/2017-2017/11180 tarih ve sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile giderilmiş, ilgili yönetmeliğin 3. Maddesi “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz” şeklinde değiştirilmiştir. Bu düzenleme ile ihtilaf giderildiğinden, değişiklik öncesi yoruma müsait mevzuat göz önünde bulundurularak değişiklik tarihine kadar yapılan ödemelerin kamu zararı olarak kabul edilmemesi gerekir.

Bu nedenle, söz konusu ödemenin tamamı için kaldırma kararı verilmesi gerekirken, ödemenin tamamına tazmin kararı verilmesi mevzuata aykırıdır. Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabul edilerek 88 sayılı İlamın 2. maddesiyle verilen tazmin hükmünün açıklanan sebeplerle kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

Üyeler ..., …, …, … ve …’ün karşı oy gerekçesi;

Ayrıca, sorumlular temyiz dilekçelerinde sorumluluk itirazında bulunmuşlarsa da; 5018 sayılı Kanunu’nun “Harcama Yetkisi ve Yetkilisi” başlıklı 31. maddesi üçüncü fıkrasında;

“Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.” denilmektedir.

Aynı Kanun’un “Harcama Talimatı ve Sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde ise, Bütçelerden harcama yapılabilmesinin, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olabileceği, harcama yetkililerinin harcama talimatlarının, bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından sorumlu oldukları, hükme bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemeler çerçevesinde ihale yetkilisinin ve ihale komisyonu üyelerinin işlemleri değerlendirildiğinde; ihale yetkilisince ihale onay belgesi düzenlenmesi ve bu ihale ile ilgili sözleşmenin imzalanması işlemi 5018 Sayılı Kanun’un yukarıya alınan hükümleri çerçevesinde harcama talimatıdır. İhale komisyon üyeleri ise vermiş oldukları “ihale kararı” ile bu talimatı gerçekleştirmişlerdir. Yukarıda açıklandığı üzere, harcama talimatı olan onay belgesi/sözleşme ile bu talimatın gerçekleştirilmesi yönündeki ihale kararı mevzuata aykırı olduğundan, bu işlemler neticesi gerçekleşen kamu zararından ihale yetkilisi ve ihale komisyon üyelerinin de sorumlu tutulmalarında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 88 sayılı İlamın 2. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmesi gerekir.)

Sayıştay 5. Dairesi 44000 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin